كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى قارالدى. وسىعان وراي ەلدەگى نەگىزگى جاعدايدى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا باياندادى.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ اياسىندا 167 مىڭ ادام مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپ, جۇمىس ىستەۋگە جاردەم الدى. ال مۇنىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى احۋالعا وڭ ىقپالى بار. قازىر ەلىمىزدەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى – 5 پايىز.
ت.دۇيسەنوۆانىڭ حابارلاۋىنشا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن دە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ جول كارتاسى اياسىندا ءالى ءبىراز ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ىسكە قوسىلىپ, تالاي ادامعا جۇمىس تابىلايىن دەپ تۇر. بۇل باعدارلاماعا نەگىزىنەن 101 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. اعىمداعى جىلى 1177 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى, سونىمەن بىرگە, 26 جاڭا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتى, وتباسىلىق-دارىگەرلىك امبۋلاتوريانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. تولىقتاي العاندا, 20 مىڭ جۇمىس ورنى قاراستىرىلعان. «وسى ماقساتتارعا وڭىرلەرگە 4,4 ملرد. تەڭگە باعىتتالدى. 830 جوبا بويىنشا بايقاۋ اياقتالدى جانە 470 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ باستالدى. ولارعا شامامەن 5 مىڭ ادام جۇمىسقا تۇردى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
2016 جىلى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ كارتاسى اياسىندا 9 مىڭنان استام ادام 3 ملن. تەڭگەگە دەيىن شاعىن نەسيە العان. «مۇنداي نەسيەلەردى الۋ ءۇشىن مىندەتتى ءتۇردە شارۋا قوجالىعى نەمەسە جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋ قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا 1,6 مىڭ ادامعا 3,5 ملرد. تەڭگەدەن استام شاعىن نەسيە بەرىلگەن. الايدا, كەيبىر وڭىرلەردە جۇمىس باياۋ ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى. ماسەلەن, بقو, وقو, شقو, قوستاناي, قاراعاندى, اقمولا وبلىستارى مەن الماتى, استانا قالالارىندا جوسپارلانعان جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جايى 40 پايىزعا جەتپەيتىندىگى ايتىلدى. سوعان بايلانىستى مينيستر جۇمىستى شيراتۋدى سۇرادى.
جالاقى قارىزى باقىلاۋدا ۇستالماق
ت.دۇيسەنوۆا ەلىمىزدە جۇمىسشىلارىنا جالاقىسىن بەرمەي جۇرگەن كاسىپورىنداردىڭ بار ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, جىل باسىنان مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار ەل كاسىپورىندارىنىڭ اعىمداعى بەرەشەكتەرى 2,8 ملرد. تەڭگە كولەمىندە ەكەندىگىن انىقتاپ, داعدارىسقا قارسى شتابتىڭ قابىلداعان شارالارىنىڭ ارقاسىندا ونىڭ 2,4 ملرد. تەڭگەسى وتەلگەن.
«دەگەنمەن, وڭىرلىك داعدارىسقا قارسى شتابتىڭ مالىمەتتەرىندە جالاقى بويىنشا جالپى بەرەشەكتىڭ كولەمى بۇگىندە 1,6 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ وتىرعانى كورسەتىلگەن. ونىڭ ىشىندە ءۇش ايعا دەيىنگى اعىمداعى بەرەشەكتەر 514 ملن. تەڭگەنى, ءۇش ايدان اساتىن ۋاقىتى ءوتىپ كەتكەن بەرەشەك شامامەن 134 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. بانكروتقا ۇشىراعان كاسىپورىندارداعى قارىزدىڭ ەڭ كولەمدىسى – 955 ملن. تەڭگە. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل باعىتتا باس پروكۋراتۋرامەن, قارجى مينيسترلىگىمەن جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە», دەدى ت.دۇيسەنوۆا ۇكىمەت باسشىسىنا قاراتا ايتقان سوزىندە.
