سالعىرتتىقتىڭ سالدارى

سەنبى-جەكسەنبى كۇندەرى وبلىس جۇرت­شىلىعى دۇرلىگىسىپ قالدى. ءارتۇرلى قاۋەسەت تارادى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ەرتىس اۋىلىندا تۇراتىن ەكى تۇرعىننىڭ كۇيدىرگى جۇقتىردى دەگەن كۇدىكپەن اۋرۋ­حاناعا جاتقىزىلعانى جايلى حابارلادى. باسقارما حابارىنا قاراعاندا, 8 شىلدەدە وبلىستىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنا تۇسكەن بۇل ەكى تۇرعىننان باسقا تاعى دا 21 ادام باقىلاۋعا الىنىپتى. اۋرۋ سيىردىڭ ەتى اۋدان ورتالىعىنداعى «مايرا» ءدامحاناسىنا وتكىزىلگەن كورىنەدى. ۇزىنسۋ, ەرتىس اۋىلدارىندا ۆەتەرينار ماماندار ءاربىر ءۇيدى ارالاۋدا. كۇيدىرگى جاراسىن جۇقتىرعان بولۋى مۇمكىن دەگەن ادامداردان الىنعان سىنامالار رەسپۋبليكالىق زەرتحاناعا جىبەرىلىپتى. وسىنىڭ الدىندا عانا ءبىز گازەتىمىزدە «بابى كەلمەگەن باعدارلاما», «وڭىردە 2500-گە جۋىق مال برۋتسەللەزگە شالدىققان» دەگەن ماقالالار جازدىق. وندا ۆەتەرينارلارعا جۇكتەلەتىن نەگىزگى تالاپتار بويىنشا مالدىڭ قانى جىل سايىن ەكى رەت دياگنوستيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتۋى كەرەك. وبلىستار مەن اۋدانداردا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان ۆەتەريناريالىق زەرتحانالار بولۋى شارت. قارجىنى باقىلاۋ ءۇشىن ءاربىر وڭىردە, اۋداندا كوم­مۋن­الدىق ۆەتەريناريالىق كاسىپ­ورىن­دار قۇرۋ قاجەت ەكەنى ايتىلدى. ەرتىس اۋدانى جاقتا كۇيدىرگىنى جۇق­تىرۋى مۇمكىن دەگەن بىرنەشە ادام اۋرۋحاناعا ءتۇسىپتى دەگەندە, 2010 جىلعى اقسۋ قالاسى اۋماعىنا قاراستى اۋىلداردا ادام ولىمىنە اكەلگەن توتەنشە وقيعا ەسكە ءتۇستى. ول كەزدە دە جاۋاپسىزدىق, تالاپ پەن ءتارتى­پ­تىڭ جوقتىعىنان اۋىلداعى ۆەتە­ريناريالىق احۋالعا كوز جۇما قاراعاندىق سەبەپ بولعان-دى. وبلىستىق تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى يرينا سوروكينانىڭ ايتۋىنشا, اقسۋ قالاسىنىڭ اۋىلدىق اۋماعىندا بولعان كۇيدىرگى وقي­عاسىنان كەيىن, جالپى, قاۋىپ­تىڭ الدىن الۋ ءۇشىن زيراتتار ماڭايىنا جابىق قورشاۋلار ورناتىپ, بەكىتۋ كەرەك ەدى. كۇيدىرگىنىڭ تارالۋى جونىندە اۋىلداردا سانيتارلىق تۇسىنىك جۇمىستارى تومەن دەڭگەيدە. تۇرعىنداردىڭ مالدى بەلگىلەنبەگەن ورىنداردا سويۋى دا سەبەپ بولۋدا. مالدى باعۋدان گورى قازىر ەمدەۋ قيىن بولىپ بارادى. ۆەتەرينار دارىگەرلەردىڭ وزدەرى 1967 جىلدارى وبلىستىڭ قاي اۋداندارىندا ءسىبىر جاراسى تارالعانىن دا جاقسى ءبىلىپ وتىر. ال, بيىل وبلىستا مالداردى ەگۋ كەش جۇرگىزىلىپتى. ۆەتە­ريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان ءاۋتالىپوۆتىڭ ءمالى­مەتىنشە, قۇتىرما دەرتىنە قارسى 185 مىڭ مال باسىنا نەمەسە 65 پايىزىنا ەكپە جاسال­عان. ەگۋ جۇمىستارىنىڭ كەش جۇرگىزىلۋىنە ۆاكتسينانىڭ كەش ءتۇسۋى سەبەپ بولعان. مەدي­تسينالىق پرەپاراتتار وبلىسقا 29 ماۋسىم كۇنى عانا جەتكىزىلىپتى. ۋسپەن, شارباقتى اۋداندارىندا ءىرى قارا مال اراسىندا قۇتىرما دەرتىنىڭ بولعانى انىقتالدى. 