ماڭگىلىك ەلدىڭ مادەني قۇندىلىعى

جاڭا الەمدەگى جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا ادامى جاسامپازدىق ۇلگىلەرى مەن ءۇر­دىستەرى ورىسىندە ءوسىپ-جەتىلۋى ءۇشىن تا­ريحي-تاعىلىمدىق مۇرالارىمىز بەن ودان باستاۋ العان بۇگىنگى رۋحاني-مادەني, كوركەمدىك-تالىمدىك, زايىرلى-زياتتى مۇراتتارىمىزدى ورنىقتىرۋ – كەشەدەن قازىرگە جالعاسىپ, ەرتەڭگە ۇلاساتىن ماڭگى مىندەت, ءماندى تاقىرىپ. شيرەك عاسىردا شيراق شيرىعىپ, شىمىر تولىسىپ, الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ الپەتىنە شىراي قوسقان تاۋەلسىز وتانىمىزدىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن ۇرپاقتىڭ «بەسىگىن تۇزەتىپ» (م.اۋەزوۆ), ەسىگىن كۇزەتىپ, ۇشپاققا شىعاراتىن ۇلى ۇلاعات قاعيداتىنان, بوس­تان بولعان العاشقى الماعايىپ كەزەڭ­دەردەن باستاپ, ۇلت جوسپارىن ۇشانعا ۇزات­قان ۋاقىتقا دەيىن اينىعان ەمەسپىز. ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىنان تۋىنداعان ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قوعامدىق-ساياسي, وركەنيەتتىك تۇلەۋ باعىتتارى, «تاريح تولقىنىنداعى» (ن.نازارباەۆ) كەپيەتتى قۇندىلىقتارىمىزدى تۇگەندەۋ ارقىلى ماڭگىلىك ەلدىڭ وتىن مازداتۋ يدەيا­سى, سونداي-اق, ادامزاتتى جاپپاي قىرىپ-جويىپ قانا قويماي, ۇزاق مەرزىمدىك زارداپتارى گەنەتيكالىق-مۋتانتتىق قاسىرەتكە ۇشىراتاتىن اتومدىق-يادرولىق ميليتاريزمگە قارسى ۇندەگەن «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى, زەردەلەپ, زەرتتەپ قاراساق, ۇلتتىڭ قامىن ويلاعان, بولاشاققا بويلاعان تەزيستىك تۇعىرنامالار. مۇنى «بايىرعى قازاق جەرىندە ءبىر تاعدىر جانە تاريحي جادى ارقىلى باي­لانىسقان, ۇلى دالا ەلىنىڭ داڭقتى تاريحى مەن داستۇرلەرىن جالعاستىرعان قازاقستان ازا­ماتتارى» («ماڭگىلىك ەل – پاتريوتتىق اكتىسى») جانە ۇرپاقتارى جۇزەگە اسىرادى, كادەگە جاراتادى. ەندەشە, جاڭا قازاق­ستاننىڭ جاڭا ادامى قالاي ءونىپ, قالاي ءوسىپ كەلەدى؟ وركەنيەتتى وتىز ەلمەن قاناتتاسا شا­ڭىراق كوتەرەتىن وردامىزدىڭ كەرەگەسىنىڭ كوگى مەن ۋىعىنىڭ قالامى مىقتى ما؟ رۋح سەمسە – بولاشاققا باستايتىن ءۇمىتىڭ مەن سەنىمىڭ سونەدى. «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن قازاق» مۇنى ەشقاشان ۇمىتپاعان. تاريح ساباقتارى ساناسىن ساۋلەلەندىرگەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ تاۋەكەل جىلدارىنان باستاپ قازاقستان حالقىنىڭ تۇتاستىعى مەن تۇراقتىلىعىن, بەرەكەلى بىرلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن شارالار شوعىرىن ءبىرىنشى كەزەككە قويىپ, ۇكى­مەتكە تولايىم تاپسىرمالار بەرىپ, تاريحي-رۋحاني جانە مادەني تۇعىرىمىزدى نىعايتۋعا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى. وسى باعىتتا مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلدانىپ, قارجىلاندىرىلدى, جۇزەگە اسىرىلدى. ناتيجەسىندە شيرەك عاسىردىڭ بەدەلىندە الەمدىك قاۋىمداستىق قازاقcتاندى ءتۇ­بەگەيلى تانىپ-ءبىلىپ قانا قويماي, الەۋەتتى ارىپتەس سانادى, ساناستى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىن دايەكتەسەك, سالاداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى جيناقتاساق, اقيقاتتىڭ اۋىلىنان تابىلاتىنىمىز راس. بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا مەملەكەتتىك مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەلەرىنىڭ جيىنى رەسپۋبليكالىق 9 تەاتر, 7 كونتسەرتتىك ۇيىم, 3 كىتاپحانا, 6 مۋزەي, 9 تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىقتار, 1 كينوكومپانيا­نى قوسا ەسەپتەگەندە, 7,6 مىڭ نىساندى قۇرايدى. سونداي-اق, وبلىستىق مادەنيەت ۇيىمدارىندا 4,1 مىڭ كىتاپحانا, 3 مىڭعا جۋىق كلۋب ۇلگىسىندەگى مەكەمە, 228 مۋزەي, 52 تەاتر, 22 كينو كورسەتەتىن زال, 34 كونتسەرتتىك ۇيىم, 64 مادەني-دەمالىس ساياباعى جانە 3 تسيرك بار. سىقىرلاعان تسيفرلار ستاتيستيكالىق كورسەتكىش ەمەس, كوپۇلتتى مەملەكەتىمىزدىڭ مادەني-رۋحاني ومىرىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن, بەيبىتشىلىك پەن ۇلتتىق كەلىسىمدى ناسيحاتتاعان, الەمدىك مادەنيەتتىڭ وزىق ونەگەلەرىن تانىمدىق تىرشىلىگىمىزگە كى­رىكتىرگەن, جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا ادامى­نىڭ ءبۇتىن بولمىسىنا تاربيەلىك قۋات بەرگەن تۇتاس گەنەراتور. سونىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلى ەلىمىزدە جانە شەت ەلدەردە تاريحي-مادەني مۇرانى دارىپتەۋگە, بۇگىنگى رۋحاني تۇرپاتىمىزدىڭ كەلىسىمىن كورسەتۋگە ارنالعان 383 ءىس-شارا وتكىزىلدى. وعان قازاقستان حالقىنىڭ جىلناماسىندا جۇرەكپەن جازىلعان قازاق حاندىعىنىڭ 550, ۇلى جەڭىستىڭ 70, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىقتارى مەرەيتويلارىنىڭ ءبۇ­كىلحالىقتىق دەڭگەيدە اتالىپ وتىلگەنىن قوسىڭىز. رەسپۋبليكالىق مۋزەيلەر مەن قورىق-مۋزەيلەر 383, ونىڭ ىشىندە 20 حالىقارالىق كورمە ۇيىمداستىردى. ولاردىڭ 165-ءى بەينەلەۋ, زەرگەرلىك جانە قولدانبالى ونەر تۋىندىلارىنا ارنالسا, 218 كورمەگە قورىق-مۋزەيلەر قورلارىنداعى جادىگەرلەر قويىلىپ, كورەرمەندەردىڭ كوزايىمىنا اينالدى. ەجەلگى تۇركى جۇرتىنىڭ مۇراگەرى – قازاقتىڭ شەجىرەسىن تانىپ-بىلۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن قۇندىلىقتار كورمەسىمەن قاتار, مينيسترلىك ۇيىمداستىرعان «تاۋەلسىزدىك تاريحى» كىتاپ كورمەسى مەن «وقىرمان قاۋىم – ۇلى دالا ەلىنىڭ بولاشاعى» حالىقارالىق وقۋ كونگرەسىنىڭ جاڭا ادامنىڭ زەردەسىن زاماناۋي رۋحپەن زەرلەگەنى كامىل. زاماناۋي دەمەكشى, عالامدىق تەحنولوگيالاردىڭ ۇلگىسىمەن 23000 قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەسى ساندىق فورماتقا اۋىستىرىلىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق ەلەكتروندىق كىتاپ­حاناسىنا كىرۋشىلەردىڭ سانى 65 مىڭعا جەتتى, سونداي-اق, اتالعان جۇيەنى الەمنىڭ 105 ەلىنەن 25000 وقىرمان ۆيرتۋالدى تۇردە پايدالانىپ وتىر. تۋعان ادەبيەتىمىز بەن ونەرىمىزگە ءول­شەۋسىز ولجا سالعان, ەسىمدەرى ەر ۇستىنەن تۇسپەيتىن قايراتكەرلەرىمىزدى ۇلىقتاۋ – ماڭىزدى مىندەت قانا ەمەس, بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ارمان-مۇراتىن تۇلعاعا تەڭەستىرۋ نيەتىنەن جانە ولاردىڭ بويىنداعى شىعارماشىلىق تالانتىن اشىپ, قاناتقاقتى قارىمىنا قولداۋ كورسەتۋ تىلەگىنەن تۋىنداعان شارالار تىزبەگى بولسا كەرەك-ءتى. ايگىلى جازۋشى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ, ساۋساعىندا كوزى بار كۇيشى تاتتىمبەت قازانعاپ ۇلىنىڭ, باتىر, عالىم مالىك عابدۋلليننىڭ, تەاتر ونەرىنىڭ شوعىر جۇلدىزدارىن شال­عايىنا وراپ ءوسىرىپ شىعارعان ۇستاز-رەجيسسەر اسقار توقپانوۆتىڭ مەرەيتويلارى – ءسوزىمىزدىڭ كۋادۇرى. ونىڭ سىرتىندا, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, تۇركسوي, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوس­تاس­تىعى جانە ەۋرازيا ەكونوميكالىق قاۋىمداستىعى ەلدەرىندە تۇراقتى ءوتىپ تۇراتىن مادەني ءىس-شارالارعا قاتىسقان وتاندىق شىعارماشىلىق ۇجىمدار مەن جەكە ورىنداۋشىلاردىڭ ەسىمدەرى ايگىلەنىپ, وزىندىك قولتاڭبالارى قالىپتاستى. اقش-تىڭ نيۋ-يورك قالاسىندا قازاقستاننىڭ مادەني اپتالىعىنىڭ ءوتۋىن جانە مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدىك دەلەگاتسيالارمەن رەسمي كەزدەسۋلەرى اۋقىمىندا قازاقستاننىڭ ونەر شەبەرلەرىنىڭ, سونداي-اق, مۋزىكا جانە حورەوگرافيا ۇجىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن 20-عا جۋىق كونتسەرتتىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلۋىن ۇلت ونەرىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە ترانسفورماتسيالانۋى دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك, سول ارقىلى الەم قازاقستان حالقىنىڭ رۋحاني قۋاتىن بۇرىنعىدان دا ايقىن تاني ءتۇستى. قازاق حاندىعىنىڭ شەجىرەسىن شەرتكەن, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جاسامپازدىعىن جىرلاعان, حالىقتار دوستىعىنىڭ ءداستۇرىن دارىپتەگەن جانرلىق شىعارمالار مەن اۆتورلارعا مورالدىق جانە ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتىلىپ, رۋحاني اينالىمعا ەنگىزىلىپ كەلەدى. مىسالى, ءا.الپىسباەۆتىڭ «وربۇلاق تاڭى», س.ءابدىنۇروۆتىڭ «كەرەي-جانىبەك», ج.تۇرسىنباەۆتىڭ «ابىلايدىڭ ۇلى ءىسى», ت.راقىموۆتىڭ «ءاز-جانىبەك, كەرەي حان-كەمەڭگەرلەر», ش.قورعانبەكوۆانىڭ «عاسىرلار كۋاسى» تۋىندىلارى «ەڭ ۇزدىك مۋزىكالىق شىعارما نوميناتسياسى», ا.جايىمنىڭ «مەرەكەلىك كۇي», ب.دالدەنبايدىڭ «كوك ويناق», ۆ.