ءوندىرىسى – وردە, تىرلىگى – توردە

اگروونەركاسىپ كەشەنىن تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق جاعىنان جاراقتاندىرۋ, قارجىلىق, وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ, وڭدەۋشى سالانى دامىتۋ, ەگىنشىلىك پەن مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ باعىتىندا اتقارىلاتىن شارالار از ەمەس. وسى ماسەلەلەر بويىنشا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆقا جولىعىپ, سۇحباتتاسقان ەدىك. – ايداربەك سەيپىل ۇلى, الدىمەن كوك­تەمگى دالا جۇمىس­تارىنىڭ قالاي اياقتالعانى جايلى قىس­قاشا ايتا كەتسەڭىز؟ – ءوڭىر ديقاندارى بىلتىر گەكتار بەرەكەلىگىن 17,4 تسەنتنەردەن اينالدىرىپ, 5,5 ميلليون توننا استىق جيناعان بولاتىن. بيىل­عى مەجە بيىك. كوكتەم ەگىس ناۋقانىنا قولايلى جاعدايلار تۋعىزدى. قاردىڭ مولدىعىنان ىلعال توپى­راققا جەتكىلىكتى ءسىڭىرىلدى. جاۋاپتى ناۋقانعا 15 مىڭعا جۋىق ءارتۇرلى تەحنيكالار مەن وسى زامانعى كەشەندەر اتسالىسىپ, 3,2 ميلليون گەكتار ءداندى, 469 مىڭ گەكتار مايلى, 653 مىڭ گەكتار جەمشوپتىك داقىلدار القاپتارىنا ءدان سەبۋ جۇمىستارى مەرزىمىندە اتقارىلدى. ءسوز اراسىندا مەملەكەت تاراپىنان جۇيەلى قارجىلىق قولداۋعا يە بولعانىمىزدى ايتا كەتكەن ءجون. جىل باسىنان بەرى 3,3 ميلليارد تەڭگەگە 292 تەحنيكا ساتىپ الىندى. 65,5 مىڭ تەڭگەنىڭ جانار-جا­عارمايى جەڭىلدىكتى باعا­­مەن جەتكىزىلدى. اۋىل شا­رۋاشىلىعىن سۋبسي­ديالاۋعا 23,5 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. قازىر ماڭداي تەرمەن ەگىلگەن ريزىقتى كۇتىپ-باپتاۋ جۇمىس­تارىنىڭ قىزعان شاعى. – پرەزيدەنت بەس ينستيتۋتتىق رەفورمالار باعدارلاماسىن ورىن­­­داۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرىن «100 ناق­تى قادام» ءىس-قيمىل جوس­­پارىن­دا اي­قىنداپ, اوك-كە جاڭ­­عىرتۋ مىندەت­تەرىن قويعانى بەل­گىلى. بۇل جونىندە نە ايتار ەدىڭىز؟ – اگروونەركاسىپتىك كەشەن – ولكەدەگى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. ەلىمىزدەگى استىقتىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى وبلىستا وسىرىلەدى. جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 300 ميلليارد تەڭگەنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى وندىرىلەدى. بيىل جالپى ءونىم كولەمى 1,6 پايىز وسىمگە يە بولدى. بۇل سالاداعى ءوسىم جونىنەن رەسپۋبليكادا ءۇشىنشى ورىندامىز. وسىندا 124 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ, بولماسا ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىنداردىڭ 37 پايىزى ەڭبەك ەتەتىنىن ەسكەرسەك, ايرىقشا قولداۋدى قاجەت ەتەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سول سەبەپتى, ەلباسى تاپسىرمالارى مەن ۇكىمەتتىك باعدار­لامالاردا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا باسا نازار اۋدارىلىپ, پروب­لەمالاردى شەشۋدىڭ, قيىندىقتاردى ەڭسەرۋدىڭ ىشكى-سىرتقى مۇمكىندىكتەرى جان-جاقتى قاراستىرىلعان. جولداۋلاردا تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە جەتە كوڭىل ءبولىنۋى تەكتەن-تەك ەمەس. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنداعى ءۇشىنشى باعىت, ياعني يندۋس­تريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ناقتى شارالار قابىل­دانىپ, دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. قازىر وبلىستا 120 ءسۇت شارۋا­شى­لىعى, 71 اۋىلدىق تۇتىنۋ كووپە­راتيۆى جۇمىس ىستەپ, رەسپۋب­ليكاداعى ءسۇت ءونىم­دەرىنىڭ 10 پايىزىن ياكي 500 مىڭ تونناسىن وندىرەدى. بيىل اقجار, ايىرتاۋ, مامليۋت, م.جۇماباەۆ اۋداندارىندا 2 مىڭ باس سيىرعا ارنالعان 4 زاماناۋي ءسۇت كەشەنىن سالۋ جوسپارلانعان. سوندا جىل سايىن 3 مىڭ تونناعا دەيىن ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن بولامىز. بىلتىر وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەس­تيتسيا تارتۋ مولشەرى 155 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا, ۇشتەن ءبىرى اوك-كە سالىندى. بۇل كورسەتكىش بو­يىنشا ءبىرىنشى ورىندامىز. وڭىردە العاش رەت «قىزىلجار ينۆەست» حالىق­ارالىق فورۋمى وتكىزىلىپ, 50 ميلليارد تەڭگەنىڭ كەلىسىمشارتتارى جاسالدى. ينۆەستيتسيالىق دەكلا­راتسياعا قول قويۋ ءتاجىري­بەسى ەنگى­زىلدى. ايماق باسشىسى ەرىك سۇل­تانوۆتىڭ تىكەلەي باس­تاماسىمەن 33 ديپلوماتيالىق ميسسيا باسشىلارىمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلىپ, شەتەلدىك ديپلوماتتارعا ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى كەڭىنەن تانىستىرىلدى. ولار بيزنەس-فورۋم وتكىزۋگە, ءىرى جوبالار ورنالاستىرۋعا ەرەكشە مۇددەلىلىك تانىتتى. ماسە­لەن, قىزىلجار اۋدانىندا يتا­ليالىق «ilTrebbiolo» كومپانياسى مايلى داقىلدار ءوسىرۋدى كوزدەسە, سانكت-پەتەربۋرگ ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى اياسىندا «باتىر» ماركالى «ك-704» تراكتورىن شىعارۋ ءۇشىن 1,2 ميلليارد تەڭگە قاراجات باعدارلانعان. كاسىپ­ورىننىڭ جوبالىق قۋاتىنا وراي جىلىنا 120 تەحنيكا قۇراستىرىلادى. قىتايلىق ارىپتەستەر تايىن­شا اۋدانىنىڭ يلي­چەۆكا اۋىلىندا بىرەگەي اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋعا كىرىستى. «ايتسزيۋ» كومپانيا­سى 100 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيا قۇيىپ, جىلىنا 300 مىڭ توننا راپس, بيداي وڭدەيتىن الىپ عيمارات تۇرعىزباق. مۇندا تاۋلىگىنە ءبىر مىڭ تونناعا دەيىن وسىمدىك مايى دايىندالىپ, اسپاناستى ەلىنە جونەلتىلەدى. بۇدان تىسقارى كەشەن قۇرامىن ەت پەن ۇن وڭدەۋ, بال جانە ءسۇت ونىمدەرىن شىعاراتىن كاسىپورىندار تولىقتىرماق. ءبىر مىڭداي جەرگىلىكتى تۇرعىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلىپ, ارنايى ماماندار دايارلىق كۋرستارىنان وتەدى. بۇل جوبا قازاقستان مەن قىتاي مەملەكەتتەرى اراسىنداعى 52 ماڭىزدى جوبانىڭ قاتارىنا ەنگىزىلگەن. كەلەشەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قالدىقسىز شىعاراتىن تاعى 8 جوبا ىسكە اسىرىلادى. بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندى­رىسىن سۋبسيديالاۋعا 17,5 ميلليارد تەڭگە قاراس­تىرىلدى. ونىڭ ىشىندە وسىمدىك شارۋاشىلىعىنا – 8,5 ميلليارد, مال شارۋاشىلىعىنا – 7,8 ميلليارد, قايتا وڭدەۋگە 1,2 ميلليارد تەڭگە باعىتتالدى. – ەگىنشىلىكتە وڭ تاجىريبەلەر قالىپ­تاسقانىن ەشكىم جوققا شى­عارا الماسى انىق. الايدا, رەسەي­لىك جانە وتان­دىق عالىم­داردىڭ, ءىرى شا­رۋاشىلىق جەتەك­­شىلەرىنىڭ قاتى­سۋىمەن وتكەن ال­­قالى جيىن اۋىل شا­رۋا­­شى­لىعى داقىل­دارىنىڭ سۇرىپ­­تارىن الماستىرۋ جانە جاڭار­تۋ جايىنا ارنالىپ, بىرقاتار پروب­لەمالاردىڭ قوردا­لان­عانىن بايقاتقان جوق پا؟ – دۇرىس ايتاسىز. تۇقىم شارۋا­شىلىعىن عىلىمي جولعا قويۋدىڭ جانە سۇرىپتاردى دۇرىس تاڭداپ, اۋدانداستىرا ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور. عالىمداردىڭ, اگرونومداردىڭ ايتۋلارىنشا بۇل جاعدايدا ونىمدىلىك 30 پايىزعا دەيىن ارتاتىن كورىنەدى. بۇل تۇجىرىممەن كەلىسپەۋگە بولمايدى. وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا بەل­گىلەنگەن جيىنتىق شارالاردىڭ ىشىندە سۇرىپ الماستىرۋ مەن جاڭارتۋعا ەرەكشە دەن قويىلىپ وتىر. ويتكەنى, وبلىستا 4 مىڭعا جۋىق اگروقۇرىلىم جۇمىس ىستەگەنىمەن, ولاردىڭ ءبارى بىردەي اۋىلشارۋاشىلىق ءونىم­دەرى ءوندىرىسىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرعان جوق. بۇل ارادا پايدالانىلماي جاتقان الەۋەت جەتەرلىك, ونىڭ ءبىر ۇشىعى تۇقىم شارۋاشىلىعىنا كەلىپ تىرەلەدى. سوڭعى وراق ناۋقانىنىڭ قورى­تىندىلارى تەرىسكەيدە اۋىل­شارۋا­شىلىق داقىلدارىن ءوسىرۋ اۋا رايى جاعدايىنا تاۋەلدى ءارى تاۋەكەلگە تولى ەكەنىن ايعاقتاپ بەردى. سوندىقتان, ءداندى جانە مايلى داقىلداردىڭ كەش پىسۋىنە تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ اگروتەحنيكالىق سەبۋ مەرزىمىن ساقتاماۋى, بىلىكتى كادرلاردىڭ تاپ­شىلىعى, تەحنيكالىق ناشار قامتىلۋى اسەر ەتسە, ەكىنشى­دەن, سۇرىپ جاڭارتۋ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشپەي بولمايدى. بيىل تولىق ساراپتامادان وتكەن 465 مىڭ توننا ءداندى جانە ءداندى بۇرشاقتى داقىلدار تۇقىمى ستاندارتقا سايكەس كەلگەنىمەن, ورتاشا كەش پىسەتىن سۇرىپتاردىڭ ۇلەسى ءالى كوپ. مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ورتاشا ەرتە پىسەتىن تۇقىمدار توبى – 36, ورتاشا پىسەتىنى – 33, ورتاشا كەش پىسەتىنى 31 پايىزدى قۇراعان. مامانداردىڭ پايىمداۋلارىنشا, سوڭعىسى 