پرەمەر-مينيستر بۇل رەتتە جۇمىس ورىندارىندا ەڭبەكاقى تولەۋ ماسەلەسى اعىمداعى ماسەلەدەن وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «ۇكىمەتتىڭ كەلەسى وتىرىسىندا جالاقىلاردىڭ تولەنۋى ماسەلەسى بويىنشا ايماقتار اكىمدەرىنىڭ باياندامالارىن تىڭداسام دەيمىن. وسى اپتادا كاسىپورىندارمەن بەلسەنە جۇمىس جاساپ, جاعداي قاي جەردە قالاي بولىپ جاتقانىن, قانداي شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن انىقتاۋ كەرەك», دەدى ك.ءماسىموۆ.
ۇكىمەت باسشىسى جۋىردا جۇمىس ساپارىمەن قاراعاندى وبلىسىنا بارعانىندا ءىرى تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىنداردىڭ باسشىلىعى بارلىق جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالۋعا ۋادە ەتكەنىن ەسكە سالدى. «بۇدان باسقا, كوپتەگەن ورتا جانە شاعىن كاسىپورىندار بار, قازىرگى ەكونوميكالىق جاعداي بۇل ماسەلە ءبىزدىڭ باقىلاۋىمىزدا بولۋى ءتيىس ەكەنىن كورسەتەدى. كەلەسى اپتادا بۇل ءبىزدىڭ قاراستىراتىن ەكىنشى ماسەلەمىز بولماق», دەدى ك.ءماسىموۆ.
قوسالقى شارۋاشىلىقتارعا قولداۋ كورسەتىلەدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى پايدالانۋ ارقىلى اگروونەركاسىپ كەشەن ونىمدەرى ءوندىرىسىنىڭ كولەمدەرىن ارتتىرۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىن شەشۋ شارالارىنا دا باسا نازار اۋدارىلدى. بۇل رەتتە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مىرزاحمەتوۆ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ قاراجاتتارىن ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرى جانە وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋمەن شۇعىلداناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن ۇيىمداستىرۋعا, ولاردى نەسيەلەندىرۋگە باعىتتاۋدى ۇسىندى. ول ءسۇت جانە ەتتىڭ 70-80 پايىزى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردا ءوندىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ال قايتا وڭدەۋشى كاسىپورىندار قۋاتتىلىعى تەك 60 پايىز عانا جۇكتەلگەن. سەبەبى, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ ءۇشىن قاجەت بولاتىن ينفراقۇرىلىمدار ءالى قالىپتاسقان جوق. قولدانىستاعى ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ قۋات كولەمىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 3 جىل ىشىندە 668 ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرىن قۇرىپ, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردان 380 مىڭ توننا قوسىمشا ءسۇت جيناۋ جانە وتكىزۋ جوسپارلانعان. بۇل ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ جۇكتەمەلەرىن 64 پايىزدان 84 پايىزعا دەيىن كوبەيتىپ, قايتا وڭدەلگەن ءونىم ءوندىرىسىن 30 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشى وزەكتى باعىت رەتىندە وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋ ۇسىنىلدى. ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان تۇرعىنداردىڭ مالدارىن بۇقا جانە ازىقپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن نەسيەلەۋ قاراستىرىلادى.
باعدارلاما شەڭبەرىندە 100 مىڭ توننا سيىر ەتى وندىرىلەتىن 32 مىڭ وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن اشۋ جوسپارلانعان. ءۇش جىل ىشىندە 65 مىڭنان استام ۇنەمى قىزمەت ىستەپ تۇراتىن جۇمىس ورىندارى قۇرىلاتىن بولادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قايتا وندەۋشى كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەلىگىن 61 پايىزدان 95 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
قۇرىلاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى بۇعان قوسىمشا باسقا دا باعىتتارمەن جۇمىستانا الادى. مىسالى, ءجۇن جانە تەرى دايىنداۋ, جەمىس-كوكونىستەر دايىنداۋ, ارا شارۋاشىلىعى, وتباسىلىق قۇس شارۋاشىلىعى جانە تاۋارلى بالىق شارۋاشىلىعى بار. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» جانە «قازاگرو»ۇبح» اق قاراجاتتارى تارتىلاتىن بولادى.
