«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ءوزىنىڭ الماتى قالاسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى اياسىندا قالالىق پارتيا فيليالىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن جانە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇلەكتەرىمەن كەزدەسىپ, ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى نان ءوندىرۋ زاۋىتىندا بولدى.
قالالىق پارتيا ۇيىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نۇر وتاننىڭ» قىزمەتىن بارلىق باسىم باعىتتار بويىنشا نىعايتۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. كۇش-جىگەر قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى مەن «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالاتىنىن نازارعا سالدى. وسى ورايدا «نۇر وتان» ەلىمىزدىڭ جەتەكشى ساياسي پارتياسى رەتىندە پرەزيدەنتىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىن ورىنداپ قانا قويماي, پارتيا الدىنا ەلباسى قويعان بارلىق مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ ساپاسىنا تۇراقتى تۇردە باقىلاۋ جۇرگىزۋى ءتيىس ەكەندىگى ايرىقشا ايتىلدى.
– تاۋەلسىزدىكتىڭ التىن بەسىگى بولعان الماتى قالاسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن قالالىق فيليالى رەتىندە ءوزىنىڭ الەۋەتىن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جەمىستى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ايقىن تانىتۋمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە دە ۇلگى بولادى دەپ سەنەمىز. ەلباسى مەملەكەتتى قارىشتاپ دامىتۋ ماقساتىندا قابىلداعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما ەل مۇددەسىن كوزدەگەن 59 زاڭمەن مىقتاپ بەكەمدەلدى, سونداي-اق, قوعامدا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلمەۋى سالدارىنان تۋىنداعان تۇسىنىسپەۋشىلىك ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى جانە پارتيا توراعاسى سىزدەرگە قالا جاستارىمەن بەلسەندى جۇمىس اتقارۋعا جانە ولاردى قاتارعا تارتۋ ارقىلى پارتيا قاتارىن نىعايتۋدى تاپسىردى. بۇدان وزگە, مەملەكەت باسشىسى ەل ىشىندە تۇسىنىسپەۋشىلىككە تاپ بولعان جەر ماسەلەسىنە موراتوري جاريالادى, وسىلايشا بىزگە جەر رەفورماسىنا قاتىستى بارلىق باپتاردى حالىققا تۇسىندىرۋگە ءمۇمكىندىك بەردى, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد. پارتيا باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى «الماتى جاستاردىڭ قالاسى» ەكەنىنە ارنايى توقتالىپ ءوتتى. سول سەبەپتى جاستارمەن جۇمىستى كۇشەيتۋگە جانە ولاردى پارتيالىق جۇمىسقا تارتۋعا باسىمدىق بەرۋگە شاقىردى.
بۇگىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ الماتى قالالىق فيليالى 690 باستاۋىش پارتيا ۇيىمىن بىرىكتىرىپ وتىر. سوڭعى جارتى جىلدىڭ وزىندە عانا 11 مىڭنان استام قالا تۇرعىنى پارتيا قاتارىنا ءوتىپ, قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى قالاسى اتالاتىن الماتىدا پارتياداعىلار سانى 77 مىڭنان اسىپ ءتۇستى. پارتيا مۇشەلەرىنىڭ قاتارى ايتارلىقتاي وسۋىنە بايلانىستى ءارى پارتيا قىزمەتىن ودان ءارى كۇشەيتۋ ماقساتىندا قالانىڭ بوستاندىق اۋدانىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ جاڭا عيماراتىن سالۋ جونىندە شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ونىڭ قۇرىلىسىمەن دە تانىستى.
«نۇر وتاننىڭ» قالالىق فيليالى 2016 جىلدىڭ باسىنان بەرى 370-تەن استام شارا وتكىزگەن. اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ قاتارىندا پارتيانىڭ قوعامدىق قابىلداۋ ءبولمەلەرى مەن ساll-center ورتالىقتارى ارقىلى كەلىپ ءتۇسكەن وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋ جانە شەشۋ قالا تۇرعىندارىمەن ءوزارا ارىپتەستىكتى نىعايتۋ, سونىمەن قاتار, بيۋدجەت قارجىسىنىڭ جۇمسالۋ ءتيىمدىلىگىنە تالداۋ جاساۋ ءىسى كوپتەپ كەزدەسەدى. سونداي-اق, پارتيا جەر رەفورماسىنا قاتىستى قۇرىلعان جالپىۇلتتىق پىكىر الماسۋدى ۇيىمداستىرۋدا دا ۇلكەن ءرول اتقارىپ وتىر.
