حات قورجىن

وقىرمان ...ريزاشىلىق بىلدىرەدى اتىنا زاتى ساي اۋرۋحانا استاناداعى قازاقستان پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسى مەديتسينا ورتالىعىندا 10 كۇن ەمدەلگەن كەزىمدە ونداعى اق جەلەڭدى ابزال جانداردىڭ ءوز ىستەرىنە دەگەن ادالدىعىنا كوڭىلىم ءبىر مارقايىپ قالدى. مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, بىلىكتى مامان ۆياچەسلاۆ دۋدنيك باسشىلىق جاسايتىن اۋرۋحانا مەن ەمدەۋ مەكەمەسى­نىڭ №3 حيرۋرگيا-تراۆماتولوگيا بولىمشەسىنىڭ ۇجىمىنا العىسىم شەكسىز. وسى رەتتە, بولىمشە مەڭگەرۋشىسى ەرلان جارمۇحامبەتوۆتىڭ, نەيروحيرۋرگتەر ۆلاديمير بالكوۆوي مەن رۋسلان قاراباەۆتىڭ ءوز ىستەرىنىڭ حاس شەبەرلەرى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. ولار­دىڭ جەدەل مەديتسينالىق كو­مەك كورسەتۋدەگى جانە باس­قا دا مانيپۋلياتسيالاردى ۇيىم­داستىرۋداعى ەپتىلىكتەرىنە ەمدەلۋشىلەر ءدان ريزا. تاعى ءبىر بايقاعانىم, باس دارىگەردىڭ باستاماسىمەن اۋرۋحانا بىرقاتار بەلگىلى شەتەلدىك كلينيكالارمەن بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسۋ ءۇردىسىن داستۇرگە اينالدىرعان ەكەن. مۇنداي قادام ەمدەۋ تاسىلىندە ءوز جەمىسىن بەرىپ, مەديتسينا­لىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن اي­تار­­لىقتاي جاقسارتا ءتۇس­كەن. وسىنداي وڭ وزگەرىستەرگە ري­زا بولىپ, اۋرۋحانانىڭ ءار قىزمەتكەرىنە ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسىن كورىپ, تولاعاي تا­بىس­­­تارعا جەتە بەرۋلەرىنە تىلەكتەستىگىمدى بىلدىرەمىن.  كەڭەس شايمەردەنوۆ, دەربەس زەينەتكەر الماتى ...جاڭالىعىن جەتكىزەدى جاڭا نىساندار اشىلدى قازىرگى قيىن كەزدە ەل ءمۇد­دە­سىنە قىزمەت جاسار ءسال نارسەنىڭ ءوزى ەلدى ەلەڭ ەتكىزەدى. وسىنداي يگى شارانىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىندا ارداگەرلەر ءۇيى مەن 300 ورىندىق مەكتەپ پاي­دالانۋعا بەرىلىپ, مارە-سارە بولىپ قال­دىق. اۋدان بويىنشا 7 مىڭنان استام ارداگەر بولسا, مۇندا ولار­دىڭ باس قوسىپ, دەمالىپ قايتۋلارىنا بار جاعداي جاسالعان. عيمارات زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتال­عان, الداعى ۋاقىتتا ارداگەرلەر تەگىن مەديتسينالىق كەڭەستى دە وسىندا الاتىن بولادى. ال ءبىلىم بۇلاعى مەكتەپتەن ەكەنى ايدان انىق بولسا, اۋدا­نىمىزدىڭ ءا.تاجىباەۆ ەلدى مەكەنىندە 300 ورىندىق مەكتەپتىڭ پايدا­لانۋعا بەرىلۋى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولدى. ول شاراپاتتى شاڭىراق زاماناۋي ۇلگىدە سالىنىپ, وقۋشىلاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋلارىنا تولىق مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. ءپان­دىك كابينەتتەر, اكت زالى, اسحانا, سپورت زالى جانە 12 مىڭعا جۋىق كىتاپ قورى بار.  ەلۋباي اۋەزوۆ قىزىلوردا وبلىسى ...ناقتىلاعىسى كەلەدى «ءۋاليحان» با, «ءۋالي حان» با؟ كوكشەتاۋ قالاسىندا كوشە­لەردىڭ كىمنىڭ اتىندا ەكەندىگىن اجىراتا الماي قالاتىن جاع­دايلار كەزدەسەدى. ماسەلەن, «يبراگيم» كوشەسىمەن كەلە جاتىپ, بۇل قاي يبراگيم دەگەن وي جەتەگىندە شاتاساسىز. اقى­رىندا «ءاي, سونى قويشى» دەي سالاسىز. ال «ءاي, قويشى» دەۋگە بولمايتىن ماسەلە دە بار. ول شا­ھاردىڭ ەڭ ۇلكەن كوشەسىنە قاتىستى جاعداي. ايتالىق, تسەنترالنىي شاعىن اۋدانىنان باستالاتىن ابىلاي حان داڭعىلى گوركي كوشەسىمەن جالعاسىپ, شوقان ءۋاليحانوۆ كوشەسىمەن تۇيىسەدى. ءبىز ونى وسىلاي قابىلدايمىز. بىراق, الگى تۇيىسكەن جەردە ۇلكەن تاق­تايشاعا بادىرايتىپ «ءۋا­ليحان» كوشەسى دەپ جازىپ قويىلعان. بۇل – استانا باعىتىنداعى ساپار سىلتەمە. بۇعان قوسىمشا, ستەپنياك قالاسىنان بۇرىنعى ءۋاليحانوۆ اۋدانىنا شىعار جولدا دا «ءۋاليحان» دەگەن سىلتەمە تۇر. سوندا بۇل نە بول­عانى؟ قاي ءۋاليحان؟ كوك­شەتاۋدىڭ شىعىسىندا ءۋالي حاننىڭ زيراتى, حان كولى دەگەن كول دە بار. كوشەنىڭ اتى وسىعان بايلانىستىرىلعان دەسەك, «ءۋالي حان» دەپ بولەك جازىلۋى كەرەك ەدى. ارينە, ءبارىمىزدىڭ ىشكى ءتۇي­سىگىمىز بويىنشا كوشە اتى شو­قان ءۋاليحانوۆ دەپ قا­بىل­دايمىز. بىراق, كوركەم كوك­شەنىڭ قوناقتارىنا, كە­لىمدى-كەتىمدى اعايىنعا نە دەپ تۇسىندىرەسىز؟ قاراپايىم ءدۇ­نيەدەن كەرەكسىز سۇراقتار تۋىنداپ جاتاتىنى نەسى؟  اسحات سەرعالي, قالا تۇرعىنى كوكشەتاۋ ...باتاسىن بەرەدى بەيتانىس قىزعا ءتانتى بولدىم كوكشەتاۋداعى ارداگەرلەرگە ارنالعان ەمحانادان قايت­قانىمدا ايالدامادا كىسى كوپ ەكەن. مەن تۇراتىن بۋراباي شاعىن اۋدانىنا جەتۋ قيىن, تاكسي توقتاتتىم. جۇرگىزۋشىسى قىز بالا ەكەن. ك ۇلىمسىرەپ ەسىك اشتى, كولىكتىڭ ءىشى-سىرتى مۇنتازداي. قاريا ادامنىڭ ادەتىمەن «اتىڭ كىم, اينالا­يىن؟» دەدىم. ءلايلا ساتتاروۆا بولىپ شىقتى. ۇيگە جاقىنداي بەرە قال­تا تەلەفونىم شىلدىرلاپ, قۇ­دا ەكەن, ۇزاق سويلەستىك. ال جۇرگىزۋشى ءلايلا كولىكتى كىرە­بەرىسكە دەيىن اكەلىپ توقتاتتى. «كوپ جاسا!» دەپ راحمەتىمدى ايتىپ ءتۇسىپ قالدىم. ۇيگە كەلىپ جايعاسقان سوڭ قىزىما حابارلاسىپ, نەمە­رەلەردىڭ ءحالىن بىلمەك بولىپ ەدىم, الگى تەلەفونىم جوق. ءماشينا توقتاعان كەزدە قالتاما سالعان سياقتى ەدىم... قولدى ۇزار­تىپ تۇرعان دۇنيە ەدى, كادىمگىدەي ابىگەرگە ءتۇستىم. ءبىر ساعاتتاي ۋاقىتتا قىزىم كەلدى. قولىندا مەنىڭ تەلەفونىم. قۋانىپ قالدىم. سويتسەك, الگى ءلايلا تەلەفونىمنىڭ ءىشىن­دەگى جازبادان قىزىمدى تاۋىپ العان ەكەن. كوپ جاسا, قاراعىم! بەردالى حاميتوۆ, ارداگەر ۇستاز اقمولا وبلىسى ...العىس ايتادى   اجالدان اراشالاپ قالدى كۇتپەگەن جانتۇرشىگەرلىك وقيعا 13 مامىردىڭ كەشىندە بولعان ەدى. ەسىمدى جيىپ, ءسىز­دەرگە ەندى حابارلاسىپ وتىرمىن. سول كۇنى مەن شارۋالارىمدى ءبىتىرىپ, جامبىل كوشەسىندەگى №134 ۇيىمە جاقىنداي بەرىپ, قاراكولەڭكەدە تۇرعان قىز بەن جىگىتتى كوردىم. ءسوز اۋانى­نان ولاردىڭ ءوزارا كەرىسىپ تۇرعانىن بايقادىم دا, جاندارىنان تەزىرەك ءوتىپ كەتۋگە تىرىس­تىم. سول كەزدە الگى جىگىتتىڭ: «مەن مىنا ايەلدى جايراتىپ سالامىن», دەگەن ءسوزىن ەس­تىپ قالدىم. وسىدان كەيىن ما­عان قاراي جۇگىرىپ, ىشىمە, ودان كەيىن كەۋدەمە پىشاق سەر­مەدى. قورىققانىمنان جان داۋىسىم شىعىپ كەتتى. كوپ ۇزاماي پاترۋلدىك پوليتسيا قىز­مەتكەرلەرى جەتىپ كەلىپ, كوزى قاراۋىتقان بۇزاقىنىڭ بەلسەندى قارسىلىق كورسەتۋىنە قاراماستان, ونى قۇرىقتادى. مەن – ءۇش بالانى جالعىز ءتار­بيەلەپ وتىرعان انامىن. ءوز ومىرلەرىن قاتەرگە تىگىپ, مەنى اجالدان قۇتقارعان كوك­شەتاۋ قالالىق پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى ازات ءشارىپوۆ پەن نۇرلان وماروۆتىڭ كا­سىبي بىلىك­تىلىگىنە, ەرلىگىنە ريزا بولىپ, ءۇي-ءىشى­مىزبەن العى­سىمىزدى ايتامىز. سامال احمەتجانوۆا كوكشەتاۋ