جاراتقان ادامعا تالانت بەرسە, كەيدە ونى ءۇيىپ-توگىپ بەرە سالادى عوي. كەزىندە كەڭەس وداعى چەمپيونى اتاعىن ەكى رەت جەڭىپ العان, كسرو كۋبوگىنىڭ يەگەرى بولعان اتاقتى بوكسشى, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ مۇنى سپورتشىلىق مانسابىنىڭ سوڭعى جاعىن اكتەرلىك ونەردىڭ وزگەشە ورنەكتى الەمىمەن ادەمى ۇشتاستىرا ءبىلىپ, كەرەمەت دالەلدەپ كورسەتتى. رينگتە 224 رەت جەكپە-جەككە شىعىپ, سونىڭ 210-ىندا جەڭگەن ساڭلاق كەيىن 24 فيلمدە ءارتۇرلى رولدەردە وينادى.
قازىر ءابدىراشيتتىڭ وسى ەكى سالانىڭ ەكەۋىنىڭ قايسىسىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ باسىم ەكەنىن ءدوپ باسىپ, تۋرا ايتىپ بەرۋ قيىن. شىن ءمانىندە, شارشى الاڭنىڭ شاربولات شاندوزى بولعان ونىڭ جۇدىرىقتاسۋ شەبەرلىگى, ءوزىن ۇستاۋى عاجاپ ەدى. سول كەزدە قانداي قارسىلاسىمەن دە قايمىقپاي شايقاساتىن شىمىر جىگىتكە سۇيسىنە قارامايتىن جانكۇيەر كەمدە-كەم بولاتىن. ال كينو الەمىندە ءبىر جولى جاس اكتەردىڭ اتى اڭىزعا اينالعان ميكەلە پلاچيدونىڭ ءوزىن سىناقتا جولدا قالدىرىپ كەتۋى ونىڭ مۇندا دا ايبىنى اسقانىن اڭعارتادى. بۇل وزبەك رەجيسسەرى ءالي حامراەۆتىڭ «بو-با-بۋ» كارتيناسىندا باس قاھارماندى سومدايتىن اكتەر ىزدەستىرىلىپ جاتقاندا ورىن الدى. راس, يتاليان جۇلدىزى بايقاۋ-سىناققا ءوز ەلىندە قاتىسسا, راشيت قابىلەتىن تاشكەنتتە بەزبەنگە سالدى. سوندىقتان ولار ءبىر-ءبىرىمەن قاتار كەلىپ, باق جارىستىرىپ كورگەن جوق. ءناتيجەسىندە كوركەمدىك كەڭەس مۇشەلەرى بۇل رولگە ءبىراۋىزدان قازاقستاندىق جىگىتتى بەكىتۋگە ۇيعارىم جاسادى.
– مۇنىڭ مىناداي دا ءبىر ىلكى باستاۋى بار, – دەيدى ءابدىراحمانوۆ قازىر وسى فيلم تۋرالى ءسوز بولعاندا. – ونى ءتىپتى قىزىقتى دا تاعدىرشەشتى جاعداي دەپ ايتار ەدىم. مەن كارتينا تۇسىرىلەردەن از عانا بۇرىن قازاقستاندىق رەجيسسەر مۇرات نۇعمانوۆ جاساعان ءبىر جارناما روليگىندە ويناعانمىن. ونىڭ ءتۇسىرىلىمى ىلە وزەنىنىڭ جاعاسىندا ءوتتى. مەن روليكتە العاشقى قاۋىمدىق قۇرىلىس كەزىندەگى بەلىنە لىپا بايلاپ الىپ, قولىنا نايزا ۇستاپ, شاۋىپ جۇرگەن جابايى اڭشى ادامنىڭ كەيپىن بەينەلەدىم. ستسەناري بويىنشا كۇننىڭ ەندى قىزارىپ شىعىپ كەلە جاتقان كەزىن ۇرانداتىپ قارسى الۋىم كەرەك-ءتىن. سول كەزدە, نەگە ەكەنىن ءوزىم دە بىلمەيمىن, اۋزىمنان «بو-با-بۋ!» دەگەن ايعاي شىعىپ كەتكەن. ارتىنشا تاپ وسىنداي اتاۋلى فيلمگە ءتۇسۋ سىناعىنا شاقىرىلدىم. ال ءالي حامراەۆ ءۇشىن لەنتا شىنىندا دا ومىرلىك ءمانى بار ناعىز ەلەۋلى ەمتيحان بولدى. سەبەبى, سونىڭ الدىندا ول ون جىل بويى ءتۇسىرىپ كەلگەن «تەمىرلان» دەگەن ءفيلمىن كەيىن كەلگەن ستۋديا باسشىلارى بۇدان الىپ قويىپ, باسقا كينورەجيسسەرگە بەرىپ جىبەرگەن ەكەن. وسىلايشا بارىنەن شەتتەپ قالعان ول, مىنە, جاڭا كارتيناسى ارقىلى ءوزىن قايتا تانىتىپ, ۇلكەن ونەرگە ورالىپ ەدى.
