كونە قالالار كۇمبىرى

جاقىندا ەكسپەديتسيا قازاق دالاسىندا ەرتە زاماندا تىرشىلىك ەتكەن بالاساعۇن قالاسىنىڭ ورنىنا بارىپ قايتتى. بۇل شاھار ءVى – ءحىىى عاسىردىڭ ارالىعىندا باتىس تۇرىك قاعاناتىنىڭ ورداسى بولعان. ول 600 جىلدان كەيىن شىڭعىسحاننىڭ ۇلكەن ۇلى – جوشى حاننىڭ باسشىلىعىمەن جاسالعان شاپقىنشىلىقتان كۇيرەگەن. قازىرگى كەزدە وسى جەردە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇمۋ تاريح فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى ارحەولوگيالىق تاجىريبەلەرىن وتكىزۋدە. قازاق گەو­گرافيالىق قوعامىنىڭ مۇشەلەرى دە ەكسپەديتسيا كە­زىندە تاريحي قالانى زەرتتەپ, الەۋمەتتىك جەلىدە ارحەو­لوگيالىق قازبالارعا بايلانىس­تى مالىمەتتەرىن جاريالاپ جاتىر. سونىڭ ءبىرىن ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار اتالعان قوعامنىڭ facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراق­شاسىندا كورگەن جەرلەرىن جازىپ, ويلارىمەن بولىسۋدە. بۇعان دەيىن قازاق گەوگرافيالىق قوعا­مىنىڭ مۇشەلەرى تاراز قالاسىندا بولىپ, ونىڭ تاري­حىمەن تانىسىپ قايتقان بولاتىن. تاراز – قازاقستاننىڭ ەڭ كونە قالاسى. ونىڭ تاريحى تەرەڭ­دە جاتىر. شامامەن 2000 جىل­دان استام ۋاقىت بار.  قالا ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىن 36 جىلى سالىنعان. سول كەزدە قالانىڭ اتى تولوسو دەپ اتالعان.  ول «كۇرەس» دەگەن ماعىنانى بىلدىرگەن. بۇل قالا ءۇشىن تالاي شايقاستار بولعان. قارلۇقتار, قاڭلىلار, ارابتار, قىتايلار, قاراحاندار جۇزدەگەن جىلدار بويى وسى شاھار ءۇشىن شايقاسقان. كەيىن قالانىڭ اتى اۋەلى تالاس, سوسىن تاراز بولىپ اتالدى. تاراز دەگەن اتاۋ «تارازى» دەگەن سوزدەن شىققان. قالا بۇكىل وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ ساۋدا ورتالىعى بولىپ سانالعان. ەكسپەديتسيا جۇمىسىن جالعاس­تىرىپ جاتىر. داستان كەنجالين, «ەگەمەن قازاقستان»