پرەمەر-مينيستر ك.ءماسiموۆ وتىرىس بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە قاراعاندىداعى كۇيدىرگى اۋرۋىنا ء(سىبىر جاراسىنا) قاتىستى تۋىنداعان ماسەلەگە بايلانىستى ءمان-جايدى انىقتاۋدى تاپسىردى.
«كەشە قاراعاندى وبلىسىندا وسى ماسەلەگە قاتىستى جيىن وتكiزدiك. جالپى تۇيگەنiمiز – بiزدە مال قورىمىن كۇزەتۋ ماسەلەسi باقىلاۋسىز جاتىر دەسەك بولادى. وسى ماسەلەنiڭ جاي-كۇيiن انىقتاۋ كەرەك. كەشە تيiستi تاپسىرما بەردiم. كەلەسi ۇكiمەت وتىرىسىندا وسى ماسەلەنى دە قاراستىرامىز. مال قورىمدارىن كۇزەتۋ قاجەت. قاراجات بولiنگەن بولاتىن, ەندi قارجىنىڭ قايدا جۇمسالعانىن جانە كiمنiڭ جاۋاپتى ەكەنiن قاراۋ كەرەك», دەدi ك.ءماسiموۆ.
بۇل ورايدا, ۇكiمەت باسشىسى, ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ ماسەلەسiنىڭ ماڭىزدى ەكەنiن اتاپ ءوتتi. «وڭiرلەردە بۇل جۇمىس تيiستi دەڭگەيدە ەمەس دەگەن ويدامىن», دەپ تۇيىندەدى پرەمەر-مينيستر.
قارجىنى يگەرۋ قاداعالانادى
ءوز كەزەگىندە پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى د.نازارباەۆا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى جانە جالپى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ اۋقىمدى جۇمىس ءجۇرگىزىپ, ۇلكەن قارجى رەسۋرستارىن ءبولىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. «بۇل جەردە ماسەلە ونىڭ ءناتيجەلىلىگى مەن تيىمدىلىگىندە بولىپ وتىر. شاعىن نەسيەلەر بەرۋ وتە ماڭىزدى, ول حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرادى جانە بۇل جەردە جەرگىلىكتى ورگاندار وسى قارجىنى وڭتايلى پايدالانۋعا ەرەكشە كوڭىل بولۋلەرى كەرەك. جانە يگەرۋشىلىك سوماسىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ونىڭ ناتيجەسىنە دە نازار اۋدارۋلارى ءتيىس», دەگەن د.نازارباەۆا جۇمىسپەن قامتۋعا جانە ەڭبەك نارىعىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامالار قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگى سالىق جانە الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تۇرىندە قايتارىلۋى ءتيىس ەكەنىن, تاۋار اينالىمى جانە حالىقتىڭ ساتىپ الۋ بەلسەندىلىگى ۇلعايۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «وسى تۇرعىدا بىزدە ناقتى ستاتيستيكالىق مالىمەت جوق. جانە مەن بۇل قارجىنى يگەرۋ ۇردىستەرىنىڭ قالاي باقىلاناتىندىعىن انىقتاعان كەزدە سالالىق مينيسترلىكتىڭ وسى قاراجاتتى يگەرۋ ۇدەرىسىن بەلسەندى باقىلايتىنداي جەتكىلىكتى قۇزىرەتى جوق ەكەنىنە كوزىم جەتتى. بۇل رەتتە مينيسترلىك پەن اكىمدىكتەردىڭ اراسىندا وسى اقشانىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا جاۋاپ بەرەتىن ءوزارا جاڭا دەڭگەيدەگى قارىم-قاتىناس ورناتۋ كەرەك. بارلىق وسى جوبالار بويىنشا, ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ مەن جوندەۋ, شاعىن نەسيەلەردى بەرۋ جۇيەسىندە تولىق اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك, ينتەرنەتتەگى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ پاسپورتى تولىق ورنالاسۋى ءتيىس», دەپ تۇيىندەدى د.نازارباەۆا.
قالاي دەگەنمەن, ۇكىمەت مۇشەلەرى العا تارتقان دەرەكتەر جۇمىسپەن قامتۋعا قىرۋار قارجى ءبولىنىپ, جۇيەلى جۇمىس ءجۇرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. الايدا, قازىرگى كۇنى اۋىل-ايماقتارداعى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاعدايى ءالى دە بولسا كوڭىل كونشىتىپ وتىرعان جوق. ەندەشە, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى د.نازارباەۆا ايتقانداي, بولىنگەن قارجى قانشالىقتى ناتيجەلى جۇمسالدى, قورىتىندىسى قانداي دەگەن سۇراقتارعا دا ايرىقشا نازار اۋدارعان ءجون. ارينە, قورىتىندى تۋرالى قاۋزاعاندا, جۇمىسپەن قامتۋ دەگەن جۇرتتىڭ بارىنە مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەن جۇمىس بەرۋ نەمەسە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ەمەس ەكەنىن دە ەسكەرگەن ءجون. قازىر قوراداعى مالىڭدى كوبەيتۋگە كومەكتەسىپ, ءسۇت ساتۋعا جول اشىلسا دا, ونىڭ ارعى جاعىندا ۇكىمەتتىڭ ۇلەسى جاتادى. ال اۋىل ادامدارى مال ءوسىرىپ, جەردى يگەرىپ-اق ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتي الاتىنى ايقىن. ال ول ءۇشىن ۇكىمەتكە اۋىل-ايماقتارداعى ينفراقۇرىلىمدار مەن جول جاعدايىن جاقسارتۋ ابدەن قاجەت-اق. ايتپەسە, قانشا قارجى قارىز-نەسيە بەرسەك تە, قاتىناس جاساۋ جايى دۇرىس قالىپقا كەلمەي شارۋا شالقىمايدى-اۋ دەگەن كۇدىگىمىز دە جوق ەمەس.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى قارالدى. وسىعان وراي ەلدەگى نەگىزگى جاعدايدى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا باياندادى.
ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ اياسىندا 167 مىڭ ادام مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپ, جۇمىس ىستەۋگە جاردەم الدى. ال مۇنىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى احۋالعا وڭ ىقپالى بار. قازىر ەلىمىزدەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى – 5 پايىز.
ت.دۇيسەنوۆانىڭ حابارلاۋىنشا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن دە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ جول كارتاسى اياسىندا ءالى ءبىراز ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ىسكە قوسىلىپ, تالاي ادامعا جۇمىس تابىلايىن دەپ تۇر. بۇل باعدارلاماعا نەگىزىنەن 101 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. اعىمداعى جىلى 1177 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى, سونىمەن بىرگە, 26 جاڭا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتى, وتباسىلىق-دارىگەرلىك امبۋلاتوريانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. تولىقتاي العاندا, 20 مىڭ جۇمىس ورنى قاراستىرىلعان. «وسى ماقساتتارعا وڭىرلەرگە 4,4 ملرد. تەڭگە باعىتتالدى. 830 جوبا بويىنشا بايقاۋ اياقتالدى جانە 470 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ باستالدى. ولارعا شامامەن 5 مىڭ ادام جۇمىسقا تۇردى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
2016 جىلى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ كارتاسى اياسىندا 9 مىڭنان استام ادام 3 ملن. تەڭگەگە دەيىن شاعىن نەسيە العان. «مۇنداي نەسيەلەردى الۋ ءۇشىن مىندەتتى ءتۇردە شارۋا قوجالىعى نەمەسە جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋ قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا 1,6 مىڭ ادامعا 3,5 ملرد. تەڭگەدەن استام شاعىن نەسيە بەرىلگەن. الايدا, كەيبىر وڭىرلەردە جۇمىس باياۋ ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى. ماسەلەن, بقو, وقو, شقو, قوستاناي, قاراعاندى, اقمولا وبلىستارى مەن الماتى, استانا قالالارىندا جوسپارلانعان جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جايى 40 پايىزعا جەتپەيتىندىگى ايتىلدى. سوعان بايلانىستى مينيستر جۇمىستى شيراتۋدى سۇرادى.