ال ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ كينو الەمىنىڭ قايناعان قازانىنا توپ ەتىپ ءتۇسىپ كەتۋىنىڭ مىناداي العىشارتى بار بولاتىن. 1969 جىلعى قازان ايىندا الماتىلىق ەكى بوكسشى – جاندوس كوكىموۆ پەن ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ تاريحتا ءبىرىنشى رەت وتكەلى تۇرعان كسرو – اقش ماتچتىق كەزدەسۋىنە ەلىمىزدىڭ قۇراماسى ساپىندا قاتىسۋ ءۇشىن مۇحيتتىڭ ارعى بەتىنە ۇشىپ بارا جاتتى. ەكەۋى دە كەزدەسۋلەردىڭ ءبىرىنشىسىندە ۇتىلىپ, كەلەسىسىندە ايقىن باسىمدىقپەن جەڭەتىن ساپارعا باستاعان اۋە لاينەرىنىڭ بورتىندا بۇلار اتاقتى كينورەجيسسەر شاكەن ايمانوۆپەن قاتارلاسا وتىرادى. ۇشۋ بارىسىندا ابدىراشيتپەن ءبىراز اڭگىمەلەسكەن شاكەن اعا ءسوز اراسىندا ونى ءوزىنىڭ كوپتەن بەرى سىرتتاي باقىلاپ ءجۇرگەنىن, بويىندا ءبىراز قابىلەت بار ەكەنىن سەزەتىنىن بىلدىرە كەلىپ, ەندى ءوزىن كينو سالاسىندا دا ءبىر سىناپ كورۋدى ۇسىنادى. بۇل ۇسىنىس سول مەزەتىندە لىپ ەتىپ كوتەرىلىپ, قيالىن ءبىراز شارىقتاتىپ وتكەنىمەن, شارشى الاڭداعى شايقاسقا كىرىسكەن سوڭ ۇمىتىلعانداي بولعان. بىراق شاكەن اعا ۇمىتپاپتى. بۇلار الماتىعا ورالعان سوڭ, ۇزاماي سوڭىنان شاقىرتۋشى جەتتى. تۇسىرىلگەلى جاتقان «اق شارشى الاڭ» دەپ اتالاتىن ءفيلمنىڭ سىناق-بايقاۋىنا قاتىستىرۋ ءۇشىن ىزدەپ كەلىپتى. سول كەزدە بارىپ, شاكەن اعاسىنىڭ بورتتاعى اڭگىمەنى بەكەر ايتپاعانىن ءبىلدى. سوسىن شەگىنۋگە جەر قالماعانىن سەزىپ, كەلگەن جىگىتكە ىلەسىپ, كينوستۋدياعا باردى. سويتسە, لەنتانى تۇسىرگەلى جاتقان باسقا رەجيسسەر – ءشارىپ بەيسەنباەۆ ەكەن. ابىروي بولعاندا, نەشە كۇنگى سىناقتان ءسۇرىنبەي ءوتتى. ورتالىق تەلەۆيدەنيەنىڭ تاپسىرىسىمەن ءتۇسىرىلگەن سول فيلم جارىققا شىققاننان كەيىن ماماندار مەن كورەرمەندەر تاراپىنان زور ىقىلاسقا بولەندى.