ستريگوتسكيدىڭ «ەكسپرەسس نا ەكسپو-2017» ءتولتۋمالارى «حالىق اسپاپتارى جانە ەسترادا – سيمفونيالىق وركەسترىنە جازىلعان ەڭ ۇزدىك سالتاناتتى شىعارما» نوميناتسياسى, كورنەكتى جازۋشى ت.نۇرماعامبەتوۆتىڭ «مۇستافا شوقاي», بەلگىلى قالامگەر ج.ءالماشتىڭ «شامدا سونگەن شىراق» درامالىق دۇنيەلەرى «تاريحقا تاعزىم» نوميناتسياسى بويىنشا «جۇزدەن جۇيرىك شىعىپ», ەلىمىزدىڭ تەاترلارى مەن فيلارمونيالارىنىڭ, كونتسەرتتىك بىرلەستىكتەرىنىڭ رەپەرتۋارلارىنا قوسىلسا, م.مۇقانوۆ پەن ا.جامحاننىڭ «الاتاۋ» (گوبەلەن) ح.قۇربانوۆتىڭ «جىبەك جولىنداعى جۇلدىزدار» (جونۋ), ج.ۇمبەتوۆتىڭ «كۇل­تەگىن» (تەرى), م.ءامىرحانوۆتىڭ «ساۋلەتتىك كادەسىي جيىنتىعى» (كۇمىس, قولا, كوحالونگ), ا.باپانوۆتىڭ «تاڭىرگە ساپار» (گوبەلەن), ز.شتيفماننىڭ «قازاق حالقىنىڭ تاريحى مەن تۇرمىسى» (كوللەكتسيا) قولدانبالى ساندىك ونەر تۋىندىلارى رۋحاني يگىلىگىمىزگە اينالدى. رەسپۋبليكالىق «ەلىم مەنىڭ» پاتريوتتىق اندەر كونكۋرسىنىڭ جەڭىمپازدارى ءا.ءاب­دىنۇروۆتىڭ «وقجەتپەستىڭ قياسىندا», س.قا­لىموۆتىڭ «ءبىز – ۇلى دالا ەلى», ر.حالىق­بەكتىڭ «كوكبورىنىڭ تەگى ەدىك», «قازاق ەلى», د.قۇرامىسوۆتىڭ «جەتىسۋىم – كيەلى مەكەنىم», ج.كەڭەسوۆتىڭ «جاس ۇلاندار – قىرانىم» اندەرى تاقىرىپتىڭ تامىرىندا ءتۇبى تۇگەل ۇلتتىڭ قانىن ويناتقان, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا بويلاتقان بوياۋلى سازدار پانوراماسىن قۇرادى. تەاتر جانە كينو ونەرى دە تولىسىپ-تۇلعالانىپ كەلەدى. ءبىر جىلدىڭ اينالاسىندا رەسپۋبليكالىق تەاترلاردا 40-قا جۋىق قويىلىم ساحنالانىپ, ءبىر سپەكتاكل جاڭا رەداكتسيادا ۇسىنىلدى. استانادا كورنەكتى جازۋشى-دراماتۋرگ, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دۋلات يسابەكوۆتىڭ حالىقتار دوستىعىن پاش ەتكەن «باقىت قۇسى», قىزىلوردادا تالانتتى قالامگەر راقىمجان وتارباەۆتىڭ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ تاعدىرىن تەرگەگەن «ناركوم جۇرگەنوۆ» سپەكتاكلدەرىنىڭ پرەمەرالارى ءساتتى ءوتتى, شىمكەنت قالا­سىندا قازاقستان ۇلتتىق-ەتنيكالىق تەاتر­لارىنىڭ رەسپۋبليكالىق فەستيۆالى بولدى. سونداي-اق, رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق پروكاتقا «قۇنانباي», «جول», «تەڭىزدىڭ تولۋىن كۇتۋ», «ا-عا ورالۋ», «ەلەس اۋلاۋ» جانە ت.ب. كوركەم فيلمدەرى شىقتى. ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اك­تسيونەرلىك قوعامى مەملەكەتىمىزدىڭ شەت ەلدەردەگى ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, رەسەيدە, فينليانديادا, رۋمىنيادا, بەلارۋس پەن تۇرىكمەنستاندا «قازاق كينوسىنىڭ كۇندەرىن» وتكىزدى. 5 كوركەم جانە 1 انيماتسيالىق فيلم حا­لىقارالىق 8 فەستيۆالگە قاتىستى. رەجيسسەر ەرلان نۇرمۇحامبەتوۆتىڭ «جاڭ­عاق تال» ءفيلمى وڭتۇستىك كورەيانىڭ بۋسان قالاسىندا «ا» ساناتىنداعى حح حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە العاش كورسەتىلىپ, «جاڭا اعىم» سەكتسياسىندا باس جۇلدەنى يەلەندى, ودان كەيىن ۆارشاۆاداعى حالىقارالىق كينوفەستيۆالگە ۇسىنىلدى. وسى مەرزىمدە 8 تولىقمەتراجدى جانە 7 قىسقامەتراجدى, 27 دەرەكتى, 2 اني­ماتسيالىق فيلم ءتۇسىرىلدى. قول جەتكەن تابىستاردى باياندى ەتۋ, ونىمدەر ساپاسىن ارتتىرۋ مەن جۇمىستى جۇيەلى جوسپارلاۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءما­دەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى كينو ءىسىنىڭ الەمدىك ءتالىمدى تاجىريبەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, «قازاقفيلم» اق-تىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ بويىنشا تۇجىرىمدامانىڭ جوباسى ازىرلەنۋدە. تاريحي-مادەني مۇرالارىمىزدى قاس­تەرلەۋ, ساقتاۋ جانە باستاپقى قالپىنا كەلتىرۋ شارالارى دا مينيسترلىك تاراپىنان قاعاجۋ قالعان ەمەس. وسى ۋاقىتقا دەيىن 100-گە جۋىق تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرىنە رەستاۆراتسيالاۋ جانە كونسەرۆاتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. «تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ 1992 جىلعى 2 شىلدەدەگى زاڭىنا سايكەس, وڭىرلەردەگى تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرىن قورعاۋ ايماعىنىڭ شەكارالارىن بەلگىلەۋ ۇسىنىستارى جەر­گىلىكتى اكىمدىكتەر تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ جاتىر. مىسالى, شيەلى اۋدانى اۋماعىنداعى قاراتاۋ جوتاسىندا 472,3 گەكتار جەردى الىپ جاتقان «ساۋىسقاندىق شاتقالىنداعى جارتاستاعى بەينەلەر كەشەنىنىڭ» (ب.ە.د. حVIII-ءىىى عاسىرلار) كو­لەمى 85,7 گەكتار قورعاۋ ايماعىنىڭ جانە كولەمى 122,8 گەكتار قورعالاتىن تابيعي لاند­شافتىنىڭ شەكارالارى قىزىلوردا وبلىس­تىق ءماسليحاتىنىڭ شەشىمىمەن بەكىتىلدى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن ونە­رىن دامىتۋدا كوركەمدىك كەڭەستەردىڭ اتقاراتىن مىندەتتەرى زور. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جانىنان قۇرىلعان كوركەمدىك كەڭەستەر تەاتر, مۋزىكا, تسيرك, حورەوگرافيا ونەرىنىڭ, كينووندىرىستىڭ, ادەبيەت جانە كىتاپ شىعارۋ ءىسىنىڭ, ارحەولوگيا, كوركەمسۋرەت, ديزاين, ساۋلەت, كىتاپحانا مەن مۋزەي سالاسىنىڭ ىسكەرلىك باعىتتارى مەن ءزارۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاپ, قۇزىرەتتى مەكەمەلەرگە ۇسىنىستار ەنگىزدى. كەڭەستەردىڭ قۇرامىندا مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى, قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, شىعارماشىلىق وداقتاردىڭ وكىلدەرى بار. ءباسپاسوز بەتتەرىندە, الەۋمەتتىك جەلى­لەردە ءارالۋان پىكىر تۋعىزعان استانا قا­­­­­لا­­­سىنداعى «عاشىقتار» ساياباعىندا ورنالاسقان «باقىتىم مەنىڭ» ءمۇسىنى بويىنشا كەڭەس مۇشەلەرى وڭ كوزقاراستارىن ءبىلدىردى. ونىڭ لاندشافتىق بەزەندىرۋ جانە ساياباقتىق ساندىك-مۇسىندىك كومپوزيتسيا