جالاقى قارىزى باقىلاۋدا ۇستالماق
ت.دۇيسەنوۆا ەلىمىزدە جۇمىسشىلارىنا جالاقىسىن بەرمەي جۇرگەن كاسىپورىنداردىڭ بار ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, جىل باسىنان مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار ەل كاسىپورىندارىنىڭ اعىمداعى بەرەشەكتەرى 2,8 ملرد. تەڭگە كولەمىندە ەكەندىگىن انىقتاپ, داعدارىسقا قارسى شتابتىڭ قابىلداعان شارالارىنىڭ ارقاسىندا ونىڭ 2,4 ملرد. تەڭگەسى وتەلگەن.
«دەگەنمەن, وڭىرلىك داعدارىسقا قارسى شتابتىڭ مالىمەتتەرىندە جالاقى بويىنشا جالپى بەرەشەكتىڭ كولەمى بۇگىندە 1,6 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ وتىرعانى كورسەتىلگەن. ونىڭ ىشىندە ءۇش ايعا دەيىنگى اعىمداعى بەرەشەكتەر 514 ملن. تەڭگەنى, ءۇش ايدان اساتىن ۋاقىتى ءوتىپ كەتكەن بەرەشەك شامامەن 134 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. بانكروتقا ۇشىراعان كاسىپورىندارداعى قارىزدىڭ ەڭ كولەمدىسى – 955 ملن. تەڭگە. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل باعىتتا باس پروكۋراتۋرامەن, قارجى مينيسترلىگىمەن جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە», دەدى ت.دۇيسەنوۆا ۇكىمەت باسشىسىنا قاراتا ايتقان سوزىندە.
پرەمەر-مينيستر بۇل رەتتە جۇمىس ورىندارىندا ەڭبەكاقى تولەۋ ماسەلەسى اعىمداعى ماسەلەدەن وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «ۇكىمەتتىڭ كەلەسى وتىرىسىندا جالاقىلاردىڭ تولەنۋى ماسەلەسى بويىنشا ايماقتار اكىمدەرىنىڭ باياندامالارىن تىڭداسام دەيمىن. وسى اپتادا كاسىپورىندارمەن بەلسەنە جۇمىس جاساپ, جاعداي قاي جەردە قالاي بولىپ جاتقانىن, قانداي شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن انىقتاۋ كەرەك», دەدى ك.ءماسىموۆ.
ۇكىمەت باسشىسى جۋىردا جۇمىس ساپارىمەن قاراعاندى وبلىسىنا بارعانىندا ءىرى تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كاسىپورىنداردىڭ باسشىلىعى بارلىق جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالۋعا ۋادە ەتكەنىن ەسكە سالدى. «بۇدان باسقا, كوپتەگەن ورتا جانە شاعىن كاسىپورىندار بار, قازىرگى ەكونوميكالىق جاعداي بۇل ماسەلە ءبىزدىڭ باقىلاۋىمىزدا بولۋى ءتيىس ەكەنىن كورسەتەدى. كەلەسى اپتادا بۇل ءبىزدىڭ قاراستىراتىن ەكىنشى ماسەلەمىز بولماق», دەدى ك.ءماسىموۆ.
قوسالقى شارۋاشىلىقتارعا قولداۋ كورسەتىلەدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى پايدالانۋ ارقىلى اگروونەركاسىپ كەشەن ونىمدەرى ءوندىرىسىنىڭ كولەمدەرىن ارتتىرۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىن شەشۋ شارالارىنا دا باسا نازار اۋدارىلدى. بۇل رەتتە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مىرزاحمەتوۆ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ قاراجاتتارىن ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرى جانە وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋمەن شۇعىلداناتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن ۇيىمداستىرۋعا, ولاردى نەسيەلەندىرۋگە باعىتتاۋدى ۇسىندى. ول ءسۇت جانە ەتتىڭ 70-80 پايىزى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردا ءوندىرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ال قايتا وڭدەۋشى كاسىپورىندار قۋاتتىلىعى تەك 60 پايىز عانا جۇكتەلگەن. سەبەبى, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋ ءۇشىن قاجەت بولاتىن ينفراقۇرىلىمدار ءالى قالىپتاسقان جوق. قولدانىستاعى ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ قۋات كولەمىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 3 جىل ىشىندە 668 ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتتەرىن قۇرىپ, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردان 380 مىڭ توننا قوسىمشا ءسۇت جيناۋ جانە وتكىزۋ جوسپارلانعان. بۇل ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ جۇكتەمەلەرىن 64 پايىزدان 84 پايىزعا دەيىن كوبەيتىپ, قايتا وڭدەلگەن ءونىم ءوندىرىسىن 30 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشى وزەكتى باعىت رەتىندە وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن قۇرۋ ۇسىنىلدى. ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان تۇرعىنداردىڭ مالدارىن بۇقا جانە ازىقپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن نەسيەلەۋ قاراستىرىلادى.
