«ايمان-شولپاندى» رەسەيلىك رەجيسسەر ساحنالادى

ءى.وماروۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترى بيىلعى ماۋسىمىن «ايمان-شولپان» مۋزىكالىق كومەدياسىمەن جاپتى. بۇل سپەكتاكل وسى تەاتر ساحناسىندا بۇرىن دا قويىلعان ەدى. ال بۇل جولعى قويىلىمنىڭ ەرەكشەلىگى – قازاق ادەبيەتىندەگى كلاسسيكالىق شىعارمانى قوستاناي قازاق دراما تەاترى مەن رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر قالالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى ونەر شەبەرلەرىنىڭ ساحناعا بىرلەسىپ شىعارۋىندا بولدى. سپەكتاكلدى تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ەرسايىن تولەۋباي ساحنالادى, مۋزىكالىق جاعىنان رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى سەرگەي الەكساندروۆسكي قويدى. سپەكتاكلدى مۋزىكالىق سۇيەمەلدەگەن كامەرالىق وركەسترگە رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ەحتيبار احمەدوۆ ديريجەرلىك ەتتى. «ايمان-شولپان» جىرى نەگىزىندە كەمەڭگەر جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ جازعان بۇل پەسادا حالقىمىزدىڭ باي ءداستۇر-سالتىن, ونەرىن, ءازىل-قال­جىڭىن, مىنەزىن بارىنشا مول بوياۋىمەن بەرەدى. سول ءۇشىن جازۋشى حالىقتىق جىردا جوق جاراستى شىعارما بويى كورىنىستەردى جىبەككە تىزگەندەي بايلانىستىرىپ تۇرۋ ءۇشىن ويدان قوسقان بولاتىن. جاس اكتەر تولەندى العوجيننىڭ جاراستى وزگە كەيىپكەرلەرمەن جاراستىرا بىلگەنى قۋانتارلىق, ارينە. ساحنا اشىلعاننان جابىلعانعا دەيىن جاراس-تولەندى كورەرمەندى اكتەرلىك شەبەرلىگىمەن دە, انىمەن دە جەتەلەپ وتىردى. ايمان مەن شولپاندى ويناعان زامزاگۇل بەگايداروۆا مەن اجار شاكىرجانوۆا قوس سۇلۋدىڭ اقىلىن دا, اجارىن دا, ورىندى ءازىلىن دە, ءانىن دە جەتكىزۋگە تىرىستى. سونىمەن قاتار مامان باي, كوتىبار, تەڭگە, الىبەك پەن ارىس­تان وبرازدارى دا تەاتردىڭ قونىس بەگايداروۆ (كوتىبار) باستاعان تاجىريبەلى اكتەرلەرى قابدىلماجيت يمانوۆتىڭ (مامان باي), اقدامەن دوسانوۆانىڭ (تەڭگە), ايبول شاكىر­جانوۆتىڭ (ارىستانبەك), باقىت­جان تاڭاتقان ۇلىنىڭ (الىبەك) شەبەر­لىكتەرىمەن كورەرمەنىن باۋرادى دەپ ويلايمىز. كورەرمەن حالىقتىق باستاۋ-بۇلاقتارعا شولىركەپ كەلىپ, تەاتر ەسىگىن اشادى. «ايمان-شولپاندى» مۋزى­كالىق كومەديالىق دراما نەمەسە ميۋزيكل, وپەرا ەتىپ قويسىن, ءبارىبىر وندا تازا بۇلاق سۋىنداي كاۋ­سار حالىق ءانى, ءبيى, ەزۋ تارتقىزا وتىرىپ وي سالاتىن, تاربيەلەيتىن قازاقى ءتاتتى قالجىڭ مەن تاپقىر ءسوز جۇرەككە جەتىپ جاتۋى ءتيىس. كلاسسيكالىق قويىلىم جەڭىل كۇلكىنى مەدەت ەتىپ, بۇگىنگى ساحنادان تۇسپەيتىن ءازىل-قالجىڭ وتاۋى ەمەس. قازاقتا «ءازىلىڭ جاراسسا, اتاڭمەن وينا» دەگەن ءسوز بار. حالقىمىز قارياسىنا ءازىل ايتسا دا ءزىل كورسەتپەگەن. ساحنادا جاراس قورتىق شالدى ارتىنان تەۋىپ جىبەر­گەندە شىمىلدىقتىڭ سىرتىنا دومالاپ ۇشىپ كەتەدى. بۇل قازاقتىڭ مىنەزىندە جوق نارسە. ليريكالىق جىردا دا, كلاسسيك جازۋشىنىڭ پەساسىندا دا, ليبرەتتوسىندا دا حالقىمىزدىڭ مىنەزىنە ءتان تاپقىر ءسوز دارىپتەلەدى. كورەرمەننىڭ ارزان كۇلكىسىنە مالدانۋ ابىروي اپەرمەيدى. قويىلىمدا جاراس پەن ساۋداگەر وزبەك ايمان, شولپان بولىپ كيىنىپ الىپ, اڭعال باتىر كوتىباردى الدايتىن جەرى بار. باتىردىڭ مىلتىعىن ۇستاپ, ونىڭ كولەڭكەسىندەي قاسىنان قالمايتىن قورتىق شال قىز بولىپ كيىنگەن جىگىتتىڭ ارتىنان كەلىپ, ەتەگىنىڭ استىنا باسىن تىعىپ ءتۇش­كىرۋى كورەرمەننىڭ كۇلكىسىن ەمەس, جيىركەنىشىن تۋعىزعانداي ەدى. ساحنا ەشكىمنىڭ ويىنا كەلگەنىن ىستەيتىن ورىن ەمەس قوي. ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ سالتىنا مۇنداي دورەكىلىك ءتان ەمەس ەكەنىن رەجيسسەرلەر ءبىلۋى ءتيىس ەدى. قويىلىم بارىسىندا مىلتىق پەن قامشى داۋىسىنىڭ تارسىلداپ, گۇرسىلدەپ ءجيى ەستىلۋى ءان مەن بيگە, ادە­مىلىككە, جاراسىمدىلىققا ىنتىزار كورەرمەننىڭ مازاسىن العانداي ەدى. سونىمەن قاتار, اكتەرلەردىڭ مي­كروفون پايدالانسا دا ءسوزدى انىق ايتپاۋى الداعى ۋاقىتتا ەسكەرسە دەگەن كورەرمەن تىلەگىنە سۇرانىپ تۇرعانداي. رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى سەرگەي الەكساندروۆسكيدىڭ وزگە ۇلت شىعارماسىن بۇل تۇڭعىش ساحنالاۋى ەكەن. قازاق ءتىلىن, ادەبيەتىن بىلمەيتىن ول وسى ىسكە بەل بۋعاندا «ايمان-شولپان» مۋزىكالىق كومەدياسى پەساسىنىڭ ورىسشا اۋدارماسىمەن تانىسقانىن, قويىلىمدى دايىنداۋ بارىسىندا ءتۇسىن­بەگەن تۇستارىن اكتەرلەر اۋدارىپ, كومەكتەسكەنىن ايتتى. ايتپاقشى, بيگە «ءبىرجان-سارا» وپەراسىنداعى ءبيدىڭ مۋزىكاسىن پايدالاندى. قويى­لىمداعى شىرقالعان ءان مەن ءبيدى كامەرالىق انسامبل سۇيەمەلدەدى. ونىڭ قۇرامىنداعى جەتپەگەن ءتورت مۋزىكانت نوۆوسىبىردەن الدىرىلدى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي