قىزىلجارداعى قىزۋ قارقىن

بارلىق سالالاردى قامتىپ, ىلكىمدى ىلگەرىلەۋ جولدارىن قالىپتاستىرىپ وتىر پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى ايىرتاۋ اۋدانىنان باستالىپ, اگروقۇرىلىم وكىلدەرىمەن ىسكەرلىك كەزدەسۋگە جالعاستى. ايىرتاۋ – وبلىستىڭ الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ىرگەلى اۋدانداردىڭ ءبىرى. نەگىزگى سالا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كورسەتكىشى 28 ميلليارد 980 ميلليون تەڭگەگە جەتىپ, 1992 جىلمەن سالىستىرعاندا التى ەسەگە وسكەن. وسى جىلدار بەدەرىندە ەڭبەكاقى كولەمى – 12 ەسە, مەملەكەتتىك جاردەماقى مەن زەينەتاقى مولشەرى 8 ەسەگە كو­بەيگەن. سوڭعى جىلدارى قۇرى­لىس ماتەريالدارىن, اسفالت, پەنوبلوك, قيىرشىق تاس وندىرە­تىن كاسىپورىندار پايدا بولعان. «سىرىمبەت» اق ەلىمىزدىڭ يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ كار­تاسىنا ەنگىزىلىپ, قالايى كەن ور­نىنىڭ جوبالاۋ جۇمىستارىمەن اينالىسۋدا. 1,7 ميلليارد تەڭگەگە ەلەكتر قۋاتىن تاراتۋ جەلىسى تارتىلىپ, ەندى كەن بايىتۋ كومبيناتى مەن تەمىرجول قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارلانعان. استانا كۇنى قارساڭىندا 7 الەۋمەتتىك نىسان ىسكە قوسىلعان. سولاردىڭ ءبىرى اۋدان ورتالىعىندا گاز-بەتون بلوكتار وندىرەتىن زاۋىت پايدالانۋعا بە­رىلىپ, 12 ادام جۇمىسپەن قام­تاماسىز ەتىلگەن. ارىقبالىق اۋىلىندا كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن جاڭا ستاديون بوي كوتەرگەن. ۇكى­مەت باسشىسى اتباسىن تىرەگەن العاشقى شارۋاشىلىق «بابىق-بۇرلىق» جشس بولدى. تەرىسكەيدىڭ تاۋەكەلى كوپ اۋا رايى جاعدايىنا قاراماستان جايقالتا ەگىن ءوسىرىپ وتىرعان ديقانداردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى جايلى سەرىكتەستىك ديرەكتورى سەيىلبەك ماحمەتوۆ ايتىپ بەردى. تاجىريبەلى باسشىنىڭ بايانداۋىنشا, ەگىستىك جەرلەر مەن جايىلىمدار 32 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ەلباسىنىڭ استىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ جايلى تاپ­سىرماسىنا وراي مايلى دا­قىلدار وسىرۋگە جەتە ءمان بە­رىلگەن. اۋىسپالى ەگىس جۇيە­سىن قولدانۋدىڭ, ەگىن­شىلىك ءما­دەنيەتىن جە­تىل­دىرۋدىڭ ارقاسىن­دا شىعىم­دىلىق جوعارى. مەم­لە­كەت تەحنيكالىق قايتا جا­راق­تان­دىرۋعا, مينەرالدى تىڭايت­قىش­تاردى جەڭىل­دىك­پەن ساتىپ الۋعا جان-جاقتى دەمەۋ جاساپ كەلەدى. ءبىزدىڭ العا قويعان ماقساتىمىز – وزىق تەحنولوگيالاردى كە­ڭى­نەن پايدالانۋ. وعان قا­بىلەت-قارى­مىمىز دا, الەۋەتىمىز دە تولىق جە­تەدى, دەدى س.ماحمەتوۆ. مۇندا مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ باع­دارلامالارى دا تابىس­تى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال سانى ەكى مىڭنان اسقان. مال سويۋ, قولدان ۇرىقتاندىرۋ قوسىندارى ورنالاسقان. پرەمەر-مينيستر ك.ءما­سى­موۆ­تىڭ قاتىسۋىمەن سايالى تابيعات اياسىندا اگ­رو­ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا ارنالعان كەڭەس ءوتىپ, وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ وسىمدىك شارۋاشىلىعىنا قاتىستى اتقا­رىلىپ جاتقان شارالاردى ورتاعا سالدى. جىل سايىن 300 ميلليارد تەڭگەنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ءونىم­دەرى وندىرىلەدى. بۇل سالادا ەكونو­ميكالىق بەلسەندى تۇرعىن­داردىڭ 37 پايىزى ەڭبەك ەتەدى. بىلتىر 14 ميلليارد تەڭگەگە – 1127, بيىل 292 جاڭا تەحنيكا بىرلىگى ساتىپ الىن­عان. جىل اياعىنا دەيىن سىيىم­دىلىعى 167 مىڭ توننا بولاتىن 9 ەلەۆاتور سالۋ كوزدەلگەن. سوڭ­عى ەكى جىلدا «قازاگرو» ۇلت­تىق حولدينگى تاراپىنان وبلىس اوك-ءىن جانداندىرۋعا 96 ميل­ليارد تەڭگە باعىتتالعان. ك.