– كاسىبي اكتەر بولماعان سوڭ ماعان ءتۇسىرىلىم كەزىندە كوپتەگەن كەدەرگىلەر كەزىكتى, – دەيدى ءابدىراحمانوۆ وسى كۇنى. – سونىڭ ىشىندەگى ەڭ قيىنى الدىنا كاسىپقوي بوكسشى بولۋدى ماقسات ەتىپ قويعان تالاپكەردىڭ باستاپقىداعى قولاپايسىز, يكەمسىز قيمىل-قوزعالىستارىن كەلتىرۋ بولدى. بۇل فيلمنىڭ كەيىن وزىمە زيانى ءتيىپ تە كەتە جازداعان. 1971 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا وداق قۇراماسى قۇرامىندا ەۋروپا چەمپيوناتىنا قاتىسۋ ءۇشىن مادريدكە ۇشىپ كەلگەنىمدە, سپورت كوميسسياسى مەنىڭ اۋەسقويلار سايىسىنا قاتىسۋىما نارازىلىق ءبىلدىردى. باقسام, «اق شارشى الاڭدى» كورىپ العان ولار مەنى كاسىپقوي بوكسشى ساناپ وتىر ەكەن. وسىنىڭ سالدارىنان ءارتۇرلى ويعا بەرىلىپ, تۇنىمەن ۇيىقتاي المادىم. سوڭىندا ءبارىنىڭ انىق-قانىعىنا كوزدەرى تولىق جەتكەن ۇيىمداستىرۋشىلار مەنى جارىسقا جىبەردى.
ءابدىراشيت ءوزىنىڭ ومىرىندە العاش جانە سوڭعى رەت قاتىسقان قۇرلىق ءبىرىنشىلىگىندە شارشى الاڭعا ەكى ءمارتە شىقتى. ەكى جەكپە-جەگىنىڭ ەكەۋىن دە وتە جوعارى قارقىنمەن ءوتكىزدى. ناتيجەسىندە... ەلگە ەشبىر ءجۇلدەسىز ورالدى. «ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ ەڭ سوڭعى بولىپ بوكستاستى, – دەپ جازدى «سوۆەتسكي سپورت» ءوزىنىڭ سول جىلعى 15 ماۋسىمداعى نومىرىندە. – رينگ تۇبىندە ۇرىسقا دايارلانىپ تۇرىپ, كەنەت بيلەپ كەتكەنىندە, اعا جاتتىقتىرۋشى اناتولي ستەپانوۆ وعان: «اسىقپا, ەكى راۋند جۇمىس جاسا, رينگتى سەزىن...», دەگەن كەڭەس بەردى. الايدا, ونىڭ ءبىرىنشى سوققىسىنىڭ ءوزى-اق شۆەيتساريالىق كارل گشۆيندتى سۇلاتىپ تۇسىرە جازدادى. ءابدىراشيت سول جاق ۇستانىمىندا ۇرىس سالا ءجۇرىپ, قارسىلاسىنا ەكى بىردەي «زەڭبىرەكپەن» تارپا باس سالدى. ءبىرىنشىسى ۇدايى اتقىلاپ تۇرادى, ال ەكىنشىسى سيرەك سوعادى, بىراق باۋداي تۇسىرەدى. شۆەيتساريالىق العاشقى «بومبالاۋدان» كەيىن-اق قورقىپ قالدى. وعان شايقاستىڭ اياعىنا دەيىن جەتۋ ازاپ بولدى دا, ەكىنشى راۋندتا جەكپە-جەك توقتاتىلدى». وسىلايشا ءبىرىنشى جەكپە-جەگىن مەرزىمىنەن بۇرىن ءبىتىرگەن ءابدىراشيت شيرەك فينالدا يتاليان داميانو لاسساندروعا قارسى شىقتى.
بۇل ۇرىس تا ءبىزدىڭ بوكسشىمىز ءۇشىن ءساتتى باستالدى. ءوزىنەن قاراداي ۇركىپ, قاشىپ ءجۇرگەن قارسىلاسىنا سول قولىمەن الىستان قاتتى سوققىلار بەرىپ قويىپ ءجۇرگەن ول كەرەكتى ۇپايدى جاقسى جيناپ جاتتى. جەرلەسىمىزدىڭ جويقىن جۇدىرىعىنىڭ سىرىلىن ەستىپ وتىرعان يسپان كورەرمەندەرى وعان دەم بەرە ءتۇستى. ال يتاليان بوكسشىسى نوكداۋن الىپ قالۋدان ساقتانىپ, قايتا-قايتا مۇنىڭ يىعىنا اسىلىپ قالا بەردى. ءبىزدىڭ ساڭلاق ەكىنشى راۋندتا ونى قارشا جاۋعان سوققىنىڭ استىنا الىپ, قارقىندى ۇدەتىپ جىبەردى. ەندى بولماسا, قارسىلاسى سىر بەرىپ, ۇشىپ تۇسەتىندەي كورىنگەن. كەنەت راۋند سوڭىنا قاراي الاڭداعى رەفەري ۇرىستى توقتاتا قويدى. سول كەزدە ءراشيتتىڭ قاباعىنان قان ساۋلاپ تۇر ەكەن. سونىمەن, اقىرىنا بارماي اياقتالعالى تۇرعان تاعى ءبىر شايقاستىڭ تاعدىرى مۇلدەم باسقاشا شەشىلىپ كەتتى.
