ىنتىماق – ىرىستىڭ كەپىلى

مەن ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكا­لىق مەملەكەتتىك ۇي­عىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنا ديرەكتور بولىپ كەلگەن كۇنى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇيعىر تەاترىنىڭ اتىنا جول­داعان العىس حاتىمەن تانىستىم. ول حاتتا: «بىزدە كوپ سالالى قازاقستان مادە­نيەتى­نىڭ اجىراماس ءبىر بولىگى بولعان ۇي­عىر ونەرىن ساقتاپ قالۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتەر جەتەدى. بۇل جولدا كوپتەگەن عاجايىپ ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ۇرپاقتارى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ ءرولى ەرەكشە», – دەپ جازىلىپتى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ شىن كوڭىلى­مەن ايت­قان بۇل سوزدەرى جانە بۇكىل ءومىرىن ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ دامۋى­نا ارناعان, قيىن-قىستاۋ كەزدە قال­سا دا تەاتردى ساقتاپ قالعان ونەر مايتالماندارىنىڭ رۋحتارى قول­داپ, كۇش بەرگەندەي بولدى. پرە­زي­دەنتىمىز ايتىپ وتكەن عا­جايىپ ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ەستافەتاسىن قولىما العاندا, ەندى ونى مىقتى ۇستاپ, كەلەشەك ۇرپاققا تاپسىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەندىگىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, بار مۇمكىنشىلىكتەردى ۇتىمدى پايدالانۋعا ۇمتىلىپ, ءوز الدىما ماقسات قويىپ, باسشىلىق جۇمىسىمدى بار جىگەرىممەن باس­تادىم. ەڭ الدىمەن, ءاربىر ارىپتەسىمنىڭ ءوز جۇمىستارىن جاقسى كوڭىل-كۇي­مەن اتقارۋىنا كوڭىل ءبولىپ, ولار­عا قولايلى جاعداي جاساۋدى, شى­عارماشىلىق ۇجىمداعى پسي­حولوگيالىق اتموسفەرانى جاق­سارتۋدى قولعا الدىم. سەبەبى, ونەر ادامىنىڭ كوڭىل-كۇيى جاقسى بولسا, جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسى دە جامان بولمايدى دەگەن ءسوز. سول ءۇشىن, بىرىنشىدەن, زەينەتكەر ساحنا شەبەرلەرىن جۇمىستا قالدىرۋدىڭ جولىن ىزدەپ, ولاردىڭ ءبارىن جارتىلاي ەڭبەكاقى مولشەرىمەن بولسا دا وزدەرىنىڭ سۇيىكتى جۇمىستارىندا قالدىردىق. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇزاق جىلدار بويى تەاتر اكىمشىلىگى ۇجىمدى دارىندى جاستارمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن جوعارى جانە ورتا ءبىلىم ونەر وردالارىندا مامان­دار دايىنداۋعا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. البەتتە, بۇگىن شىعارماشىل ۇجىم­دى جاستارمەن تولىقتىرۋ زامان تالابى. ونەر-ءبىلىم وردالارىندا وقىپ جۇرگەن, ءالى بىتىرمەگەن ستۋدەنت جاستارىمىز جوسپار بويىنشا ساحنامىزدا قويىلىپ جاتقان سپەكتاكلدەردە ءرول سومداپ, كونتسەرتتىك باعدارلامالارعا قاتىسىپ ءجۇر. ارينە, بۇل – جاقسى. بىراق, تەاترعا جاڭادان كەلىپ جاتقان جاستارعا ءىس-تاجىريبەسىن ۇيرەتۋدە زەينەتكەر ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ورنى بولەك دەپ ويلايمىن. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان 25 جىل­دا جوعارى كاسىبيلىككە جەتكەن الەم­دەگى بىردەن-ءبىر ۇيعىر تەاترىندا ونەردىڭ بارلىق جانرلارى دەرلىك دامىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنىڭ 29-ى كۇنى ءوزىنىڭ 82-ماۋسىمىن «مۇقامدار سىرى» تەاترلاندىرىلعان باع­دار­­­لاماسىمەن اشقان تەاتر ابونە­مەنت­تىك جۇيە بو­يىنشا اپتانىڭ ءتورت كۇنىندە كورەر­مەنگە ءارتۇرلى جانرداعى ساحنا تۋىندىلارى ار­قىلى ۇلكەن رۋحاني ءنار بەرىپ كەلەدى. رەپەرتۋارداعى قويىلىم­داردى ابونەمەنتكە ەنگىزۋ ءۇشىن كورەر­مەندەرىمىزدىڭ پىكىر­لەرى نازار­عا الىندى. رەپەرتۋاردا­عى ا.اشيروۆتىڭ «جالعىز جالبىز», د.