16 پايىزعا ارتىق. كوپ جىلعى تاجىريبە ورتاشا ەرتە پىسەتىن تۇقىم توپتارى – 10-15, ورتاشا پىسەتىنى – 65-75, كەش پىسەتىنى 10-15 پايىز بولۋ كەرەكتىگىن بايقاتتى. سون­دىقتان, ورتاشا كەش پىسەتىن تۇقىم تۇرلەرىن بارىنشا ازايتۋ جۇمىس­تارىن جۇيەلى جالعاستىراتىن بولامىز. استىقتىڭ ساپاسى مەن شىعىم­دىلىعىن جاقسارتۋدا سۇرىپ جاڭارتۋ ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بىلتىر سۇرىپ جاڭارتۋدىڭ پايىزدىق كورسەتكىشى 23 پايىز بولدى. ەندى جوعارى رەپرودۋكتسيالى تۇقىم ساتىپ الۋدى جۇيەلى تۇردە شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋدامىز. ول ءۇشىن رەسەيدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىمەن جان-جاقتى بايلانىس جۇرگىزىلىپ, ماسەلەن, «اگرو-اليانس» عىلىمي-وندىرىستىك كەشەنى ورتاشا ەرتە پىسەتىن تۇقىم توپتارىن ساتىپ الۋدى ۇسىندى. بيدايدىڭ «ومبى-35», «پامياتي ازيەۆا», «وم­بى-28, 36, 38» سۇرىپتارى وبلىس اۋماعىندا اۋدانداستىرىلدى. ءبىر وكىنىشتىسى, ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭى 72 كۇننەن باستالاتىن جانە جوعارى الەۋەتكە يە كەي تۇقىمدار ءالى رەس­پۋب­ليكانىڭ مەملەكەتتىك تىزىمىنە ەنگىزىلمەگەن. بۇل سۇرىپتار الدىمەن وبلىستىڭ مەملەكەتتىك سۇرىپ سىناۋ ۋچاسكەلەرىندە سىناقتان وتكىزىلۋى شارت. 2014 جىلعا دەيىن دەمەۋ قارجى تۇپكى جانە ەليتالىق تۇقىمدارعا عانا تولەنسە, 2015 جىلدان باستاپ شەتەلدەردەن ساتىپ الىنعان ەكىنشى, ءۇشىنشى رەپرودۋكتسيالى تۇقىمدار مەن بۋداندارعا دا بەرىلە باس­تادى. بۇل دەمەۋقارجى سالىستىرمالى تۇردە 3,6 ەسەگە ءوستى. كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ تۇ­قىم شارۋا­شىلىعىن جاڭعىرتۋ, اگروتەح­نيكانى, استىق وڭدەۋ تەحنولوگياسىن جەتىلدىرۋ, بيدايدىڭ جاڭا تۇقىمدارىن اۋدانداستىرۋ جونىندەگى وزىق يدەيالارى ەسكەرىلىپ, تاجىريبەدە كەڭىنەن قولدانىلاتىن بولادى. – استىقتى ولكە توپى­راعى­نىڭ قۇ­نار­­­­لى­لىعىمەن, جەرىنىڭ ءونىم­دىلى­گى­مەن ەرەك­شەلەنەدى. دي­قان­دار ەگىستىك ال­­قاپتاردى قا­لاي پايدالانىپ ءجۇر؟ – جەر باستى بايلىعىمىز, نەگىزگى اسىراۋ­شىمىز بولعاندىقتان, توزدىرماۋ, قۇ­نارلىلىعىن جوعالتپاۋ – باس­تى مىندەت. وسى سەبەپتى جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ءما­سەلەسى جۇيەلى باقىلانىپ وتىرادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر – 6689 مىڭ گەكتار بولسا, 4866 مىڭ گەكتارى – ەگىستىك القاپتار. توپىراقتىڭ ورتاشا بونيتەتى 54,8 بالدى قۇرايدى. وسى ءبىر تابيعي ارتىقشىلىعىمىزدى اگرارشىلار جەتە سەزىنىپ, كۇتىپ-باپتاۋ جۇمىستارىنا وزىق تەح­نولوگيالاردى ءتيىمدى ەنگىزىپ كەلەدى. ەڭ باس­تى شارت – اگروتەحنيكالىق شارت-تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاۋ. ەگىستىك القاپتارىنىڭ 20,9 پايىزىنا شارۋا قوجالىقتارى, 78,3 پايىزىنا سەرىكتەستىكتەر يە. وبلىس اۋماعىنداعى اۋىل شارۋا­شىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرگە تۇگەندەۋ جۇرگىزىلىپ, 7055 مىڭ گەكتاردى قامتىدى. 