جەمقورلىق ساياساتكەرلەردىڭ تۇبىنە جەتۋدە
برازيليانىڭ سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى مينيسترلىگىن باسقارعان فابيانو سيلۆەيرا ءوز لاۋازىمىنان كەتۋگە ءماجبۇر بولدى. ۆۆس-ءدىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل وقيعا ونىڭ Petrobras مۇناي كومپانياسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق تۋرالى شۋلى ىسكە جۇرگىزىلگەن تەرگەۋگە كەدەرگى كەلتىرمەك بولعان ارەكەتىنىڭ بەينەجازباسى جاريالانىپ كەتكەننەن كەيىن ورىن العان.
وسىلايشا فابيانو سيلۆەيرا اتىنا نۇقسان كەلتىرەتىن بەينەجازبا جاريالانعان سوڭ لاۋازىمىنان ايىرىلعان ەكىنشى مينيستر بولىپ وتىر. وتكەن اپتادا بەينەجازبانىڭ ءدال وسىنداي جولمەن جاريا بولۋىنان سوڭ جوسپارلاۋ ءمينيسترى وتستاۆكاعا كەتكەن بولاتىن. ايتا كەتۋ كەرەك, ەكى ساياساتكەر دە پرەزيدەنت ديلما رۋسەف قىزمەتىنەن ىعىستىرىلعاننان كەيىن جوعارى لاۋازىمعا تاعايىندالعان شەنەۋنىكتەر بولىپ تابىلادى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, قىزمەتتەن كەتۋ Petrobras مەملەكەتتىك مۇناي كومپانياسى توڭىرەگىندەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى داۋ-دامايعا بايلانىستى ورىن الىپ وتىر.
تەلەديدار ارقىلى كورسەتىلگەن جازبادا سيلۆەيرانىڭ سەنات سپيكەرىمەن سويلەسكەنى كەلتىرىلگەن كورىنەدى. ول بويىنشا بۇرىنعى مينيستر پروكۋرورلىق تەرگەۋدەن قالاي قۇتىلۋ كەرەكتىگى جونىندە وعان كەڭەس بەرگەن سىڭايلى. وسى بەينەجازبا جاريالانعاننان كەيىن مينيسترلىك قىزمەتكەرلەرى عيماراتتا سيمۆولدىق تۇردە تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ءمينيستردىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن تالاپ ەتكەن.
وسىعان دەيىن برازيليا ۇكىمەتىنىڭ ەلدەگى قارجى جاعدايىن جاقسارتۋ ءجونىندەگى توتەنشە جوسپار شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك مۇناي كورپوراتسياسى اكتيۆتەرىنىڭ ايتارلىقتاي بولىگىن ساتۋعا دايىنداپ جاتقانى حابارلانعان بولاتىن. شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ءتۇرلى مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى ۇسىنۋ ءۇشىن ەل بيلىگى روۋدشوۋ دا دايىنداعان ەدى. كەيبىر اقپارات كوزدەرى ۇكىمەتتىڭ Petrobras-تىڭ مەملەكەتتىك اكتسيالار پاكەتىنىڭ ءبىر بولىگىن ساتۋى مۇمكىن ەكەنىن, دەگەنمەن ونىڭ باقىلاۋشى اكتسيونەرى رەتىندە قالا بەرەتىنىن دە حابارلاعان بولاتىن.
قازىرگى ۋاقىتتا برازيليا مۇناي كومپانياسىنىڭ قاراپايىم اكتسيالارىنىڭ 50,3 پايىزىنا تىكەلەي يەشىلىك ەتەدى. تاعى 10 پايىزىنا ۇكىمەت برازيليا دامۋ بانكى ارقىلى باقىلاۋ جاسايدى. قالعان 19 پايىزى ADR تۇرىندە امەريكالىق بيرجالاردا ساۋدالانادى.
تاياۋدا مۇناي كومپانياسىنا جاڭا باسشى تاعايىندالدى. ونىڭ باستى مىندەتى مۇنايعا الەمدىك باعانىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى تۋىنداعان داعدارىستان كومپانيانى الىپ شىعۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىق داۋ-جانجالدارى اياسىندا جويىلا باستاعان سەنىمدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ بولىپ تابىلادى.
[caption id="attachment_43988" align="aligncenter" width="566"]
NORTHKOREA-NUCLEAR/[/caption]
ءبىر-ءبىرىن كىنالاۋشىلىق تىيىلار ەمەس
سولتۇستىك كورەيا سەيسەنبى كۇنى شىعىس جاعالاۋدان زىمىران ۇشىرۋعا تالپىنىس جاساعان. وڭتۇستىك كورەيانىڭ شتابتار باستىقتارىنىڭ بىرىككەن كوميتەتىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, وسى ەلدىڭ يونحاپ اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, زىمىران ۇشىرۋ ءساتسىز اياقتالعان سياقتى.