ماشۋروۆانىڭ «انا ميراسى» سپەكتاكلدەرىنىڭ تاقىرىبى قازاق­ستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىل­دىعىنا ارنالعان. بۇل درامالاردا ۇيعىر وتباسى مەن قازاق وتبا­سى­نىڭ اراسىنداعى دوستىق, تۋىس­تىق, باۋىرمالدىق كەڭىنەن سۋرەت­تەلگەن. وزدەرىنىڭ سالتى مەن ءداستۇرىن ساباقتاستىرىپ, سول ار­قىلى ءبىر-بىرىنە باۋىر بولىپ جۇرگەن قوس ۇلت وكىلىنىڭ اراسىنداعى دوستىق قازاقستانداعى ۇلتتار بىرلىگىنىڭ كوركەم كورىنىسى. بۇل تۋىندىلار بۇگىنگى جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەيدى دەپ تولىق ايتا الامىز. «ماڭگىلىك ەل» بولۋ جولىندا ورتاق رۋحاني-ادام­گەرشىلىك قۇندىلىقتار نەگىزىن­دەگى حالىق بىرلىگىن نىعايتا­تىن ءىس-شارالار وتكىزىپ, كەلەشەك ۇر­پاققا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماق­ساتىندا مەكتەپتەرمەن بايلانىستى كۇشەيتتىك. وتكەن جىلى بالالار اۋديتورياسى ءۇشىن ا.ماسيموۆتىڭ «ءومىر شىرىنى» زاماناۋي ەرتەگىسى ساحنالاندى. تەاترىمىزدا قازاق دراماتۋرگ­تارىنىڭ شىعارمالارىنا دا كەڭ ورىن بەرىلگەن. ۇستىمىزدەگى جىلى د.يسابەكوۆتىڭ «مۇراگەرلەر» پەساسى ساحنالانادى. بيىلعى جىلى «ناۆا» فولك­لور­لىق ءانسامبلى رەپەرتۋارىن ۇي­عىر, قازاق ءان-بيلەرىنەن بولەك, الەم حالىقتارى ءان-بيلەرىمەن بايىتىپ, جاڭا كونتسەرتتىك باعدارلاما دايىنداپ, پانفيلوۆ, ەڭبەكشىقازاق, ۇيعىر اۋداندارىنا گاسترولدىك ساپاردا بولىپ قايتتى. تەاترىمىز, سونداي-اق, ا.اشيروۆتىڭ «جالعىز جالبىز» دراماسىمەن جوعارىدا اتالعان ءۇش اۋداندا گاسترولدىك ساپاردا بولدى. بۇل ماۋسىمدا تەاتر «بەس ينس­­تي­تۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسى­رۋ­دىڭ 100 ناقتى قادامى» ۇلت جوسپارىنىڭ, ەلباسىنىڭ «قازاق­ستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» قازاق­ستان حالقىنا جولداۋىنىڭ نە­گ­ىزگى قاعيدالارىن تۇسىندىرۋگە نە­گىز­دەلگەن ءتۇرلى مەرەكەلىك, قايى­رىم­­دىلىق كونتسەرتتىك باعدار­لا­ما­لار, اشىق ەسىك كۇندەرىن وتكىزىپ, قويى­لىمدار كورسەتتى. ماسەلەن, جەلتوقسان ايىنىڭ 26-29 كۇن­دەرى ارالىعىندا حالىقارالىق فەستيۆال جانە بايقاۋلاردىڭ, قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى «ياشلىك» ۆوكالدى-اسپاپتىق ءانسامبلىنىڭ 40 جىلدىعىنا ارنال­عان «جاڭا جىلدىق گۇلحان» اتتى تەاترلاندىرىلعان ۇلكەن كون­تسەرت­تىك باعدارلاماسى №153 مەكتەپ-گيمنا­زيا­دا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن «ناۆا» فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ قايىرىمدىلىق كون­تسەرتى كورسەتىلدى. 2016 جىلى تۇڭعىش رەت اتاپ وتىلگەن العىس ايتۋ كۇنىنە وراي ءمۇم­كىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن تەاترىمىزدا 26 اقپان كۇنى ۋ.گول­دينگتىڭ «شىبىندار پاتشاسى» دراماسى, 27 اقپان كۇنى تەاتر ءارتىس­تەرىنىڭ قاتىسۋى­مەن كونتسەرتتىك باعدارلاما كورسەتىل­دى. 8 ناۋرىز – حالىقارا­لىق ايەلدەر كۇنىن مەرەكەلەۋگە وراي 4-8 ناۋرىز كۇندەرى «ناح­شامدا عازالسان, ايال!» اتتى تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاما وتكىزدىك. بۇل كۇندەرى زالدى تولتىرىپ وتىرعان كورەرمەن قاۋىم نازارىنا قازاقستاندىق زاماناۋي ايەلدىڭ ەڭبەك ادامى رەتىندەگى مارتەبەسىن, ونىڭ داعدارىسقا قارسى جاعدايداعى جاڭا ءرولى, وتباسى مەن نەكەنىڭ جاعىمدى بەينەسىن ناسيحاتتايتىن مەملەكەتتىك ساياساتتى كورسەتۋ نەگىزدەلدى. بۇل كەشكە كوپ بالالى انالار, سوعىس ارداگەرلەرى,  تەاتر مايتالماندارى جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى ارنايى شاقىرىلدى. ءار كۇنى زالدى تولتىرىپ وتىر­عان كورەرمەن قاۋىم نازارىنا جەڭىس­تىڭ 71 جىلدىعىن مەرە­كە­لەۋدىڭ ماق­ساتى – ۇلى وتان سو­عى­سىنىڭ اردا­گەر­­­لەرىنە, تىل ەڭبەككەرلەرىنە, فا­شيزم­دى جەڭۋ ىسىنە ۇلەس قوسقان قازاق­ستان­دىقتار­عا قۇرمەت كورسەتۋ رەتىندە ۇيىمداستىرىلدى. تەاترىمىز قازاقستان جازۋ­شى­لار وداعى جانىنداعى ۇيعىر ادە­بيەتى كەڭەسى جانە قازاقستان كوم­پوزيتورلار وداعىمەن تىعىز باي­لانىستا جۇمىس اتقارىپ, ادە­بيەت, ونەر سالاسىندا وزىندىك ور­نى بار تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىنا, ەسكە الۋ كەشتەرىنە بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. ماسەلەن, كورنەكتى كومپوزيتور ءارى تانىمال كينواكتەر زاينۋللا سەتەكوۆتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان ەسكە الۋ كەشى, قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى زينات اكباروۆا مەن نۋر­بۋۆي مامەتوۆانىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويلارى وتكىزىلدى. قازىرگى زامان جاعدايىندا جاڭا ءونىم, جاڭا تەحنولوگيا جانە زاماناۋي قۇرىلعى-جابدىقسىز باسەكە­گە قابىلەتتىلىك تۋرالى ءسوز قوزعاۋ ءمۇم­كىن ەمەس. سونى ەسكەرە وتىرىپ, تەاترى­مىزدا كورەرمەندەر ءۇشىن 100 ورىن­دى كىشى زال اشتىق. كەلەشەكتە بۇل زال زامانمەن تەڭ قادام باسىپ كەلە جاتقان جاس كورەرمەندەرىمىز­دىڭ سۇيىك­تى ورنىنا اينالاتىنىنا سەنەمىز. ەلباسى اتاپ كور­­سەتكەندەي, جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ءبىزدىڭ كوپ ەتنوستى جانە كوپ كون­فەسسيا­لى قوعامىمىزدىڭ تابى­س نەگىزى. بولاشاقتا دا رەپەرتۋارىمىزدى جاڭا الەۋمەتتىك ماڭى­زى زور, كەلەشەك ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەيتىن, ادامدى ۇلتتىق بولمىسىن ساقتاۋعا, تۋعان ءتىلىن, تاريحى مەن مادەنيەتىن يگە­رىپ, دامىتۋعا ۇيرەتەتىن, ەل تاۋەل­­سىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەي­تويىمەن ۇشتاساتىن, ۇلتتىڭ ءبىرلى­گىن نىعايتۋعا قاراتىلعان شىعار­ما­لارمەن, باعدارلامالارمەن تولىق­تىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باستى شا­را­لارىنىڭ ءبىرى – قازاقستان ءتا­ۋەلسىز­دىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ار­نال­عان «بارىمىزگە ورتاق ەل – ۇلى دالا ەلى» اتتى تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاما بولىپ ەسەپتەلەدى. قازاق, ورىس, ۇيعىر, كورەي تەاترلارى بىرگە ونەر كور­سەتەتىن بۇل باعدارلاما بويىنشا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. بۇل قا­زاقستان تەاترلارىنىڭ رۋحاني ءبىر­لىگى مەن مادەني ىقپالداسۋى­نىڭ ءبىر كورىنىسى. مۇنداي شارالار الداعى ۋاقىتتاردا دا جالعاسىن تابا بەر­مەك. وسى جەردە 82-ماۋسىمداعى ءىس-شارالارىمىزدىڭ ءبارى مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لى­گىنىڭ قول­داۋى­مەن ۇيىمداستىرىلعاندىعىن اتاپ وتكەن ورىندى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا بار­لىق ەتنوس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ونەرىن دامىتىپ, ناسيحاتتاي الادى. ەندەشە, بۇدان كەيىن دە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قول­داۋ كورسەتۋىمەن ءبىز, ۇيعىر تەاترى­نىڭ ۇجىمى, رەسپۋب­لي­كا حالقىن ەڭ­بەك­سۇيگىشتىككە, ادال­دىق­قا, وتان­شىلدىققا, پاتريوتيزم­گە, باۋىر­مالدىققا باۋلۋعا, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى ۇلگى ەتۋگە تاربيەلەيتىن جال­پىۇلت­تىق يدەيامىز – «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ەڭبەك ەتەمىز. ەلباسىمىز «تەك بىرلەسىپ قانا, بۇكىل حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, العا باسا الامىز», دەپ اتاپ كورسەتكەنىندەي, بىرلىگى بەرەكەلى, تىرلىگى مەرەكەلى ەلدىڭ عانا ىرىسى مەن تابىسى مول بولاتىندىعى ءسوزسىز. رۋسلان توكتاحۋنوۆ, ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق  مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ ديرەكتورى