2016 جىلى الدىن الۋ جانە ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق شارالارعا رەسپۋب­ليكادان 581,80 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, بارلىق مال تۇرىنە قاراي 424 ميلليون 290 مىڭ مولشەردە ۆاكتسينا ساتىپ الىنعان. وبلىس­تاعى اۋىلداردىڭ مالدارىن ەگۋگە دەر كەزىندە ۆاكتسي­نانى جەت­كىزبەگەن كىمدەر سوندا؟.. ءاۋتالىپوۆتىڭ مالىمەتىنشە, كۇيدىرگىگە قاتىستى ەگۋ جۇمىستارى ءبىرىنشى جارتى­جىلدىقتا تولىق اياقتالسا كەرەك. بىراق, كۇيدىرگىنى جۇقتىرۋى مۇمكىن دەگەن ەرتىستىك تۇرعىنداردىڭ اۋرۋحاناعا ءتۇسىپ قالۋلارى تەگىن ەمەس. ەكىن­شىدەن, مال قو­رىمدارىنىڭ باقى­لاۋدا بولۋى, اۋىلداردا ۆە­تە­ري­­نارلىق-سانيتارلىق قاۋىپ­سىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى وبلىستىق اكىمدىكتە وتكەن كەڭەستە ايتىلعانمەن, ونىڭ ءوزى دە كەش بولىپ شىقتى. ماسەلەن, مال اۋرۋلارىنىڭ كوبەيۋى كەسىرىنەن وبلىسىمىزدىڭ ءسۇت پەن ەت ءونىم­دەرىن ساتىلىمعا شىعارۋ ءۇردىسى توقتاپ قالعانىن اكىمدىكتىڭ ءوزى مويىنداپ وتىر. ونى قويىپ, قازىر جارمەڭ­كەلەردىڭ دە قالاي وتەتىنىن دە كوزىمىز كورىپ ءجۇر. كوشەنىڭ ورتاسىنا اپارىپ جارمەڭكە وتكىزەمىز. كىمنىڭ نە ساتىپ جاتقانى دا بەلگىسىز. تازالىق تا, رەتتىلىك, باقىلاۋ دا باي­قالمايدى. اۋىلدا مال ۇستاپ, مال باعىپ وتىرعان سوڭ, ۆەتەرينارلىق ساۋاتتىلىق قاجەت. ءىشىپ-جەمى ەتپەن دە بايلانىستى اۋىل-قالا ءۇشىن مالدىڭ ساۋلىعى – ادامنىڭ ساۋلىعى ەكەنىن ەندى قاشان ەسكەرەر ەكەنبىز؟.. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان» پاۆلودار وبلىسى بەت قاتتالىپ جاتقاندا پاۆلودارلىق مال دارىگەرلەرى انىقتاي الماعان كۇيدىرگى دەرتىن 11 شىلدە كۇنى استانالىق ماماندار تاپتى. بۇل تۋرالى كەشە ايماقتىق كوممۋنيكاتسيا ورتالىعىندا وتكەن بريفينگتە وبلىستىڭ باس مال دارىگەرى راشيد نۇربەكوۆ ءمالىم ەتتى. استاناداعى ۆەتەريناريا بويىنشا رەفەرەنتتىك ورتالىقتان ساراپتامانىڭ قورىتىندىسىمەن مال ەتىنەن كۇيدىرگى دەرتى شىققانى انىقتالعان سوڭ, ەرتىس اۋدانى ۇزىنسۋ اۋىلىندا كارانتين ەنگىزىلدى. قازىر بارلىق مال قايتادان ەكپەدەن وتۋدە. كۇيدىرگى جۇقتىرعاندار ءۇش ادام. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ناۋقاستاردىڭ جاعدايى ورتاشا دەپ باعالانۋدا, تەك بىرەۋى جانساقتاۋ بولىمىندە, باسقالارى ارنايى بولەك پالاتالاردا جاتىر. سوڭعى مالىمەت بويىنشا ولاردىڭ سانى – 25.