جول قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلۋدا

سوڭعى جىلدارى جولدارى شۇرق-تەسىك كۇيگە تۇسكەن قالالاردىڭ ءبىرى – ورال. مۇندا ءبىر شۇڭقىردان قا­شىپ اۆتوكولىگىن كولبەتە ايداعان ءجۇر­گىزۋشى ءۇش شۇڭقىرعا بارىپ سوق­تىعادى. وسى ورايدا, قالا كوشە­لەرىندەگى جولدارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيدى دەسەك, شىندىقتان الشاق كەتىپ قالارمىز. جۇرگىزىلەدى. بىراق تەندەردى جەڭىپ شىققان مەردىگەر ۇيىمداردىڭ جايباراقاتتىققا سالىنۋى سالدارىنان بۇل ىستەر تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتىپ ءجۇر. ءتىپتى, وبلىس ورتا­لى­عىندا بۇدان ەكى جىل بۇرىن باس­تال­عان كوشە قۇرىلىستارىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن اياقتالماي كەلە جات­قان­دارى دا بار. مۇنىڭ ءبارى تاڭعال­دىرادى. وسى ارالىقتا كەزىندە وسى جۇمىستاردى قولعا العان بۇرىنعى مەردىگەرلەردىڭ ىزدەرىن سۋىتىپ كەتۋ كورىنىستەرى دە كەزدەسىپ قالىپ ءجۇر. مۇنىڭ باس­تى مىسالى ولاردىڭ ورنىنا جاڭا مەردىگەرلەردىڭ كەلۋى دەۋگە بولادى. بيىل ورال قالاسىندا كوشە قۇرى­لىستارى بۇرىنعى جىلدارمەن سا­لىس­تىرعاندا الدەقايدا ەرتە باس­­تالدى. ونى ءساۋىر ايىنىڭ ءىشىن­­دە قولعا الۋ تاجىريبەسى, ءسىرا, ءوڭىر­دىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن­دا بولىپ كور­مەگەن شىعار. بيىل ءدال سولاي بولدى. بۇعان ءساۋىر­دىڭ اق تاڭى كەزىندە بارشا باتىس­قازاق­ستاندىقتار ە, باسە, وسىلاي بولۋى كەرەك ەدى عوي دەپ كادىمگىدەي ريزا­­شى­لىقتارىن بىلدىرگەن ەدى. الاي­دا, قازىرگى كۇندەرى ولاردىڭ كوك­تەم­دەگى كوتەرىڭكى كوڭىل كۇيلەرى سۋ سەپ­كەن­دەي باسىلىپ قال­عانى دا انىق. مۇنىڭ باستى سەبەبى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ۇزاققا سوزى­لىپ كەلە جاتقانى دەسەك, قاتە­لەس­پەيمىز. اسىرەسە, بۇگىنگى كۇنى قالا­نىڭ باس داڭعىلى – دوستىقتىڭ بويىن­دا جولدى پايدالانۋعا بە­رۋ مەر­زىمىن كەشىكتىرىپ وتىر­عان «ازياتەحستروي» جشس قۇرىلىس­شى­لا­رىنىڭ جۇمىسى ماندىماي-اق قوي­عانى كوزگە ايقىن كورىنەدى. اباي اتا­مىز «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس, قاڭق ەتەر ءتىپتى بايقاماس», دەپ وسىنداي­دى ايتسا كەرەك. ءمۇم­كىن ولار جۇمىس ساپاسىنا ءبىرىنشى كەزەك­تە ءمان بەرگەندىكتەن, كۇردەلى ءوندىرىس­تىك تەح­نولوگيالاردى قول­دانۋعا ۇزاق ۋاقىت كەتەتىندىكتەن كەستەنى سوزىپ العان شىعار. بۇلاي دەۋدىڭ دە ەشقانداي قيسى­نى جوق. قالاي دەگەندە دە قالا وتە كۇر­دەلى ينجەنەرلىك جۇيە ەكەن­ىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى. سونىڭ ىشىندە قۇبىرلار جۇيە­سىندەگى قۇدىقتاردى جوندەۋ ىسىندە الا-قۇلالىق باسىم ەكەندىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. سوندا قالاي بولسا سولاي, نەمكەتتى, ساپاسىز جۇمىستار قابىلدانىپ كەتسە نە بولماق؟ قو­ماق­تى قاراجاتتى جەلگە ۇشىرۋ دەگەن وسى ەمەس پە؟ بۇدان كىم ۇتادى؟ كىم ۇتىلادى؟ ونىڭ ارعى جاعى ايت­پاسا دا بەلگىلى ەمەس پە؟ اتالعان قۇرىلىستىڭ ۇزاققا سوزى­لۋ قۇبىلىسى مەن كورىنىسى وب­لىس­تىق جانە قالالىق اكىمدىك عي­ما­راتتارى ورنالاسقان تۇستا, اشى­عىن ءارى انىعىن ايتقاندا, قالا جانە وبلىس اكىمدەرىنىڭ تۇپ-تۋرا كوز­دەرىنىڭ الدى مەن يەكتەرىنىڭ استىندا ورىن الۋدا. سوندا قالانىڭ شەت جا­عىنداعى جۇمىس ىرعاعىنىڭ ءمۇل­دەم قوزعالماي قالماسىنا كىم كەپىل؟ قازىرگى قولدا بار دەرەكتەر «ازياتەحستروي» جشس ءجون­دەۋ جۇمىستارى كەستەسىنەن ون ەكى پا­يىزعا, ياعني جيىرما كۇنگە كەيىن قالىپ قويعانىن كورسەتەدى. بۇل تۇر­عىدا قالا كوشەلەرىن ءجون­دەۋ­گە باستى سۇرانىس بەرۋشى كپو ب.ۆ. كومپانياسىنىڭ وكىلى سامات ءسار­­سەنعاليەۆ اتالعان قۇرى­لىس كومپانيا­سىنا ۇزاققا سوزىپ ءجۇر­گەن سالدىر-سالاق ىستەرى ءۇشىن ايىپ سالعانىن مالىمدەدى. ال وكىلى ارتۋر قابدىعاليەۆ بولىپ تابىلاتىن «بالتەمەن» جشس ىسكە شۇعىل قارقىن تۋعىزباسا, ونىڭ جاعدايى بۇدان دا اۋىر بولاتىن ءتۇرى بار. ياعني, ورال قالاسىنىڭ اكىم­دىگى قالانىڭ جاڭا شاعىن اۋدان­دارى­ن­داعى جول قۇرىلىسى ءىسىن اقساتقانى ءارى ونى ساپاسىز ءجۇر­گىزگەنى ءۇشىن مەر­دى­گەر­دى سوتقا بەرە­تىن ءتۇر تانىتسا, بۇ­عان تاڭعالۋ­دىڭ ەشقانداي ءجونى جوق. بيىل ورال قالاسىنداعى ون ءتورت كوشەنى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل جاڭادان جيىرما شاقىرىم جول سالىنا­دى دەگەن ءسوز. اتالعان اۋقىم­دى ءىس كپو ب.ۆ شەتەل­دىك كومپانيا­سىنىڭ ورال ءوڭى­رىن­دەگى الەۋمەتتىك جوبا­لارعا بولەتىن قارا­جاتى ەسەبىنەن قارجى­لان­دى­رىلعان. الداعى كەزدە ءىس العا جىلجىپ, اتالعان مەر­دى­گەر ۇيىم­دار جۇمىس ساپاسىن كوتەرىپ, كەس­تەدە كورسەتىلگەن مەر­زىمدى قۋىپ جەتە الا ما؟ ازىرگە بۇل ساۋالعا ءبىر­جاق­تى جاۋاپ قاي­تارۋ قيىن-اق. بۇعان ۋاقىتتىڭ ءوزى تورەشى بولماق. ورال