باعدارلاما شەڭبەرىندە 100 مىڭ توننا سيىر ەتى وندىرىلەتىن 32 مىڭ وتباسىلىق بورداقىلاۋ الاڭدارىن اشۋ جوسپارلانعان. ءۇش جىل ىشىندە 65 مىڭنان استام ۇنەمى قىزمەت ىستەپ تۇراتىن جۇمىس ورىندارى قۇرىلاتىن بولادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قايتا وندەۋشى كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەلىگىن 61 پايىزدان 95 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
قۇرىلاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى بۇعان قوسىمشا باسقا دا باعىتتارمەن جۇمىستانا الادى. مىسالى, ءجۇن جانە تەرى دايىنداۋ, جەمىس-كوكونىستەر دايىنداۋ, ارا شارۋاشىلىعى, وتباسىلىق قۇس شارۋاشىلىعى جانە تاۋارلى بالىق شارۋاشىلىعى بار. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» جانە «قازاگرو»ۇبح» اق قاراجاتتارى تارتىلاتىن بولادى.
پرەمەر-مينيستر ك.ءماسiموۆ وتىرىس بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنە قاراعاندىداعى كۇيدىرگى اۋرۋىنا ء(سىبىر جاراسىنا) قاتىستى تۋىنداعان ماسەلەگە بايلانىستى ءمان-جايدى انىقتاۋدى تاپسىردى.
«كەشە قاراعاندى وبلىسىندا وسى ماسەلەگە قاتىستى جيىن وتكiزدiك. جالپى تۇيگەنiمiز – بiزدە مال قورىمىن كۇزەتۋ ماسەلەسi باقىلاۋسىز جاتىر دەسەك بولادى. وسى ماسەلەنiڭ جاي-كۇيiن انىقتاۋ كەرەك. كەشە تيiستi تاپسىرما بەردiم. كەلەسi ۇكiمەت وتىرىسىندا وسى ماسەلەنى دە قاراستىرامىز. مال قورىمدارىن كۇزەتۋ قاجەت. قاراجات بولiنگەن بولاتىن, ەندi قارجىنىڭ قايدا جۇمسالعانىن جانە كiمنiڭ جاۋاپتى ەكەنiن قاراۋ كەرەك», دەدi ك.ءماسiموۆ.
بۇل ورايدا, ۇكiمەت باسشىسى, ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ ماسەلەسiنىڭ ماڭىزدى ەكەنiن اتاپ ءوتتi. «وڭiرلەردە بۇل جۇمىس تيiستi دەڭگەيدە ەمەس دەگەن ويدامىن», دەپ تۇيىندەدى پرەمەر-مينيستر.