– الماتىدا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ءۇشىن 9,2 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى, ازىرگە ونىڭ 20 پايىزى عانا يگەرىلگەن. پارتيا ۇيىمىنىڭ مىندەتى – ول قاراجاتتىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن قاداعالاۋ جانە ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرۋ. 2015 جىلى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا الماتىدا ىسكە قوسىلعان 21 جوبانىڭ جارتىسى عانا جوبالىق ءتيىمدى الەۋەتكە يە بولىپ وتىر, – دەگەن پارتيا باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قوعامدىق كەڭەس ماماندارىنىڭ قۋاتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, ولاردىڭ جۇمىس قابىلەتىن ارتتىرۋ كەرەكتىگىن, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋ بارىسىن پارتيالىق باقىلاۋ تۇرعىسىنان مۇقيات قاداعالاۋدى تاپسىردى.
جەر ماسەلەسى م.قۇل-مۇحاممەدتىڭ قازاقستانداعى ەڭ ءىرى نان زاۋىتىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا باستى تاقىرىپقا اينالدى. تاۋلىگىنە 150 توننادان استام نان ونىمدەرىن وندىرەتىن «اقساي-نان» جشس رەسپۋبليكادا ءوندىرىس كولەمى جانە تەحنولوگيالىق دامۋ دەڭگەيى بويىنشا كوش باستاپ تۇر. زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەر كودەكسىنە قاتىستى ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرە كەلە, «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قازاقستاننىڭ الەمدىك نارىققا تەك بيداي ونىمدەرىن شىعارىپ قانا قويۋى جەتكىلىكسىز ەكەندىگىن العا تارتتى.
– قازاقستان الەمدىك نارىققا بيداي ونىمدەرىن شىعارىپ قانا وتىرۋى جەتكىلىكسىز. ءبىزدىڭ ەلىمىز ەڭ ۇلكەن استىق ءوندىرۋشى ەل رەتىندە وسى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, استىق ونىمدەرىن ودان ءارى وڭدەيتىن جاڭا تەحنولوگيالار اكەلۋى كەرەك. ول ءۇشىن بىزگە يننوۆاتسيا, شەتتەن ينۆەستيتسيا, وسى زامانعى ەڭ وزىق تەحنولوگيا كەرەك. سوندا عانا ءبىزدىڭ ەلىمىز الدىڭعى قاتارلى دامىعان اگرويندۋستريالى ەل بولادى. جەر رەفورماسىنىڭ باستى ماقساتى دا وسى دەپ ءبىلەمىن, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد.
پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىمەن كەزدەسىپ, ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. مۇنداعى كەزدەسۋگە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ 30-دان استام جەتەكشىسى قاتىسقانىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. ال بۇگىندە 85 جىلدىق تاريحى مەن ۇلتتىق مارتەبەسى بار اگرارلىق عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ قارا شاڭىراعى – قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرى, كەلگەن مەيماندار «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى م.قۇل-مۇحاممەد وقىعان ءدارىستى ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن تىڭدادى.