سوعان قاراماستان, اسكەريلەر ۇشىرۋدىڭ بارىسىن ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەپ, جاۋىنگەرلىك دايىندىقتىڭ جوعارى دەڭگەيىن ساقتاپ وتىر. اگەنتتىكتىڭ اقپاراتتارىنا قاراعاندا, ۇشىرىلعان زىمىران ورتا قاشىقتىقتاعى «مۋسۋدان» بالليستيكالىق راكەتاسى بولۋى مۇمكىن. پحەنيان ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا دا وسى اتتاس زىمىرانداردى ۇشىرىپ, ولاردىڭ ءبارى دە ءساتسىز اياقتالعان بولاتىن.
وسى ورايدا كحدر ارمياسى باس شتابىنىڭ وڭتۇستىككورەيالىق كەمەلەر تەڭىز شەكاراسىن ءسال عانا بۇزعان جاعدايدىڭ وزىندە سولتۇستىككورەيالىق اسكەريلەردىڭ ولارعا دەرەۋ وق اتاتىنىن ايتىپ, وڭتۇستىك كورەياعا ەسكەرتۋ جاساعانى بەلگىلى بولىپ وتىر.
سونىمەن بىرگە, پحەنيان سەۋلگە سولتۇستىك كورەيانىڭ ولارمەن ۇنقاتىسۋدى باستاۋ تالپىنىسىنا «ەسسىز اسكەري ارانداتۋمەن» جاۋاپ بەردى دەگەن ايىپ تا تاعۋدا. باتىستىق باق-تاردىڭ حابارلاۋىنشا, تاياۋدا وڭتۇستىككورەيالىق كەمە كحدر-دىڭ پاترۋلدىك كاتەرى مەن بالىقشىلار كەمەسى وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك اراسىنداعى دەماركاتسيالىق سىزىقتى كەسىپ وتكەننەن كەيىن ەسكەرتۋ تۇرىندە وق اتقان. وسىدان كەيىن كحدر كەمەلەرى سولتۇستىك كورەيا سۋلارىنا كەرى قايتقان كورىنەدى.
ال جاپونيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فۋميو كيسيدا سولتۇستىك كورەيانىڭ ءساتسىز اياقتالعان زىمىران ۇشىرۋعا دەگەن تالپىنىسىن ارانداتۋ ارەكەتى دەپ اتاپ وتىر.
كەزەكتى رەت زىمىران ۇشىرۋ جاپونيانى قوسا العاندا, بۇكىل الەم قوعامداستىعىنا قارسى جاسالعان ارانداتۋ ارەكەتى بولىپ تابىلادى, دەپ اتاپ كورسەتىلگەن جاپونيالىق ءمينيستردىڭ ءمالىمدەمەسىندە.
سودىرلار سويقان سالۋىن جالعاستىرا بەرمەك
اۋعانستاننىڭ سولتۇستىگىندە 500 سودىردىڭ تاليبان ەكسترەميستىك قوزعالىسىنىڭ جاڭا كوسەمىنە ادال قىزمەت ەتۋ جونىندە انت بەرگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر.
تاياۋدا ۇشقىشسىز ۇشۋ قۇرالىنىڭ شابۋىلى بارىسىندا تاليبان قوزعالىسىنىڭ كوسەمى مولدا احتار مانسۋر قازا تاپقاننان كەيىن ونىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى حايباتۋللا احۋندزادا قوزعالىستىڭ جاڭا جەتەكشىسى بولىپ سايلاندى.
جاڭا كوسەمگە ادال قىزمەت ەتۋ بويىنشا انت قابىلداۋ ءراسىمىنىڭ بەينەكورىنىسى اۋعاندىق اريانا-تۆ تەلەارناسى ارقىلى كورسەتىلگەن كورىنەدى. ورتالىق جانە جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مۇنداي ارەكەتسىزدىگى پروۆينتسيالىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرعان. ولاردىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا, داندي-گۋري ۋەزى تەررورشىلار ءۇشىن باس ساۋعالايتىن ورىنعا اينالعان.
ال باگلان پروۆينتسياسىنىڭ گۋبەرناتورى ابدۋلساتتار بوريز بولسا, جۋرناليستەرگە پروۆينتسيا بيلىگىنىڭ وسىمەن ءۇشىنشى رەت باگلاني-ماركازي جانە داندي-شاحوبيددين ۋەزدەرىنىڭ اۋماقتارىن سودىرلاردان تازارتىپ وتىرعاندىعىن حابارلاعان.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق ارميا ءبولىمشەلەرى مەن پوليتسيانىڭ اسكەري وپەراتسيالارى بارىسىندا 30 سودىر اجال قۇشىپ, 25-ءى جارالانعان. قازا تاپقان سودىرلاردىڭ اراسىندا ولاردىڭ كومانديرلەرى ماۆلاۆي كادير مەن كاسيم دە بار كورىنەدى. گۋبەرناتور پروۆينتسيا اۋماعىن سودىرلاردان تولىق تازارتقانعا دەيىن ۇكىمەت كۇشتەرى وپەراتسيانى جالعاستىرا بەرەتىنىن مالىمدەگەن.
ال اقش-تىڭ اۋعانستانداعى ديپلوماتيالىق وكىلدىگى ءوز ازاماتتارىنا سودىرلار تاراپىنان ورىن الۋى مۇمكىن شابۋىلداردان ساق بولۋ جونىندە ەسكەرتۋ جاساۋدا.
كابۋلدەگى اقش ەلشىلىگىنە سودىرلار كابۋلدە جانە اۋعانستاننىڭ وزگە دە اۋداندارىندا شابۋىلدار جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر دەگەن حابارلار كەلىپ تۇسۋدە, دەلىنگەن امەريكالىق ديپلوماتيالىق ميسسيا تاراتقان اقپاراتتا. ەلشىلىكتىڭ اتاپ كورسەتۋىنشە, اۋعاندىق ۇكىمەتتىك مەكەمەلەر, اقش نىساندارى, شەتەلدىك ەلشىلىكتەر, شەتەلدىك قوناقتارعا ارنالعان ۇيلەر, رەستوراندار, اۋەجايلار, ازاماتتىق ينستيتۋتتار مەن وقۋ ورتالىقتارى شابۋىل نىساندارىنا اينالۋى مۇمكىن.
ايتا كەتۋ كەرەك, 25 مامىردا كابۋل پروۆينتسياسىندا ورىن العان تەررورلىق اكت سالدارىنان 11 ادامنىڭ قازا تاۋىپ, تاعى 10 ادامنىڭ دەنە جاراقاتتارىن العانى حابارلانعان ەدى. وندا جانكەشتى-تەررورشى مايدان ۆارداك پروۆينتسياسىنان قىزمەتكەرلەردى الىپ كەلە جاتقان ميكرواۆتوبۋستىڭ جانىندا ءوزىن-ءوزى جارىپ جىبەرگەن بولاتىن.
[caption id="attachment_43990" align="aligncenter" width="531"]
16018_Gotthardbasistunnel[/caption]
جەر بەتىندەگى ەڭ ۇزىن تەمىرجول تۋننەلى
شۆەيتساريادا الەمدەگى ەڭ ۇزىن تەمىرجول تۋننەلى اشىلدى. ءالپى تاۋىن تەسىپ وتەتىن بۇل تۋننەلدى سالۋعا 17 جىل ۋاقىت كەتتى.
جاڭا گوتارد تۋننەلى ءالپى تاۋى ارقىلى 2,3 شاقىرىم تەرەڭدىكتە جالپى ۇزىندىعى 57 شاقىرىمعا سوزىلعان. بۇل جوبانى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا 17 ميلليارد ەۋرو جۇمسالىپتى. تەمىرجول-تۋننەلدىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنالعان جيىندا سويلەگەن سوزىندە شۆەيتساريا پرەزيدەنتى يوحان شنايدەر-اممان «بۇل جوبانىڭ شۆەيتساريا ءۇشىن دە جانە ونىڭ كارى قۇرلىقتاعى باسقا ارىپتەستەرى ءۇشىن دە اسا ءىرى جەتىستىك بولىپ تابىلاتىندىعىن» اتاپ كورسەتتى.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل تەمىرجول تۋننەلى رەين-ءالپى اتتى ورتالىق ءدالىزدى قۇراي وتىرىپ, نيدەرلاندىنىڭ روتتەردام جانە اندۆەرپەنا اتتى تەڭىز ايلاقتارىنان گەرمانيانىڭ ونەركاسىپتىك ورتالىعىنا جانە يتاليانىڭ گەنۋي ايلاعىنا تىكەلەي جول اشادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا تەمىرجول تۋننەلى تولىق قۋاتىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە بۇل تۋننەل ارقىلى كۇنىنە 260 جۇك جانە 65 جولاۋشى پويىزى قاتىنايتىن بولادى. تۋننەل ارقىلى وتەتىن جولاۋشىلار پويىزى ساعاتىنا 260 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇرە الادى ەكەن.
بۇعان دەيىن الەمدەگى ەڭ ۇزىن تەمىرجول تۋننەلى جاپونياداعى سەيكان تۋننەلى بولىپ كەلگەن. ونىڭ ۇزىندىعى 53,9 شاقىرىمدى قۇرايدى. ەندى لا-مانش ارقىلى وتەتىن ەۋروتۋننەل ۇزىندىعى بويىنشا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنەدى.
توپتامانى دايىنداعان سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان»