قارجىنى يگەرۋ قاداعالانادى
ءوز كەزەگىندە پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى د.نازارباەۆا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى جانە جالپى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ اۋقىمدى جۇمىس ءجۇرگىزىپ, ۇلكەن قارجى رەسۋرستارىن ءبولىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. «بۇل جەردە ماسەلە ونىڭ ءناتيجەلىلىگى مەن تيىمدىلىگىندە بولىپ وتىر. شاعىن نەسيەلەر بەرۋ وتە ماڭىزدى, ول حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرادى جانە بۇل جەردە جەرگىلىكتى ورگاندار وسى قارجىنى وڭتايلى پايدالانۋعا ەرەكشە كوڭىل بولۋلەرى كەرەك. جانە يگەرۋشىلىك سوماسىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ونىڭ ناتيجەسىنە دە نازار اۋدارۋلارى ءتيىس», دەگەن د.نازارباەۆا جۇمىسپەن قامتۋعا جانە ەڭبەك نارىعىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامالار قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگى سالىق جانە الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تۇرىندە قايتارىلۋى ءتيىس ەكەنىن, تاۋار اينالىمى جانە حالىقتىڭ ساتىپ الۋ بەلسەندىلىگى ۇلعايۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «وسى تۇرعىدا بىزدە ناقتى ستاتيستيكالىق مالىمەت جوق. جانە مەن بۇل قارجىنى يگەرۋ ۇردىستەرىنىڭ قالاي باقىلاناتىندىعىن انىقتاعان كەزدە سالالىق مينيسترلىكتىڭ وسى قاراجاتتى يگەرۋ ۇدەرىسىن بەلسەندى باقىلايتىنداي جەتكىلىكتى قۇزىرەتى جوق ەكەنىنە كوزىم جەتتى. بۇل رەتتە مينيسترلىك پەن اكىمدىكتەردىڭ اراسىندا وسى اقشانىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا جاۋاپ بەرەتىن ءوزارا جاڭا دەڭگەيدەگى قارىم-قاتىناس ورناتۋ كەرەك. بارلىق وسى جوبالار بويىنشا, ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ مەن جوندەۋ, شاعىن نەسيەلەردى بەرۋ جۇيەسىندە تولىق اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك, ينتەرنەتتەگى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ پاسپورتى تولىق ورنالاسۋى ءتيىس», دەپ تۇيىندەدى د.نازارباەۆا.
قالاي دەگەنمەن, ۇكىمەت مۇشەلەرى العا تارتقان دەرەكتەر جۇمىسپەن قامتۋعا قىرۋار قارجى ءبولىنىپ, جۇيەلى جۇمىس ءجۇرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. الايدا, قازىرگى كۇنى اۋىل-ايماقتارداعى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاعدايى ءالى دە بولسا كوڭىل كونشىتىپ وتىرعان جوق. ەندەشە, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى د.نازارباەۆا ايتقانداي, بولىنگەن قارجى قانشالىقتى ناتيجەلى جۇمسالدى, قورىتىندىسى قانداي دەگەن سۇراقتارعا دا ايرىقشا نازار اۋدارعان ءجون. ارينە, قورىتىندى تۋرالى قاۋزاعاندا, جۇمىسپەن قامتۋ دەگەن جۇرتتىڭ بارىنە مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەن جۇمىس بەرۋ نەمەسە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ەمەس ەكەنىن دە ەسكەرگەن ءجون. قازىر قوراداعى مالىڭدى كوبەيتۋگە كومەكتەسىپ, ءسۇت ساتۋعا جول اشىلسا دا, ونىڭ ارعى جاعىندا ۇكىمەتتىڭ ۇلەسى جاتادى. ال اۋىل ادامدارى مال ءوسىرىپ, جەردى يگەرىپ-اق ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتي الاتىنى ايقىن. ال ول ءۇشىن ۇكىمەتكە اۋىل-ايماقتارداعى ينفراقۇرىلىمدار مەن جول جاعدايىن جاقسارتۋ ابدەن قاجەت-اق. ايتپەسە, قانشا قارجى قارىز-نەسيە بەرسەك تە, قاتىناس جاساۋ جايى دۇرىس قالىپقا كەلمەي شارۋا شالقىمايدى-اۋ دەگەن كۇدىگىمىز دە جوق ەمەس.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىق پىسىقتالدى
قوعام • بۇگىن, 00:07
يندونەزيا ەلشىسى ورالدىق عالىمدارمەن كەزدەستى
عىلىم • كەشە
بالاباقشالاردا تسيفرلىق باقىلاۋ تاجىريبەسى جۇرگىزىلىپ جاتىر
ايماقتار • كەشە
ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە سۋ تاسقىنى قاۋپى جوعارى
قازاقستان • كەشە
40 گرادۋسقا دەيىن اياز: ەلىمىزگە اركتيكالىق سۋىق كەلەدى
اۋا رايى • كەشە
استانا اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۋاقىتشا جابىلادى
ەلوردا • كەشە
الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا كارتاسى: قازاقستان قاي ورىندا؟
ەكونوميكا • كەشە