«ەڭ قاسيەتتى قۇندىلىق» دەگەن تاقىرىپتا كوپشىلىكپەن وي بولىسكەن دارىستىك شارانى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى تىلەكتەس ەسپولوۆ ءسوز سويلەپ اشتى. ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى كوپشىلىك الدىندا سويلەگەن سوزىندە قازاقستان اينالاسى 25 جىل ىشىندە عانا عاسىرعا تاتيتىن تاريحي جولدان ءوتىپ ۇلگەرگەندىگىن, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ارقاسىندا وركەنيەتتى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭەسىپ, ەكونوميكامىز يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعىتتا ورىستەپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارعانىن, الەمدىك ساياسي ارەنادا قازاقستان ءوزىنىڭ ناقتى ورنى مەن بەدەلىن ايقىنداعانىن ايتىپ ءوتتى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ بارلىعى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەن ساياساتى مەن مەملەكەت باسقارۋداعى كەمەڭگەرلىگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان تاريحي شىندىق ەكەندىگىن جەتكىزگەن ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى قازاقستانداي جەرى ۇلان-عايىر, قازىناسى تاسىعان مەملەكەتكە تۇتقا بولار جاستار ەل تىزگىنىنە تەك ءبىلىم مەن ونەردىڭ ارقاسىندا مىعىم يە بولا الاتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
– مەن, «نۇر وتان» پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ جانە پارتيانىڭ الماتى قالالىق فيليالى بيۋروسىنىڭ ءمۇشەسى رەتىندە, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى ەڭ ءىرى باستاۋىش ۇيىمىنا ءتىكەلەي جەتەكشىلىك ەتىپ كەلەمىن. بۇل تەك ماعان ەمەس, ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنا دەگەن كوشباسشى پارتيانىڭ ۇلكەن سەنىمى دەپ بىلەمىن. سونىمەن بىرگە, ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى جەتەكشى پارتيانىڭ بارلىق ورتالىقتارىمەن, سونداي-اق, ستۋدەنتتەرىمىز پارتيانىڭ «جاس وتان» جاستار قاناتىمەن تىعىز بايلانىستا ناتيجەلى جۇمىس اتقارۋدا. بۇگىنگى كەزدە ەلىمىزدىڭ وركەندەپ, دامۋىنا, قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمنىڭ نىعايۋىنا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور, – دەدى اكادەميك ت.ەسپولوۆ.
جيىننىڭ باستى قوناعى – مۇحتار ابرار ۇلى 1991 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانىندا تاۋەلسىزدىك دەگەن اسىل قۇندىلىعىمىزدىڭ وڭاي جولمەن كەلمەگەندىگىن تاريحي دايەكتەردى كەلتىرە وتىرىپ, تۇشىمدى جەتكىزدى.
– امەريكانى الىپ ەل, ۇلى دەرجاۆا ەتۋ جولىندا ۆاشينگتوننان باستاپ قۇراما شتاتتاردىڭ ءاربىر زاڭى مەن تالابىنا ەڭبەگى ءسىڭگەن الىپ تۇلعالار تۇر. قانشاما عاسىرلاردان بەرى امەريكانىڭ اسكەري, ەكونوميكالىق, ازاماتتىق الەۋەتىن جاقسارتۋمەن ايگىلى زاڭگەرلەر, ەكونوميستەر, قارجىگەرلەر اينالىسىپ, بۇگىندە الەمگە اتى ايگىلى مەملەكەتتى قالىپتاستىردى, ال بىزدە ونى ءبىر عانا ادام شيرەك عاسىر مۇعدارىندا اتقارۋدا. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز بولماپ ەدى – ءتول تەڭگەمىزدى شىعارىپ بەردى, شەكارامىز تانىلماپ ەدى – ىرگەمىزدى شەگەندەپ, اۋماقتىق تۇتاستىعىمىزدى انىقتاپ بەردى, ەكونوميكاداعى كەڭەستىك قاتىناستار عانا قالىپتاسقان جەرلەردى نارىقتىق قاتىناسقا وزگەرتىپ بەردى, ەڭ العاش «2030» دەپ ەلدىك دامۋىمىزدى كوزدەگەن تۇڭعىش جولداۋىن جاريالاپ, قازاقستاندى الەمدەگى اسا دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا مەرزىمىنەن بۇرىن قوسىپ بەردى. وسىنىڭ ءبارى قازاق دەگەن ۇلتتىڭ كەلەشەگى ءۇشىن اتقارىلعان تەلەگەي-تەڭىز ەڭبەكتىڭ ءبىر پاراسى عانا, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەد ءوزىنىڭ دارىسىندە.
