جاناتتىڭ جانايقايى

اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ بىلىق-شىلىعىن اشىپ بەردى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا الەۋ­مەتتىك جەلىنى «جارىپ», جۇرت­شى­­لىقتى ءدۇر سىلكىندىرگەن وقيعا ورىن الدى. بەينەۋ اۋداندىق اۋرۋ­­حاناسىنان شۋ شىقتى. بەينەۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى جانات قالدىباەۆا فەيسبۋك الەۋ­مەتتىك جەلىسىندە بەينەۋ اۋداندىق اۋ­رۋحاناسى جاعدايىنىڭ سىن كوتەرمەيتىندىگىن, ءتو­سەك-ورىنداردىڭ لاس ءجا­نە مەزگىلىندە اۋىس­تىرىل­ماي­تىندىعىن, ەمدە­لۋ­شىلەرگە تاماق كۇنىنە ءبىر رەت بە­رى­­لەتىندىگىن جەتكىزدى. جانات جا­ناي­­قايىمەن جۇرت نازارىن وزىنە اۋداردى. جەرگىلىكتى جۋرنا­ليس­تەر ارنايى بارىپ, اۋداندىق اۋرۋ­حا­نانىڭ احۋالىنا كوز جەت­كىزىپ قايتتى. ناتيجەسىندە, بەي­نەۋ اۋ­داندىق اۋرۋحاناسى جاع­دايى­نىڭ مۇشكىلدىگى, جىرتىق ءارى لاس توسەك-ورىنداردىڭ مۇلدەم اۋىستىرىلمايتىندىعى جانە ەم­­دەلۋشىلەرگە ءتيىستى ءۇش مەزگىل استىڭ ءبىر مەزگىلگە كوشىرىلگەنى انىق­­تالدى. ياعني, اۋرۋحانادا ەمدە­­لۋشىلەرگە بيىلدان باستاپ تەك تۇسكى تاماق بەرىلىپ كەلگەن. قينال­عاندا كوڭىلىنە ءۇمىت ۇيا­لاپ, جانى­نا سايا ىزدەپ كەلەتىن ورىن­نىڭ ولقى­لىقتارى تۋرالى ناۋ­قاستار دا باياندادى. ال اۋرۋ­حانا ديرەكتورى بەرىك اب­دۋل­لاەۆ توسەك جابدىقتارىنىڭ تەز توزاتىندىعىن عانا ايتىپ, ودان وزگە ماردىمدى جاۋاپ بەرە ال­ماعان. ءبىر مەزگىلدىك تاماق بەرى­لۋىن قاراجاتتىڭ جەتىس­پەۋىمەن, قار­جىنى ۇنەمدەۋگە باي­لانىستى شە­شىم ەكەندىگىن تۇسىندىرگەن. ال, ساعان كەرەك بولسا! ۇنەم نە­گە ەمدەلۋشىلەر مەن تاماق ەسە­بى­نەن جاسالۋى كەرەك؟ سالاماتتى ءومىر سالتى دەنساۋلىقتىڭ كەپىلى ەكەندىگىن جاعى تالماي ايتاتىن دارىگەرلەردىڭ سول اقىل-كەڭەستەرىن وزدەرى ۇستانبايتىنى قالاي؟ ايتپەسە, تازالىق پەن مەزگىلىندە تا­ماق­تانۋ دەنساۋلىقتىڭ, اۋرۋ­مەن كۇرەسۋدىڭ باستى قۇرالى ەمەس پە؟ شۋ شىققان سوڭ ماڭعىستاۋ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى «تاماقتى ءوز بەتىنشە ءبىر مەزگىلگە كوشىرۋگە قۇقى جوق بولا تۇرا, باسشىلىققا ەسكەرتۋسىز جانە تالاپقا ساي جاساماعان» ۇنەمشىل باس­شى­نى جينالىسقا سالىپ, ابىگەرلەنگەنگە ۇقسايدى. ءتىپتى, ۇنەمشىلدىڭ جۇمىستان قۋىلىپ كەتۋ قاۋپى دە بولعان. الايدا, «قاراجات جەتىسپەگەندىكتەن وسىنداي جولىن قاراستىرعان» ونى قىزمەتىندە قالدى­رىپ, «جۇمساقتىق» تانىتقان باسشىلىق ب.