ەكەندىگى, اۆتوردىڭ شىعارماشىلىق شەشىمىنىڭ استارىندا داۋ-دامايعا اينالدىراتىنداي ابەستىك نىشاندارىنىڭ جوقتىعى, قايتا جان تازالىعى مەن ءتان سۇلۋلىعىنىڭ تابيعي ۇيلەسىم تاۋىپ تۇراتىندىعى ايتىلىپ, ءمۇسىندى بۇگىنگى قالپىندا قالدىرۋعا ۇيعارىم جاسالدى. مۋزىكا ونەرى جونىندەگى كوركەمدىك كەڭەستە جامبىل اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ ءداستۇرلى ۇلتتىق ونەردى دامىتۋداعى ءرولى, قازىرگى تاڭداعى ايتىس سايىسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, «قازاقستان» جانە «حابار» تەلەارنالارىنىڭ اۋەندىك جانە ويىن-ساۋىقتىق باعدارلامالارى جايلى ءسوز قوزعالدى. مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى م.جولداسبەكوۆ, ءداستۇرلى ءانشى ق.بايبوسىنوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ب.تىلەۋحان, جىراۋ ا.الماتوۆ, اقىندار ج.ەرمان, ءا.بەركەنوۆا, ا.التاەۆ «شوۋ-ايتىسقا» ايتىس اقىن­دارىن نەمەسە بۇرىن-سوڭدى ايتىسقا قاتىسقان, سۋىرىپسالمالىق قابىلەتى بار ونەر يەلەرىن قاتىستىرۋ, «بوتەن سوزبەن ءسوز اراسىن بۇلدىرەتىن» (اباي) سايقى-مازاق, ارزان كۇلكىگە جول بەرمەۋ, «قولدان اقىن جاساۋ» سيندرومىنا تىيىم سالۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ, ءداستۇرلى ۇلتتىق ونەردى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا مۋزىكالىق, ويىن-سا­ۋىقتىق باعدارلامالاردىڭ كوركەمدىك جانە ەستەتيكالىق ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە ۇلتتىق ونەردى دارىپتەيتىن تۇراقتى باع­دارلامالاردى ۇيىمداستىرۋعا بايلانىس­تى ويلارىن ورتاعا سالدى. مىنە, ۋاقىت كەڭىستىگىندە مەشىن جىلى ورمەگىنىڭ ءجۇزى اۋىپ بارادى. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «100 ناقتى قادام» تۇجىرىمداماسى مەن «ماڭگىلىك ەل» – پاتريوتتىق اكتىسىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلعان قازاقستان جۇرتى داعدارىسقا قارسى شارالاردى ەڭسەرىپ, «ماڭگىلىك ەلدىڭ مىزعىماس جەتى تۇعىرىن نىعايتۋعا, ساقتاۋعا جانە ۇرپاقتان-ۇرپاققا امانات ەتۋگە» (ماڭگىلىك ەل – پاتريوتتىق اكتىسى) نيەت بايلاسىپ, قۇلشىنا قارەكەت جاساۋ­دا. كەيبىرەۋلەر تەولوگيالىق تۇرعىدان جىكتەپ, استرالدىق ۇشقارى ۇعىمعا تاڭعىسى كەلەتىن ماڭگىلىك ەل يدەياسى – جەر ماڭگىلىك تۇرسا, ادامزات ۇرپاعى ماڭگىلىك ءومىر سۇرسە, قازاق حالقى دا ماڭگىلىكتىڭ كوشىنە ىلەسەدى دەگەن ۇعىمدى بىلدىرسە كەرەك-ءتى. ەندەشە, تاريحي مۇرالارىمىز بەن رۋ­حاني-مادەني قۇندىلىقتارىمىزدىڭ بىرلىگى, مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ ومىرشەڭدىگى مەن ورتاقتىعى تاڭداعان جولىمىزدان اينىماۋعا جانە ءوزىمىزدى جالپاق جاھانعا پاش ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇحتار ابدىكارىموۆ, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باس ساراپشىسى استانا