اتالعان جيىندا قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان جەر ماسەلەسى دە ءسوز بولىپ, مۇحتار ابرار ۇلى ەشقانداي قۇجاتتا شەتەل ازاماتتارىنا جەردىڭ, انىعىن ايتقاندا, اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ ساتىلۋى جايلى ءبىردە-ءبىر سويلەمنىڭ جازىلماعاندىعىن العا تارتتى. سونىمەن قاتار, «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جاستارعا تاۋەلسىزدىك الۋ جولىندا ەل اعالارىنىڭ اتقارعان ۇلكەن ازاماتتىق ەڭبەگى مەن باستارىنان وتكەرگەن قيىن-قىستاۋ شاعىن, ەگەمەندىكتىڭ ەلگە بەلگىسىز تۇستارى مەن ەل بىلە بەرمەيتىن ەرلەرى تۋرالى, جاسالعان ەرلىكتەر تۋرالى ءماندى دە ماعىنالى دارىسىمەن ستۋدەنت قاۋىمدى ءۇيىرىپ الدى. اۋماقتىق تۇتاستىق ءۇشىن بولعان كەڭەستەر مەن جاسالعان شۇعىل شەشىمدەر, ءتول ۆاليۋتا – تەڭگەمىز تۋرالى, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز – ءتىل, ءدىن, ءدىل ماسەلەلەرى مەن ونىڭ نازىك تۇستارىنا قالاي يە بولۋ, ۇلتتىق اسكەر, ەكونوميكا-نارىق, ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى باس قوسقان ءبىر شاڭىراق استىندا قانداي ساياسات جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق ساياسي ساحناداعى سالماعى مەن ابىروي-بيىگى جونىندە, ەلدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق باعدارلامالار حاقىندا ماعىنالى اڭگىمە قوزعالدى.
– جەر ماسەلەسى – قاي ەلدە, قاي قوعامدا بولسا دا وتە نازىك ماسەلە. قازاق قوعامىندا ءارقاشاندا جەردىڭ يەسى بولعان! جەرگە دەگەن كۇتىم قازاق حالقىندا ەجەلدەن بولعاندىعى حاكىم ابايدىڭ «ەرتە بارسام جەرىمدى جەپ قويام دەپ, ىقتىرمامەن كۇزەۋدە وتىرار باي» دەگەن ءبىر شۋماق ولەڭىنەن-اق كورىنىپ تۇر. سوندىقتان دا, بۇگىنگى جاعداي وقىستان تۋىنداعان ماسەلە ەمەس. جەردىڭ يگىلىگىن حالىققا كورسەتۋ ءۇشىن دامىعان ەلدەردىڭ الەۋەتى مەن عىلىمي جاڭالىقتارىن پايدالانۋىمىز كەرەك. قازاقتىڭ بايلىعى ونىڭ مالى ەمەس, ونىڭ جەر استى بايلىعى ەمەس, ونىڭ جەرى عانا ەمەس, قازاقتىڭ بايلىعى – قازاقتىڭ ءوزى! قازاقتىڭ سانىن قازاق قانا كوبەيتەدى. ەڭ قاسيەتتى قۇندىلىعىمىز – تاۋەلسىزدىگىمىز تۇرعان كەزدە ءبىز تەك حالقىمىزعا عانا قىزمەت ەتەيىك! « ۇلىم دەيتىن ەلى بولماسا, ەلىم دەيتىن ۇل قايدان تۋادى؟!» دەپ بايتۇرسىنوۆ اتامىز ايتقانداي, بۇگىنگى جاس بۋىن «ەلىم!» دەپ ەگىلىپ تۇرسا, ەلباسى دا, ەل اعالارى دا ونداي پەرزەنتىنە « ۇلىم!» دەپ ەمىرەنىپ تۇراتىن بولادى. ەلگە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن ءبىلىم كەرەك, تالماي ءبىلىم الىپ, ونەر ۇيرەنىڭىزدەر, جاستار! – دەپ تۇيىندەدى ءوز ءسوزىن مۇحتار ابرار ۇلى.
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن ءدارىس كەزىندە مۇحتار قۇل-مۇحاممەد عالىمدار مەن ستۋدەنتتەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرىپ, اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى عىلىمى وكىلدەرى دە جان-جاقتى تۇشىمدى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
قانات ەسكەندىر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