ءماسىموۆ جينالعاندار نا­­زا­رىن مەملەكەت باسشى­سى داع­دا­رىستى ەڭسەرۋ جو­لىن­­دا العا قويعان باستى تا­لاپ­تار­عا, ىشكى مۇمكىندىك­تەردى ءتيىم­دى پايدالانۋعا, باسەكەگە قابى­لەت­تى ونىمدەر شىعارۋعا, سىرتقى نا­رىق كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە اۋدا­­رىپ, بىرقاتار مىندەت­تەر جۇك­تەدى. سولتۇستىك­قاز­اق­ستان­دىق اگرار­شىلاردىڭ تابىس بيىگىنەن كورى­نە بەرە­تىندەرىنە, بيىل دا وتان­­دى مول استىقپەن قۋانتا­تىن­­دارىنا سەنىم ءبىلدىردى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اس­قار مىرزاحمەتوۆ ءوز سوزىندە ەگىنشىلىكتى سۋبسيديا­لاۋ جاي­ىنا توق­تالىپ, ونىڭ 13 ءتۇرى قول­دانى­لاتىنى, جالپى كولەمى 72,8 ميلليارد تەڭگە بولعانىن جەتكىزدى. سۇلۋ تابيعاتىمەن ادامدى ەرىكسىز باۋرايتىن اۋداندا تۋريس­تىك ين­فراقۇرىلىم مەن سەر­ۆيس­تىك قىزمەت كورسەتۋ جاقسى قارقىن الىپ, بىلتىر دەم­الۋشىلاردىڭ سانى 30 مىڭعا جەتكەن. پانتو­ەم­حا­نا, مارال فەرماسى جۇمىس ىستەي­دى. تۋريستىك دەما­لىس ورىن­دارىنىڭ ىشىندە تاريحي-مادەني مۇرا­­لارىمەن ەرەكشەلەنىپ تۇرعا­نى – سىرىمبەت اۋىلى ماڭ­ىن­­دا ورنىققان «ايعا­نىم» تاري­حي-ەتنو­گرافيا­لىق قونىسى مەن قا­را­ساي جانە اعىنتاي باتىر­لاردىڭ مەمو­ريالدىق كەشەنى. ۇكىمەت جەتەك­شىسى وسى قاسيەتتى ورىنداردا بولىپ, رەسپۋبليكالىق ماڭىز­داعى نىسانداردى تاماشالادى. ءىسساپار اياسىندا وبلىس ورتا­لى­عىنا كەلگەن كارىم قاجىم­قان ۇلى پەتروپاۆل حالىقارالىق اۋەجايىنداعى جاڭعىرتۋ جۇ­مىس­تارىمەن تانىستى. جوبا بويىن­شا ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىنا كۇردە­لى جوندەۋ جۇرگىزۋگە, جارىق قۇرىل­عىسىن ورناتۋعا 1,9 ميلليارد, تەر­مينالدى جاڭارتىپ, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار قويۋعا 1,4 ميل­ليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. قال­پىنا كەلتىرۋ شارالارى اياقتالعان سوڭ شەتەلدەردەن دە ۇشاقتار قا­بىلداي الاتىن بولادى. وسىدان كەيىن پرەمەر-مي­نيستر اتباسىن بىرقاتار اۋىر ما­شينا جاساۋ كاسىپ­ورىندارىنا تىرەدى. سولار­دىڭ ءبىرى جۋىردا ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جالپى­ۇلتتىق تەلەكوپىر كەزىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن «پەت­روپاۆل تراكتور زاۋىتى» جشس بولدى. «باتىر» دەگەن اتاۋمەن ءونىم شىعارا باستاعان قازاقستاندىق-رەسەيلىك بىرلەسكەن ءوندىرىس ورنى ورتاق جوباعا 1,2 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيعان. جىلىنا 100-120 «ك-704-4ر» وتاندىق تراكتور شىعارۋعا قاۋقارلى زاۋىتتىڭ ءونىمى شەتەلدەگىدەن ءۇش ەسە ارزان. ك.ءماسىموۆ پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ, «زيكستو», «كيروۆ» كاسىپورىندارى شىعاراتىن ونىمدەردىڭ ساپاسىنا دا كوڭىل تولاتىنىن ءبىلدىردى. ۇكىمەت جەتەكشىسى ءبىر­نە­شە الەۋ­مەتتىك نىسانداردى ارالا­عان­نان كەيىن «جۇ­مىسپەن قامتۋ­دىڭ جول كارتاسى-2020»  باعدار­لاما­سىنىڭ جەرگىلىكتى جەردە جۇزەگە اسىرىلۋ جايىنا ارنالعان كەڭەس وتكىزدى. وندا ەڭبەك نارىعىن تۇراقتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋعا, تۇرعىنداردىڭ ءال­جۋاز توپتارىنا بارىن­شا قولداۋ كورسەتۋگە باعىت­تالعان ءتيىمدى شارالار قا­بىلداۋ الەۋمەتتىك ساياسات­تىڭ وزەكتى ماسەلەسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ كور­سەتە كەلىپ, مەملەكەتتىك باع­دار­لامالاردىڭ ناتيجەلى ورىندالۋىن مىندەتتەدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى