وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مول

قازاقستان مەن رەسەي ەلدەرى اراسىندا مەملەكەت باسشىلارىنىڭ مەملەكەتارالىق ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا ارنالعان جيىندارى مەن كەزدەسۋلەرى ءجيى-ءجيى وتكىزىلىپ تۇرادى. ءتىپتى, مۇنداي باسقوسۋلار كورشىلەس ەلدەردىڭ ەلوردالارى استانا مەن ماسكەۋدە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ەكى مەملەكەتتىڭ شەكارالاس وڭىرلەرىندە دە وتكىزىلۋى تاجىريبەگە بەرىك ورنىعا باس­تادى. بۇعان بيىلعى جىلدىڭ باستى مىسالىنىڭ ءبىرى رەتىندە وتكەن مامىر ايىنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىنىڭ باس كەزىندەگى قازاقستان مەن رەسەي پارلامەنتشىلەرىنىڭ ورال قالاسىنداعى رەسمي ساپارى دەۋگە بولادى. وسى مەملەكەتارالىق القالى باسقوسۋ كەزىندە پارلامەنت سە­نا­تى­­­نىڭ توراعاسى  قاسىم-جو­مارت توقاەۆ پەن رەسەي فەدە­را­تسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆا­لەن­تينا ماتۆيەنكو باستاعان ەكى ەل پارلامەنتشىلەرى مەن با­تىس قازاق­ستان وبلىسىنداعى اتقارۋ­شى جانە سايلانبالى بيلىك ورگان­دارىنىڭ جەتەكشىلەرى شەكارالاس وڭىرلەرگە ءتان شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالعان ەدى. وسىنداي جاۋاپتى ساتتە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ ءۇنى ايقىن, ناقتى, تۇ­جىرىمدى ءارى ورنىقتى شىققان بولاتىن. سوندىقتان دا بۇعان دەيىن رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز بەت­تەرىندە جاريالانباعان ايماق باسشىسىنىڭ وتكىزۋ بەكەتتەرى, ترانس­شەكارالىق جايىق وزەنىنىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيى جونىندەگى وي-پىكىرىن گازەت وقىرماندارىنىڭ نازارىنا بەرگەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. ەڭ باستىسى, ءوڭىر جەتەكشىسىنىڭ ۇتىمدى ۇسىنىستارىنا رەسەيدەگى بيلىك لاۋازىم يەلەرى تۇسىنىستىكپەن قۇلاق ءتۇردى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ورتاق شەكارانىڭ اۋقىمى جەتى مىڭ شاقىرىمنان اسىپ تۇسەتىنى بەل­گىلى. وسىنىڭ ىشىندە تەك ءبىر عانا باتىس قازاقستاننىڭ رەسەيلىك كور­شى­لەرمەن شەكارالاس اۋماعى 1,5 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. ەندەشە, مۇن­داي جاعدايدا قارا­پايىم ادامدار اراسىنداعى قا­رىم-قاتىناستار مەن تاۋار اينالى­مى جۇيەسى تەتىگى ءمىنسىز ءارى ويداعىداي بولۋى قاجەتتىلىگى تالاس تۋعىزبايدى. مىنە, التاي كول­­گىنوۆ حالىقارالىق باسقوسۋ ءۇستىن­دە باستى وي ارناسىن وسى ارادان سا­باق­تادى. ونىڭ تايعا تاڭبا باس­قان­داي ۇسىنىس-پىكىرلەرىنىڭ ۇزىن-ىر­عاسى تومەندەگىدەي. رەسەيدىڭ ساراتوۆ, سامارا, ورىنبور, استراحان جانە ۆول­گوگراد سەكىلدى بەس بىردەي ءىرى گۋ­بەرنياسىمەن شەكتەسەتىن قازاق­ستاننىڭ وسى باتىستاعى قاقپاسى اۋماعىندا 25 وتكىزۋ بەكەتى بار. ونىڭ ەكەۋى اۋە جانە تەمىرجول بە­كەتتەرى بولسا, التاۋى اۆتوبەكەتتەر. قالعاندارى جەڭىلدەتىلگەن جۇيە بويىنشا جۇمىس جاسايتىن بەكەتتەر. بۇلاردىڭ ەرەكشەلىگى سوندا, مۇندا تۇرعىندار تەك جاياۋ عانا شەكارانىڭ ارعى بەتىنە وتە الادى. ال اۆتوكولىكپەن ءوتۋ مۇمكىندىگى مۇلدەم قاراستىرىلماعان. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, شەكارالاس وڭىرلەر ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن جۇيەلەردە اۆتوكولىكتەر قاتىناسىن ورنىقتىرۋدىڭ ەشقانداي قيىن­شىلىعى جوق. بۇعان قاجەتتى ال­عى­شارتتار مەن مۇمكىندىكتەر دە جەت­كىلىكتى. بۇل ماسەلەگە سىزدەر ءتۇ­سىنىس­تىكپەن قارايدى ءارى ءتيىستى قولداۋ كور­سەتەدى دەپ سەنەمىن, دەدى باتىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كول­گىنوۆ ءوز ءسوزىن رەسەي فە­دەراتسياسى فە­­دەراتسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆا­لەن­تينا ماتۆيەنكوعا قاراي باعىت­تاپ. سونداي-اق, ول ءوز پايىمداۋلارىن ناقتى مىسالدارمەن دايەكتەپ وتىردى. ايتالىق, وبلىستاعى كاز­تالوۆ اۋدانى رەسەيدىڭ ساراتوۆ وب­لى­سى­نىڭ الەكساندروۆ گاي اۋدانىمەن شەكتەسەدى. كورشىلەس اۋدان ور­تا­لىقتارى اراسىنىڭ قاشىق­تىعى 40 شاقىرىمنان اسپايدى. اشى­عىن ايتقاندا, وسى ارالىقتا جەڭىلدەتىلگەن جۇيە بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار ەكى جاقتىڭ دا تالاپ-تىلەكتەرىن قا­ناعاتتاندىرا الماي وتىر. ەگەر اتالعان بەكەتكە ەكى جاقتان دا اۆ­توكولىك وتكىزۋگە رۇقسات بەرىلسە, ءبى­رىنشى كەزەكتە تاۋارلار الماسۋ جانە شاعىن جانە ورتاشا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن داڭعىل جول اشىلار ەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە تاۋار اينا­لىمىنىڭ جوعارىلاۋىنا جانە قاراپايىم ادامدار اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ جاقسارا تۇسۋىنە سەپتىگىن تيگىزبەك. ءدال وسىنداي كورىنىس بوكەي ورداسى اۋدانى مەن رەسەيدىڭ استراحان وبلىسى احتۋبا اۋدا­نى اۋماعىنداعى «مولودوست» بەكەتىنە دە ءتان, دەدى ا.كولگىنوۆ. ايماق باسشىسى كوتەرگەن تاعى ءبىر ماسەلە, تەمىرجول قاتى­ناستارىنا قاتىستى تۋىندادى. ماسەلەنىڭ ءما­نىسى مىنادا. باتىس قازاقستان وبلىسى اۋما­عىن­داعى تەمىرجول بويىندا سايحىن جانە جانىبەك تەمىرجول ستانسالارى ورنالاسقان. وسى قازاق­ستاندىق ستانسالار ارقىلى رەسەيدىڭ بارلىق باعىت­تارىنا ءار تاۋلىك سايىن 16 جولاۋشىلار پويىزى توقتاماستان اعىپ وتە شىعادى. وسىعان وراي وبلىس اكىمى اتالعان پويىزداردى سايحىن مەن جانىبەك ستانسالارىنا ايالداتۋ ءۇشىن مەملە­كەتارالىق كەلىسىم قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. قازاقستان مەن رەسەي ارا­سىن­­داعى ورتاق پروبلەمالى ءما­سەلەلەر تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا ترانس­شەكارالىق جايىق وزەنى بويىندا قالىپتاسىپ وتىرعان كۇردەلى ەكولوگيالىق احۋال­دى ۇمىت قال­دىرۋعا بولمايدى. كورشىلەس ەكى ەل ءوزارا تەڭ پايدالاناتىن وزەننىڭ دەڭگەيى جىل سايىن تومەندەپ, ارناسى تارتىلىپ بارادى. ونىڭ ارناسى مەن سۋىن قالپىنا كەلتىرۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالار بىرلەسىپ اتقارىلعان جاعدايدا عانا ءتيىستى ناتيجە بەرە الادى, دەدى التاي سەيدىر ۇلى. ءبىز جوعارىدا بۇل ماڭايدا اۆتو­كولىكتەرگە ارنالعان التى بەكەت ورنالاسقانىن ايت­قان ەدىك. سونىڭ ەڭ ىرىلەرى قازاقستان مەن رەسەي شەكارالارى اۋماعىنداعى «ماشتاكوۆو» جانە سىرىم حالىق­­ارالىق اۆتوموبيل ءوت­كىزۋ بەكەتتەرى بولىپ تابىلادى. ءارى وسى ارادان سامارا-شىم­­كەنت جانە كەرى باعىتتا شىم­كەنت-ماسكەۋ اۆتوجولدارى باس­تالادى. وسى تراسسانىڭ ۇزىن بويى مەن حالىقارالىق دەڭ­گەيدەگى اۆتوبەكەتتەردى قايتا جابدىقتاۋ مەن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى دا ءوز كەزەگىن كۇتىپ تۇرعانداي. قازاقستان مەن رەسەي پارلامەنتشىلەرى جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اتقارۋشى جانە سايلانبالى بيلىك وكىلدەرى باسقوسۋىندا بۇل ماسەلەلەر دە ءوز شەشىمىن تابۋى كەرەكتىگى جان-جاقتى ءسوز بولدى. مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باسقوسۋلارى كەزىندە ەلىمىزدەگى ءوڭىر باسشىلارى, سونىڭ ىشىندە ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى اكىمدەر كورپۋسى وكىلدەرى وڭىرگە قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى ايتا الماسا, بۇل كورىنىس ولاردىڭ دارمەنسىزدىگىن بىلدىرمەك. ءارى جالتاقتىق پەن جالپاقشەشەيلىك تانىتاتىن مۇنداي باسشىدان ءۇمىت تە, قايىر دا جوق دەسەك, شىن­دىقتان الشاق كەتە قويماسپىز. وسى تۇرعىدا قازاقستان مەن رەسەي پارلامەنتشىلەرى قاتىسقان جيىندا ءوزى باسقارىپ وتىرعان ءوڭىردىڭ پروبلەمالارىن جاناشىرلىقپەن كوتەرە بىلگەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگى­نوۆتىڭ باتىل دا ىسكەرلىك تۇرعى­سىنداعى ۇسىنىستارى ونىڭ وزگە ارىپتەستەرىنە ءسىڭىستى بولسا يگى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان» باتىس قازاقستان وبلىسى