«نەگە سونشا جاقىن قاشىقتىققا بارا قويدىم ەكەن؟» – دەپ كۇيىندى ءابدىراشيت دارىگەر ستانيسلاۆ كۋروۆ جاراسىن قاراپ جاتقاندا. بىراق ەندى ءبارى كەش ەدى. سويتە تۇرا, قازاقستاندىق باعلان ءتۋرنيردىڭ «باستى جاڭالىعى» سانالدى. «ءبىزدىڭ بوكسشىلار كوپ جەڭىلىسكە ۇشىراپ جاتقانىمەن, ولار تۋرالى جامان جازىلىپ جاتقان جوق, – دەپ اتاپ كورسەتتى «سوۆەتسكي سپورت» 18 ماۋسىمداعى ەسەبىندە. – ماسەلەن, ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ «چەمپيونات جاڭالىعى» اتالدى, ونىمەن ۇرىسقان يتالياننىڭ «جولى قاتتى بولىپ كەتتى» دەسىپ جاتىر. ءيا, ابدىراشيتكە ەۋروپا چەمپيونى اتانۋدىڭ ابدەن-اق رەتى كەلىپ تۇردى. ءتىپتى, جاراسى جازىلماعان جارىلعان قاباقپەن دە ول بۇعان جەتە الاتىن ەدى». بۇدان ارتىق قانداي باعا كەرەك!
...كەز كەلگەن جولدىڭ ءوز باستاۋى, سول باستاۋدىڭ دا ءوز سەبەبى بولادى. سول سياقتى ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان ءابدىراحمانوۆتى كينوعا اكەلگەن بوكس بولسا, ونىڭ بوكسقا كەلۋىنە سەبەپشىلىك ەتكەن بوزبالا كەزىندە كورشى تۇرعان ءبىر سۇيكىمدى قىز ەدى. بولاشاق بەلگىلى بوكسشى-اكتەر 1946 جىلدىڭ 20 ماۋسىمى كۇنى الماتى قالاسىندا كوپ بالالى ۇيعىر وتاعاسى حاكيمنىڭ شاڭىراعىندا دۇنيەگە كەلدى. ول ۇيەمەلى-سۇيەمەلى بالالار ورتاسىنان شىققانىمەن, كىشكەنتاي كۇنىنەن كوشە تەنتەگى بولىپ ءوسىپ كەلە جاتتى. كۇندەردىڭ كۇنىندە جاسى 15-كە كەلىپ قالعان ءابدىراشيت ءۇيىنىڭ جانىنا الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدانىنان ءبىر ورىس وتباسى كوشىپ كەلدى. سول ۇيدەگى كەيىن وزىنە ومىرلىك سەرىك بولاتىن ليۋدا ەسىمدى 14 جاسار قىز كەلگەننەن ءبىزدىڭ كەيىپكەرگە ۇنايدى. سوندىقتان ول ءار نارسەنى سىلتاۋ ەتىپ, كورشىنىڭ قىزى جانىنان تابىلا بەرەدى. بىردە ليۋدا «يۋنوست» جۋرنالىنان اتاقتى ليتۆان بوكسشىسى ريچارداس تامۋليس تۋرالى ماقالا وقىپ وتىرعاندا, ءابدىراحمانوۆ تاعى كەلە قالادى. قاراپ تۇرماي, قىزدان نە وقىپ وتىرعانىن سۇرايدى. «ءبىر تاماشا جىگىت تۋرالى», دەيدى قىز ادەيى. «مەنەن دە تاماشا ما؟», دەپ قىرسىعا قالادى سوسىن بوزبالا. «ءيا, سەنەن دە ارتىق, – دەيدى قىز مۇنى ىزالاندىرعىسى كەلىپ. – ونىڭ ارتىقشىلىعى – ىشپەيدى, تەمەكى شەكپەيدى, سوسىن بوكسپەن اينالىسادى». زاماتىندا ءوڭى قۋارىپ كەتكەن بوزبالا سالدەن سوڭ ءوڭىن ءسال جۇمسارتىپ, قىزدان جۋرنالدى سۇراپ الىپ كەتەدى.
سول كۇننەن باستاپ ليۋدميلا كوشەدەن ءابدىراشيتتى سيرەك كورەدى. ءبىر كۇنى كەزدەيسوق كەزدەسىپ قالعانىندا قىز ودان: «كۇندە كەشكە دورباڭدى اسىنىپ, قايدا بارىپ ءجۇرسىڭ؟» دەپ سۇرايدى. بۇعان ول: «بالالايكا ۇيرەنۋگە بارىپ ءجۇرمىن», دەپ قىرسىعا جاۋاپ بەرەدى. بىراق ارادا بىرنەشە اي وتكەندە, جىگىت بوكستان قالا بىرىنشىلىگىندە جەڭىپ العان التىن مەدالىن بويجەتكەنگە كورسەتىپ, قۇپياسىنىڭ سىرىن ءوزى اشادى. ال ارادا 5 جىل وتكەندە, باياعى تامۋليستىڭ وزىمەن شارشى الاڭنىڭ ءتورىندە ۇشىراسادى. بۇل تارلاننىڭ قايراتى قايتىپ قالعان كەزى ەدى, جاس باعلاننىڭ تەگەۋرىنىنە شىداي الماي, ەكىنشى راۋندتا قۇلاپ ءتۇستى. سول-اق ەكەن, ءابدىراشيت ونى قولىنان سۇيەمەلدەپ تۇرعىزدى. سوڭىنان نەگە بۇلاي ەتكەنىن سۇراعان جۋرناليستەرگە ءبىزدىڭ بوكسشى ءوزىنىڭ كەزىندە ريچارداستىڭ ارقاسىندا سپورتتىڭ وسى تۇرىنە كەلگەنىن, سوندىقتان ءوز وتباسى ءۇشىن ونىڭ ماڭىزدى تۇلعا بولىپ تابىلاتىنىن ايتىپ, اعىنان جارىلعان. سول تامۋليستى قۇرمەتتەگەنىنەن شىعار, كەيىنىرەك وداق قۇراماسى ساپىنا الىنىپ, تالاي حالىقارالىق جارىستارعا بارىپ ءجۇرگەنىندە, ول ليتۆا ەلىنىڭ ءوزى سەكىلدى كسرو-نىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاناتىن بىلعارى قولعاپ شەبەرى يۋوزاس يۋوتساۆيچۋسپەن كەرەمەت دوس بولىپ كەتتى. ەكەۋىنىڭ وتەلدەردە ءبىر نومىرگە ورنالاساتىندارىنان بولەك, كوشەدە دە ىلعي جۇپتارى جازىلماي ءجۇرۋشى ەدى.
ءبىز شامامەن وسى جىلدارى ءابدىراشيتتىڭ رينگتەگى قايتالانباس ونەرىنە ءتانتى بولا باستاعانبىز. سونىڭ ىشىندە 1969 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ساراتوۆ قالاسىندا وتكەن وداق بىرىنشىلىگى ارقىلى رينگتەگى ۇرىستارىنا العاش رەت كوگىلدىر ەكران ارقىلى كۋا بولدىق. سول چەمپيوناتتا ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ جەرلەسى جاندوس كوكىموۆ ەكەۋى فينالدا جەڭىلىپ, تۇڭعىش رەت كۇمىس مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى. اقتىق سىناقتا 48 كيلوعا دەيىنگى سالماقتاعى جاندوس ساراتوۆتىق تاجىريبەلى بوكسشى اناتولي سەمەنوۆكە ەسە جىبەرسە, 67 كيلو سالماقتاعى ءابدىراشيت كيەۆتىك ۆلاديمير مۋساليموۆتەن ۇتىلدى.
بۇل رەتتە ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, قاراعاندى قالاسىندا تۋىپ-وسكەن مۋساليموۆ سودان ءبىراز جىل بۇرىن ءوز جاتتىقتىرۋشىسى نيكولاي ليمەن بىرگە ۋكراينا استاناسىنا قونىس اۋدارىپ, 1967 جانە 1968 جىلدارى وداق چەمپيونى بولىپ ءۇلگەرگەن ەدى. مىنە, وسى جەكپە-جەك ءابدىراشيتتىڭ نامىسىن قاتتى قايراپ كەتتى. ولاي بولاتىنى, دوڭىز ەتى بار تاماقتى اۋزىنا المايتىن مۇسىلمان بالاسى ەدىل بويىندا نەشە كۇن بويى اشقۇرساق بولىپ, ۇرىسقا السىرەپ شىققان ەدى. سوندىقتان الماتىعا كەلىسىمەن, كەلەسى كەزدەسكەندە مۋساليموۆتەن قالايدا ەسە قايتارۋدىڭ جولدارىن ءىزدەستىردى. سىرتقا شىققاندا, وزىنە كەرەكتى اۋقاتتى ءوزى دايىنداپ الاتىن بولىپ شەشتى. بۇعان ساراتوۆتاعى ۇرىسىن تەلەديداردان كورىپ, سىن ايتقان اناسى اقىل قوستى. بىراق قىرسىق شالعاندا, سول جىلى بوزبالا كەزىنەن جەكە جاتتىقتىرۋشىسى بولىپ كەلە جاتقان ۇستازى مينگەرەي حايرۋتدينوۆ جەرگىلىكتى باسشىلىقپەن كەلىسە الماي, لەنينگرادقا كەتىپ قالدى. بۇعان قاپا بولعان ول ەندى ەشكىمنىڭ ساياسىنا بارماي, ءوزىن ءوزى جاتتىقتىرعاندى دۇرىس سانادى. اراسىندا قۇرامانىڭ جاتتىقتىرۋشىلارى يسكاندەر حاسانوۆ پەن ءابدىسالان نۇرماحانوۆ مۇنى كوبىنە سالماقتارى اۋىر وزگە بوكسشىلارمەن سپاررينگتىك ۇرىستارعا قوسىپ, ءبىراز ايلار جون ارقاسى جوساداي بولعانشا «شىقپىرتىپ» الاتىن.
سول ۋاقىتتا «اق شارشى الاڭعا» ءتۇسۋ بارىسىندا تاۋ-تاستى كەزگەن كەزدەرى دە از بولعان جوق. ءتۇپتەپ كەلگەندە, مۇنىڭ ءبارى بوكسشىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ, تاباندىلىعىن شىڭداي ءتۇسىپتى. بۇعان ءابدىراشيت 1970 جىلدىڭ قاراشا ايىندا كاۋناستا وتكەن چەمپيوناتقا بارعانىندا انىق كوز جەتكىزدى. تۋرنيردى وتە كۇشتى باستادى. العاشقى 1/8 فينالدىق ىرىكتەۋ سىنىندا تەليششەۆتى ءبىرىنشى راۋندتا-اق نوكاۋتقا جىبەرسە, 1/4 فينالدا ۆالۋەۆتى ايقىن باسىمدىلىقپەن ۇتتى. ال جارتىلاي فينالدا قارسى الدىنان وداقتىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى, وليمپيادا مەن ەۋروپا چەمپيوناتىنىڭ قولا ءجۇلدەگەرى ۆلاديمير مۋساليموۆ شىعا كەلدى. بىراق ايىزى قانعانشا شايقاساتىن بولعانىنا قۋانىپ شىققان ءابدىراشيتتىڭ دەگەنى بولمادى. مۇنىڭ ۇرىس باسىنان تولاسسىز جاۋدىرعان سوققىلارىنان قايمىقسا كەرەك, ۆلاديمير ەكىنشى راۋندتىڭ باسىندا جەكپە-جەكتەن باس تارتتى. وسىدان كەيىن ول بوكستاعى مانسابىن دا ءبىرجولا اياقتادى. ال ءبىزدىڭ باعلان فينالدا حاركوۆتىك ۆلاديمير نوۆيكوۆتى ەمىن-ەركىن جەڭىپ, العاش رەت وداق چەمپيوناتىنىڭ التىن مەدالىنە قول جەتكىزدى.
1971 جىلعى ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىنان قازان قالاسىندا كەلەسى چەمپيوناتتىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. ءابدىراحمانوۆ بۇعان وداقتا ەندى وزىنە تەڭ كەلەتىن قارسىلاس جوق ەكەنىن انىق سەزىنىپ, ۇلكەن سەنىممەن كەلدى. ويلاعانى ءجون ەكەن, مۇنداعى 4 جەكپە-جەگىنىڭ ءبارىن دە ول ايقىن باسىمدىقپەن اياقتادى. الدىمەن 1/8 فينالدا وتكەن جىلعى ۆالۋەۆتى ءبىرىنشى راۋندتا-اق ىسكە العىسىز ەتتى. شيرەك فينالدا ياگۋداەۆتى ءۇشىنشى راۋندتا نوكاۋتقا ءتۇسىردى. جارتىلاي فينالدا كاۋناستىڭ اقتىق ايقاسىندا كەزدەسكەن نوۆيكوۆتى 5:0 ەسەبىمەن ۇتتى. بۇدان سوڭ فينالدا ماسكەۋلىك اناتولي حوحلوۆتى ءبىرىنشى راۋندتا تالدىرىپ ءتۇسىردى. وكىنىشكە قاراي, ءابدىراشيت وسى جىگىتپەن ارادا نەبارى 4 اي ۋاقىتتان كەيىن تاعى كەزدەسىپ, ەكىنشى راۋندتا يەكتەن تيگەن سوققىدان نوكاۋت الىپ قالدى. بۇل شىلدە ايىندا ءماسكەۋدە كەرۋەن كەرگەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ جارتىلاي فينالىندا ورىن الدى. بىراق بۇعان سول كۇنى تاڭەرتەڭ بۇلار – جاتتىقتىرۋشىلار يسكاندەر حاسانوۆ پەن ستانيسلاۆ بولدىرەۆ ۇشەۋى مىنگەن اۆتوبۋسقا تروللەيبۋستىڭ ارت جاعىنان كەلىپ سوعۋىنان ءابدىراشيتتىڭ ۇشىپ كەتىپ, شىتىرلاپ سىنعان اينەك سىنىقتارى اراسىنا ەس-ءتۇسسىز قۇلاپ قالۋىنىڭ اسەرى بولعانىن ەشكىم بىلگەن جوق ەدى.
وسىدان كەيىن ءبىزدىڭ بوكسشىنىڭ قايتا قاتارعا قوسىلۋى قيىنعا ءتۇستى. سونىڭ سالدارىنان سول جىلى كراسنويارسكىدە بولعان كسرو كۋبوگى ءۇشىن جارىستا جەرگىلىكتى پاۆلوۆ دەگەن بوكسشىدان ەكىنشى راۋندتا نوكاۋتپەن ۇتىلدى. كۇزگە قاراي ماسكەۋدەگى تسسكا سپورت زالىندا 1972 جىلعى ميۋنحەن وليمپياداسىنا باراتىنداردى ىرىكتەۋ سپاررينگىلىك ۇرىستارى ۇيىمداستىرىلدى. سوندا كانديداتتار قاتارىندا بولعان ءابدىراشيت ءوزىنىڭ ەكىنشى ۇرىسىندا مينسكىلىك جاس بوكسشى اناتولي بەرەزيۋكپەن كۇش سىناستى. ونىڭ ۋىلجىپ تۇرعان ءتۇرىن كورىپ, ءوزىنىڭ ايتۋلى سوققىسىن جۇمساۋدى ءجون كورمەگەن ول ارتىنشا مۇنىسى ءۇشىن وكىنىشتىڭ ورمەگىنە شىرمالىپ قالدى سەبەبى, ونىڭ بۇل ارەكەتىنىڭ ءوزىن ءتارتىپ بۇزۋشىلىق دەپ ەسەپتەگەن تورەشىلەر اقىرىندا تالاسا-تارتىسا كەلىپ, جەڭىستى 3:2 ەسەبىمەن ءابدىراشيتتىڭ جاس باسەكەلەسىنە بەرىپ ءجىبەردى. ءسويتىپ, ونىڭ وليمپيالىق جولى كەسىلدى. ال ويىندارعا كەيىن ميۋنحەندەگى ءبىرىنشى شايقاسىندا-اق ۇشىپ كەتەتىن اناتولي حوحلوۆ باراتىن بولىپ شەشىلدى. وسىدان كەيىن تاعى ەكى جىل رينگتەگى جولىن جالعاستىرعان, جاڭا 71 كيلوعا دەيىنگى سالماققا اۋىسىپ, ەكى حالىقارالىق تۋرنيردە جەڭىسكە جەتكەن تارلان تالانت 1974 جىلى 28 جاسىندا بوكس ونەرىن دوعارۋعا شەشىم قابىلدادى.
ءابدىراشيت بوكسشى قولعابىن شەگەگە ىلگەننەن كەيىن ورتا ازيا ءاسكەري وكرۋگىنىڭ قۇراما كومانداسىن جاتتىقتىرۋدى قولعا الدى. ول ءوزى قابىلداعان كەزدە اسكەريلەر قۇرامالارى اراسىندا 16-ورىندا تۇرعان ۇجىمنان كەلەسى جىلى 6 بوكسشىنىڭ وداق قۇراماسىنا الىنۋىنا قول جەتكىزدى. سولاردىڭ اراسىنداعى ورزۋبەك نازاروۆ پەن اندرەي كۋرنياۆكا كەيىن كسرو مەن الەمنىڭ الامانىندا توپ جارسا, بۇلاردان بولەك, تاعى 4 شاكىرتى وداق چەمپيونى اتاندى. بىراق ول كەزدە ەلدە جاتتىقتىرۋشىلىق پەن اكتەرلىكتى قاتار الىپ جۇرۋگە رۇقسات ەتىلمەيتىن ەدى. سوندىقتان ءابدىراحمانوۆقا باپكەرلىكتى ءبىرجولا قويۋعا تۋرا كەلدى. دەگەنمەن, ونىڭ العاشقى كينولەنتاسى مەن كەلەسى كارتيناسى اراسىن 8 جىلدىق ۋاقىت ءبولىپ تۇردى. ال 1979 جىلى ەكى ءبىردەي فيلمگە ءتۇستى. ونىڭ ءبىرىنشىسى «وزبەكفيلم» كينوستۋدياسىندا ءتۇسىرىلگەن ەدۋارد حاچاتۋروۆتىڭ «رينگكە شاقىرىلادى» ءفيلمى بولسا, ەكىنشىسى «چەمپيون» دەپ اتالاتىن كارتينا ەدى. مۇنىڭ ەكەۋىندە دە ول ەپيزودتىق رولدەردە كورىندى. سونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى لەنتادا پروتوتيپ ەتىپ بوكسشى رۋفات ريسكيەۆ الىنعان.
نەگىزى, راشيتكە كينوداعى اتاعىن شىنداپ شىعارعان ءلايلا ارانىشەۆانىڭ «قابىلاننىڭ» ءۇش سەكىرىسى» ءفيلمىن ءتۇسۋدى تاعى 7 جىل كۇتۋگە تۋرا كەلدى. وندا اكتەر كەڭەس جەرىنە ۇشاقپەن كەلەتىن نەمىس ديۆەرسانتتارىن تاۋىپ, جويىپ ءجىبەرۋ تاپسىرماسىن العان كاپيتان قادىروۆتى سومدادى. ال كەلەسى, 1987 جىلى ءابدىراحمانوۆ كسرو مەملەكەتتىك راديوكوميتەت تاپسىرىسىمەن «قازاقفيلم» تۇسىرگەن اكە مەن بالا اراسىنداعى دراماعا ارنالعان «قار جولبارىسى» كارتيناسىندا بۇرىنعى بەلگىلى بوكسشى احاننىڭ تۇلعاسىن شىعاردى. بۇدان ءارى «بالكون» (1988 جىل), «بىرگە» (1988), «بەيبارىس» (1989), «بەيبارىس سۇلتان» (1989), «كەنە» (1990), «ازيالىق» (1991), «وتىراردىڭ كۇيرەۋى» (1991), «بوراندى بەكەت» (1995), «ەرماك» (1996), «بو-با-بۋ» (1998), «گولگوفقا اركىم كىرەدى» (2003) سەكىلدى فيلمدەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى جالعاسىپ كەتە باردى. اكتەردىڭ «بوراندى بەكەتتەگى» ءرولى 1996 جىلى الەم كينو ونەرىنە قوسقان «التىن كامەرا» ءجۇلدەسىمەن ماراپاتتالدى.
قازاق بوكسى مەن كينوسىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تالانتتى تارلاننىڭ ءومىر جولدارىنداعى بەلەستى كەزەڭدەر وسىنداي.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