278 مىڭ گەكتار القاپتىڭ ءوز ماقساتىندا پايدالانىلمايتىنى انىقتالدى. 216 مىڭ گەكتار جەر اۋىلشارۋاشىلىق اينالىمىنا الىندى. 50,7 مىڭ گەكتار مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى. بۇدان باسقا اكىمشىلىك ارەكەت ەتۋ, جەر سالىعى ستاۆكاسىن ون ەسەگە دەيىن كوبەيتۋ شارالارى قولدانىلادى. ناقتىلاپ ايتاتىن بولساق, زاڭناما نورمالارىن بۇزعانى ءۇشىن «بوگبي», «باسكو», «ترانس اۆتو» سەكىلدى الپاۋىت فيرمالاردىڭ ونداعان مىڭ گەكتار جەر تەلىمدەرى مەملەكەت مەنشىگىنە الىندى. قازىرگى ۋاقىتتا 700 مىڭ گەكتاردان استام بوس جاتقان جەرلەر بار. بيىل وسىنداي ساناتتاعى 60 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى القابىنا 15 كونكۋرس وتكىزىلدى. جايىلىمدىق جەرلەر بەرىلگەن كەزدە مالدىڭ ناقتى سانى ەسكەرىلەدى. – مال شارۋاشىلىعىن ىلگەرى­لە­تۋدىڭ قانداي جولدارىن اتار ەدىڭىز؟ – مال شارۋاشىلىعى – وتاندىق ەكو­نوميكاعا تىڭ سەرپىن بەرەتىن سالا بول­عاندىقتان, «ءىرى قارا ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋ» جوباسى كەشەندى ءجۇ­زەگە اسىرىلىپ كەلەدى. باعدارلاما قولعا الىن­عاننان بەرى 12,8 مىڭ باس مالعا ارنالعان بوردا­قىلاۋ الاڭدارى مەن 11 مىڭ باسقا شاقتالعان اسىل تۇقىمدى رەپرودۋكتور قۇرىلدى. بىلتىر 85 ميلليارد تەڭگەنىڭ مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءوندىرىلدى. ءسۇت ءوندىرىسى 6,5, جۇمىرتقا 7,3 پايىزعا ۇلعايدى. سوڭ­عى جىلدارى اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمىنداعى ءتورت ت ۇلىك سانىنىڭ ءوسىمى بايقالادى. 5 جىل ىشىندە ءىرى قارا مالى – 2,6, قوي – 3, جىلقى 2,4 ەسەگە مولايدى. «سىباعا» باعدار­لاماسى بويىنشا 19,5 مىڭ باس ءىرى قارا, «قۇلان» باعدارلاماسى بويىن­شا 2,5 مىڭ باس جىلقى, «التىن اسىق» باعدارلاماسى بويىنشا 10,6 مىڭ قوي مەن ەشكى اكەلىندى. ءسوز اراسىندا ءىرى قارا ەتىنىڭ ەكس­پورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا مەم­لەكەت تاراپىنان ۇلكەن كوڭىل ءبو­لىنىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بيىل سىرتتان 11 مىڭنان استام مال اكەلىنىپ, 45 اسىل تۇقىمدى رەپرودۋكتور قۇرىلدى. «ۆيشنەۆ­سكوە», «تايىنشا-استىق» شارۋا­شىلىقتارى بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىستارىن جۇرگىزۋدە. «Kazbeef LTD» كومپانياسى 7 مىڭ باس مالعا ارنالعان بورداقىلاۋ كەشەنىن سالۋدى بەلگىلەپ وتىر. جىل سايىن الىس-جاقىن شەتەلدەرگە شامامەن 1,5 ميلليون توننا بيداي, 150 مىڭ توننا ۇن, 200 مىڭ توننا مايلى داقىلدار تۇقىمى شىعارىلادى. الدا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. اتاپ ايت­قاندا, 2016-2020 جىلدارعا ار­نال­عان اۋىل­شارۋا­شىلىق ءونىم­دەرىن وڭدەۋ كارتاسى شەڭبەرىندە 138,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ 60 جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, 3341 جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى. ونىڭ ىشىندە 19 ءسۇت, 16 ەت, 7 استىق وڭدەيتىن, 10 اس تۇزىن, بالىق, قانت شىعاراتىن جوبالار بار. وسى باع­دار­لامالاردى پايدالانۋعا بەرۋ ناتيجەسىندە تاماق جانە وڭدەۋ ونەر­كاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ وندىرىستىك قۋات­تارىنىڭ ورتاشا جىلدىق جۇكتەمەسى 80-85 پايىزعا دەيىن ارتادى. وڭىردە قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى ما­ڭىز­دى رولگە يە. اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋمەن 154 كاسىپورىن اينالىسادى. ۇن تارتۋ, سۇيىقماي, جارما ونىمدەرى ءوندىرىسى جاقسى قارقىن الدى. جىل باسىنان بەرى 5 جوبا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 45 ادام جۇمىسقا ورنالاستى. ۇلت جوسپارىنىڭ 60, 61-قادام­دارىندا ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرى ءون­دىرىسىنە ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تارتۋ اتاپ كورسەتىلگەن. الداعى ماقسات تمد ەلدەرى نارىعىنا جونەلتىلەتىن ونىمدەردىڭ جارتىسىنا دەيىنگى ەكسپورتىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان وراي جاڭازەلانديالىق «Fronterra» جانە دانيالىق «Arla» كومپانيالارىنىڭ تاجىريبەسى نەگىزىندە شيكىزات بازاسىن جەتىلدىرەتىن بولامىز. وبلىستا ءبىر سيىردان جىلىنا ورتا ەسەپپەن 3800 ليتر ءسۇت ساۋىلسا, «زەنچەنكو جانە ك», «تايىنشا-استىق» سياقتى اگروقۇرى­لىم­دار­دىڭ كورسەتكىشى 7-8 مىڭ ليتر توڭىرەگىندە. دەمەك, ءونىم سانىن دا, ساپاسىن دا كوتەرۋدە ىشكى مۇمكىندىكتەر جەتكىلىكتى دەگەن ءسوز. شارۋا­شىلىقتاردىڭ بىرىگۋى نەگىزىندە 90 اۋىل شا­رۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى قۇرىلدى. ءبىز قول جەتكەنگە توقمەيىل­سىمەۋى­مىز كەرەك. اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى جەتەرلىك. ولاردى ەڭسەرۋدىڭ جولدارى كوپ. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىن قولداۋ جانە وندىرىستىك قۋاتتىلىقتىڭ جۇكتەلۋىن ارتتىرۋ ءۇشىن «اگرو­بيزنەس-2020» باع­دارلاماسى اياسىندا كەشەندى شارالار اتقارىلادى. جاڭا مەحانيزمدى ىسكە اسىرۋ سالانىڭ ىشكى نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جانە ەكس­پورتتىق الەۋەتىن نىعاي­تۋعا ءمۇم­كىندىكتەر بەرەدى. سونداي-اق, قۋات­تىلىعى تومەن بولماسا توقتاپ تۇرعان ەت, ءسۇت, ۇن كاسىپورىندارىن جانداندىرۋ ءجىتى قولعا الىنعان.  اڭگىمەلەسكەن ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» پەتروپاۆل