اب­دۋللاەۆقا اۋرۋحانادا ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن تولىق جاعداي جاساپ, ۇنەمدەۋدى توقتاتىپ, تو­لىققاندى جۇمىس جۇرگىزۋدى مىندەتتەيدى. وقيعانىڭ بارىسىن كىرپىك قاقپاي قادا­عالاپ وتىرعان اۋدان تۇرعىندارى مەن جالپى ماڭعىستاۋلىقتار جۇرتشىلىقتىڭ جانىن اۋىرتقان بىلىقتىڭ بەتى اشىلىپ, تيىسىنشە شەشىم تاپقانىنا قۋاندى. قازىر ءتيىستى ورىندار مەن ءىس باسىنداعىلار قالاي جاماپ-جاسقاپ, بۇركەپ-جاسىرۋعا تىرىسقانىمەن, ۋاقىتى كەلگەندە شيكى­لىكتىڭ ءشيى شىعىپ, سوراقىلىقتىڭ سورى قايناماي تۇر­ماي­دى. «سىن تۇزەلمەي ءمىن تۇزەلمەيتىندىگىن» قا­­پەرىنە الماي, ايتىلعان سىننىڭ ءسۇرىندىرۋ ءۇشىن ەمەس, كەرىسىنشە جاعدايدى تۇزەۋگە, جاساپ جاتقان جۇمىستارىنا ىنتاسىن ارت­تىرۋعا, ەكى جاقتى پايدالى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە قىزمەت ەتەتىنىن ەسكەرمەي, سىن ايت­قاننان سىرت اينالىپ كەتەتىن باسشىلار بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. جالپى, اكىم-قارالار قاعازدان باس الماي وقىپ بەرەتىن «جىلتىراق ەسەبىنە» ەشكىم سەنبەيتىندىگىن سەزە مە ەكەن, ءسىرا؟ ءتىپتى, ايلار بويى الا-شاپقىن جۇگىرىپ, اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگىن قولدانىپ, ونلاين ۇلگىدە «ويناتا» وتكىزگەنمەن, جۋرناليس­تەرگە الدىن-الا ساۋالدار تاراتىپ «بارىنشا دايىندالعانمەن» مۇنداي تىرلىك حالىق ءۇشىن نانىمسىز دا قىزعىلىقسىز, ناقتى ايتساق, «تۇككە تۇرعىسىز». سەنبەيدى. حالىق – اينا. ولار «بىزدە اناداي بار, مىناداي بار» دەيتىندەي ەسەپتەرگە ەمەس, ناقتى ءىس-ارەكەتتەرگە سەنەدى. مۇ­نىڭ دالەلى – بەينەۋ اۋداندىق اۋرۋ­حاناسىنداعى جاعداي. دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ەسەپتەرى مەن باياندامالارىنا قاراپ, اۋرۋحانالاردا مۇنداي سوراقىلىق ورىن الىپ جاتىر دەپ ەشكىم ويلاماعان بولار؟ ەگەر تۇرعىندار كۋا بولىپ, ايداي ايماققا جار سالماعان­دا ءالى قاشانعا دەيىن ەمدەلۋشىلەردى لاس توسەك ءۇس­تىندە «اشىقتىرىپ» ەمدەپ, «ديەتا­عا وتىر­­عىزارى» بەلگىسىز, ءتىپتى, «جابۋلى قازان جابۋلى» كۇيىندە قالىپ قويار ما ەدى دەگەن وي مازالايدى. ءيا, جانات ايتپاعاندا... قايتەر ەدى؟ گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى