تەگىندە, جاقسى ۆولەيبولشىدان كەۋدە قاتارلى ماتەماتيكتىڭ شىعا قويۋى ەكىتالاي شىعار, ال ناعىز ماتەماتيك حاس ۆولەيبولشى بولا الادى ەكەن. جانە بولعانداي قانداي! مۇنى بۇگىندە ءتىرى بولعانىندا جاسى 80-گە تولاتىن قازاق ۆولەيبولىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى زاڭعار جاركەشەۆ ءوزىنىڭ ومىرىمەن دە, ونەرىمەن دە تولىق دالەلدەپ, كورسەتىپ بەرىپ كەتتى.
ءبىز كەزىندە زاڭعار اعانى ۆولەيبولشى رەتىندە كورە العان جوقپىز, بىراق ول تىزگىنىن ۇستاعان ۆولەيبول كومانداسىنىڭ بارلىق ورلەۋى مەن شالقۋى ساتتەرىنە جاقسى جانكۇيەر بولا بىلدىك. ونىڭ قۇرعان جاساعى شىنىندا سول جىلدارى اتى كەڭەس وداعى عانا ەمەس, كۇللى الەمگە تانىلا باستاعان اسا تالانتتى ۇجىم بولدى.
ءبىر قىزىعى, الۋان قىرلى دارىن يەسى زاڭعار جاركەشەۆ ءۇشىن سپورت, سونىڭ ىشىندە ۆولەيبول باسىندا ومىرلىك ءمانى بار نارسە سانالماعان ەكەن. مەكتەپتە وتە جاقسى دەگەن باعالارعا وقىپ, ماتەماتيكا, فيزيكا سەكىلدى ءدال عىلىمدار پاندەرىنەن الدىنا جان سالماي جۇرگەن ول ءتىپتى ۆولەيبول ويناۋعا دا ونشالىقتى قۇشتار بولا قويماپتى. سول كەزدەرى ورتا مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەندەرگە التىن مەدال بەرۋ ءۇردىسى جوق ەدى, بولاشاق داڭقتى سپورتشى سوندىقتان كامەلەتتىك اتتەستاتىنا ۋاقىتىنىڭ ەڭ جوعارى بەلگىسى – كۇمىس مەدالدى قوسا الىپ شىعادى. ال ۆولەيبولعا نەمقۇرايلى قارايتىن ول سىنىپتاستارىنىڭ كوپتەن-كوپ وتىنۋىمەن عانا مەكتەپ قۇراماسى ساپىندا ويناۋعا كەلىسىپتى. سول-اق ەكەن, ۇدايى جىلدامدىق پەن ەپتىلىكتى, كۇشتىلىك پەن تاباندىلىقتى, تەز شەشىم قابىلداۋ مەن بەرىلە ويناۋدى كەرەك ەتەتىن بۇل ويىن ونى بىردەن وزىنە ءۇيىرىپ اكەتەدى. قايدا جۇرسە دە كوشتىڭ الدىندا بولۋعا ۇمتىلاتىن زاڭعار كوپ ۇزاماي كوماندالاستارىنىڭ ناعىز كوشباسىنا اينالادى.
الايدا, مەكتەپ بىتىرگەنشە وتە جاقسى ۆولەيبولشى بولىپ قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن زاڭعاردىڭ بۇل قۇمارلىعىنا اتا-اناسى جاي انشەيىن ەرمەك دەپ قانا قارايدى. سول سەبەپتى ماسكەۋدەگى تيميريازەۆ اتىنداعى اكادەميانىڭ تۇلەگى, پارتيا ورتالىق كوميتەتىندە, كەيىن مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىندە جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان اكەسى مەن قازاق ايەلدەرى اراسىنان شىققان تۇڭعىش فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتانعان اناسى ۇلدارىنىڭ بۇدان گورى ماڭىزدىراق كاسىپپەن اينالىسۋى ءۇشىن قازاق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ وقىعانىن قالايدى. سونىڭ ىڭعايىندا زاڭعار اتالمىش ينستيتۋتتىڭ «پايدالى قازبالار كەن ورنىن پايدالانۋ» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ شىعىپ, ينجەنەر بولىپ ەڭبەك جولىن باستايدى. ول جەتى جىل بويى تاۋ-كەن ينجەنەر-تەحنولوگى بولىپ قىزمەت ىستەيدى.
بىراق وسى جىلداردىڭ بارىندە ونى ۆولەيبولعا دەگەن قۇمارلىق وزىنەن الشاقتاتا قويماپتى. بۇل جىلداردىڭ بارىندە ول سۇيىكتى ويىنىنان كوز جازىپ قالعان جوق. سونىڭ ارقاسىندا تاۋ-كەن ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەن زاڭعار 1956 جىلى ماسكەۋدە وتكەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنا قازاقستان قۇراماسى ساپىندا قاتىسىپ, كوماندانىڭ ءتورتىنشى ورىندى جەڭىپ الۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. ال كەيىن ينجەنەر بولىپ جۇرگەنىندە ءبىر كۇنى ءبىردەن كۇرت شەشىم قابىلداپ, ول ارادا قانشاما جىلداردىڭ ءوتىپ كەتكەنىنە قاراماستان, قازاق دەنەشىنىقتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتايدى.
1959 جىلى بەلگىلى ەنتۋزياست وكتيابر جارىلعاپوۆ تىزگىنىن ۇستاعان «بۋرەۆەستنيك» ءبىرىنشى رەت ۆولەيبولدان كسرو بىرىنشىلىگىنىڭ كۋيبىشەۆ قالاسىندا وتكەن «ب» كلاسى بويىنشا سايىسىنا قاتىستى. ال 1960 جىلى تۋلادا وتكىزىلگەن فينالدىق ويىنداردا ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن الماتىلىق ستۋدەنتتەر جاساعى «ا» كلاسىنا بەرىلەتىن ەكى جولدامانىڭ بىرىنە قول جەتكىزدى. ءسويتىپ, 1961 جىلدان باستاپ كەڭەس ۆولەيبولىنىڭ ەڭ جوعارى ەشالونىندا ونەر كورسەتۋگە كوشتى. وسى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا الماتىدا ءوتكەن «ا» كلاسى كوماندالارى اراسىنداعى كۆاليفيكاتسيالىق تۋرنيردە ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ العان «بۋرەۆەستنيك» ايدى اسپاننان ءبىر-اق شىعاردى. وسى جەتىستىكتەرى ءۇشىن كوماندانىڭ وكتيابر جارىلعاپوۆ, زاڭعار جاركەشەۆ, جانىبەك ساۋرانباەۆ, ۆالەري كاسسين, ەۆگەني اكۋنوۆ, ەۆگەني پرەسنياكوۆ, ۆلاديمير دياكوۆ, جۇماش ماحمۋتوۆ, لەونيد ششەرباكوۆ سىندى ويىنشىلارى سپورتتىڭ بۇل تۇرىنەن رەسپۋبليكادا «كسرو سپورت شەبەرى» اتانعان ەڭ العاشقى ويىنشىلار بولدى.
قازاقستان ۆولەيبولىنىڭ ءىرگەسىن قالاپ, قابىرعاسىن تۇرعىزعان ەگور يكوننيكوۆ, بوريس دميتريەۆ (جوعارىداعى سپارتاكياداعا كوماندانى باستاپ بارعان ويىنشى-جاتتىقتىرۋشى) جانە وكتيابر جارىلعاپوۆ سىندى مىقتىلارمەن بىرگە ساپ تۇزگەن زاڭعار جاركەشەۆ ولاردىڭ ورتاسىنداعى ەڭ جاسى ەدى. رەسپۋبليكا ۆولەيبولىنىڭ ءتورت بۇرىشىن تۇگەندەگەن وسى تورتەۋ ەكەنىن بىلىكتى ماماندار بۇگىن دە ۇمىتا قويعان جوق. سول ساناتتاعى زاڭعار ۆولەيبولشى رەتىندە دە بىرقاتار ءوسۋ جولدارىنان ءوتتى. وسى ورلەۋ ءورىسى ونى كسرو-نىڭ وليمپيادالىق قۇراما كومانداسىنا كانديدات ەتتى. وداق بىرىنشىلىگى بەلەسىندە العاشقى ادىمىن ەندى عانا جاساي باستاعان, بىراق ءالى ۇلكەن تابىسقا جەتىپ كورمەگەن كوماندا قۇرامىندا وينايتىن ويىنشىنىڭ ءوزىن ەلدەگى ەڭ مىقتى ۆولەيبولشىلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن دالەلدەپ بەرۋى ءۇشىن سول كەزدە قانشالىقتى جانكەشتى ويىن مەن شەبەرلىك كەرەك بولعانىن پايىمداۋ قازىر دە قيىن ەمەس. زاڭعار اعا سونى كورسەتە ءبىلدى. بىراق «بۋرەۆەستنيكتە» ونىڭ قالىپتاسۋ جىلدارىندا ويناعان ول كوماندامەن بىرگە ويىنشى رەتىندە ايتۋلى اسۋلاردى باعىندىرا المادى. ونىڭ بارشا بيىك بەلەستەرى جاتتىقتىرۋشىلىق كەزەڭىمەن جالعاسا كەلدى.
جوعارى توپتاعى دەبيۋتتىك ءبىرىنشىلىگىندە جاركەشەۆ, ساۋرانباەۆ, كاسسين, ماحمۋتوۆ, پرەسنياكوۆ, اكۋنوۆ, دكوۆ, ششەرباكوۆ سىندى ويىنشىلاردان قۇرالعان كوماندا 16-ورىنعا تابان تىرەدى. بۇدان كەيىنگى 1961-1962 جىلدارعى چەمپيوناتتاردا الماتىلىقتار 13 ورىنعا قازىق بايلاتتى. ال 1963 جىلى كوماندا تاعى دا رەسپۋبليكا اتىنان كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنا قاتىسىپ, فينالدىق ايقاستا ۋكراينا قۇراماسىمەن 4-5-ورىنداردى ءبولىستى. كەلەسى 1964 جىلى ستۋدەنتتەر كومانداسى ەلىمىزدىڭ بىرىنشىلىگىنە قاتىسقان 24 كوماندانىڭ اراسىندا 16-ورىن الدى. وسى جىلى كوماندا كاپيتانى جانىبەك ساۋرانباەۆ كسرو قۇراما كومانداسىنىڭ ساپىنا الىندى.
سوڭعى جىلدارى كوماندانى ۇزدىكسىز كاپيتانى بولعان زاڭعار جاركەشەۆ 1965 جىلى قازاق سپورت كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ كەتكەن وكتيابر جارىلعاپوۆتىڭ ورنىنا «بۋرەۆەستنيك» كومانداسىنىڭ اعا جاتتىقتىرۋشى بولىپ تاعايىندالدى. وسى جىلى كوماندانىڭ بۇكىلوداقتىق ارەناداعى ورلەۋى باستالدى. جاڭا جاس جاتتىقتىرۋشىنىڭ قول استىندا جاتتىققان جىگىتتەر بۇل جولى چەمپيوناتتا 8-ورىنعا ءبىر-اق سەكىردى. مۇنىڭ سوڭى كسرو قۇراماسى قۇرامىندا ويناپ جۇرگەن ءجانىبەك ساۋرانباەۆتىڭ قاتارىنا كوماندانىڭ تاعى ءبىر بەلدى ويىنشىسى ۆالەري كراۆچەنكونىڭ قوسىلۋىنا جەتكىزدى. كەلەسى, 1966 جىلى الماتىلىق ستۋدەنتتەر جاساعى بىرىنشىلىكتە 4-ورىنعا جايعاستى. ال مينسك قالاسىندا وتكەن بۇكىلوداقتىق ستۋدەنتتەر سپارتاكياداسىندا الدارىنا جان سالماي, التىننان القا تاعىپ ورالدى. كوماندا سول جىلى پراگا قالاسىندا وتكەن ستۋدەنتتەردىڭ ەۋروپالىق بىرىنشىلىگىندە دە توپ جارىپ, التىن مەدالدىڭ يەگەرلەرى بولىپ قايتتى. وسى جىلى ءبىرىنشى رەت ەۋروپانىڭ جاستار قۇرامالارى اراسىندا ءبىرىنشىلىك ۇيىمداستىرىلدى. ول ۆەنگريانىڭ استاناسى – بۋداپەشت قالاسىندا ءوتتى. وسى چەمپيوناتقا كسرو قۇراماسى ساپىندا قاتىسقان «بۋرەۆەستنيكتىڭ» ورەندەرى ولەگ انتروپوۆ پەن الەكساندر پورتنوي كوماندانىڭ ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى.
1967 جىل الماتىلىق ستۋدەنتتەر كومانداسىنا العاشقى ءۇلكەن تابىستاردى اكەلدى. بۇل جىلى ۆولەيبولدان كوماندالاي ءبىرىنشىلىك وتكىزىلگەن جوق. ونىڭ ورنىن كسرو حالىقتارىنىڭ سپارتاكياداسى اياسىنداعى ۆولەيبول ءتۋرنيرى باستى. مىنە, وسى سايىستا قازاقستان اتىنان الاڭعا شىققان «بۋرەۆەستنيك» كومانداسى قولا جۇلدەگەر اتاندى. وسى جىلى تۇركيانىڭ ادانا قالاسىندا وتكەن ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە كسرو قۇراماسى اراعا 16 جىل سالىپ, ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. وسى جەڭىمپاز كوماندا ساپىندا جانىبەك ساۋرانباەۆ پەن ۆالەري كراۆچەنكو التىننان القا تاقتى. ماۋسىم سوڭىنا قاراي ولاردىڭ قاتارىنا ولەگ انتروپوۆ تا قوسىلدى.
ال 1968 جىلى «بۋرەۆەستنيك» تۇڭعىش رەت چەمپيوناتتا كۇمىس مەدالعا قول جەتكىزدى. بىرىنشىلىكتى وتە كۇشتى باستاعان كوماندانىڭ وسى جىلى التىن جۇلدە الاتىنداي-اق رەتى بار ەدى, بىراق ەلىمىزدىڭ وليمپيالىق قۇراماسىنا الىنعان ۆالەري كراۆچەنكو مەن ولەگ انتروپوۆتىڭ شەشۋشى ويىندارعا قاتىسا الماۋى كوماندانىڭ تالليننىڭ «كالەۆىنەن» 2 ۇپاي قالىپ قويۋىنا سەبەپ بولدى. مۇنىڭ ەسەسىن الماتىلىقتار 1969 جىلى تولىعىمەن قايتاردى. وسى جىلى كسرو چەمپيونى اتاعىن تالاسسىز جەڭىپ العان «بۋرەۆەستنيك» كەڭەس وداعى كاسىپوداقتارىنىڭ سپارتاكياداسىندا دا جەڭىمپازدار تۇعىرىنا جايعاستى. جالپى, 1967-1971 جىلداردا زاڭعار جاركەشەۆتىڭ جاساعى كسرو ءبىرىنشىلىكتەرىندە قاتارىنان 5 رەت ءجۇلدەگەرلەر ساپىنان كورىندى. دەگەنمەن, كوماندا قول جەتكىزگەن ەڭ ءىرى جەتىستىكتەر ونى ءبىر رەت كسرو چەمپيونى جاساپ, ەكى رەت ەۋروپا چەمپيوندارى كۋبوگىنىڭ يەگەرى ەتكەن 1969-1971 جىلدار ارالىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وسى سايىستاردا ول ءبىلىكتى باپكەردىڭ ارقاسىندا كارى قۇرلىقتىڭ «ستياۋا» (بۋحارەست, رۋمىنيا), «گونۆەد» (بۋداپەشت, ۆەنگريا), «لەيپتسيگ» (لەيپتسيگ, گدر), «زبرويوۆكا زەتور» (برنو, چەحوسلوۆاكيا) سەكىلدى بەدەلدى كوماندالارىن تاس-تالقانداپ ەتىپ جەڭىپ كەتتى.
ەۋروپا چەمپيوندارىنىڭ كۋبوگى جولىنداعى جارىستىڭ ەكى جىلعى دوداسى اراسىندا ءبىرىنشى كەزەڭدەگى تارتىس «بۋرەۆەستنيك» ءۇشىن وڭايىراق بولدى. العاشقى جىلى جولداعى قارسىلاستارىن بەت قاراتپاي جەڭىپ كەلگەن ول سول جولى دا چەحوسلوۆاكيانىڭ «زبرويوۆكا-زەتور» كلۋبىمەن فينالدا جولىعىپ, ونى الدىمەن ءوز الاڭىندا, سوسىن الماتىدا بىردەي ەسەپپەن – 3:0 ەتىپ ۇتىپ, جەڭىستىڭ بيىك تۇعىرىنان كورىنگەن-ءدى. اقتىق سوڭعى ايقاس الماتىداعى وكتيابردىڭ 50 جىلدىعى اتىنداعى سپورت سارايىندا 1970 جىلدىڭ 3 شىلدەسى كۇنى ءوتتى. اراعا جىلعا جۋىق ۋاقىت سالىپ, ەكى قارسىلاس تاعى توقايلاستى. بۇعان دەيىن الماتىلىقتاردىڭ جارتىلاي فينالدا گدر-ءدىڭ «لەيپتسيگ» كومانداسىمەن وتكىزگەن ەكى ويىنىنىڭ تاعدىرى دا قىل ۇشىندا تۇرىپ ەدى. قۇرامىندا الەمنىڭ 7 چەمپيونى وينايتىن, ءوز ەلىنىڭ 15 دۇركىن چەمپيونى الاڭ يەلەرىنە قارسى ويىندا ءبىزدىڭ جىگىتتەر 1:3 ەسەبىمەن جەڭىلىپ قايتتى. بۇل ونىڭ ەكى جىلدان بەرگى تۋرنير بويىنا ءبىرىنشى رەت جەڭىلۋى ەدى. سوسىن الماتىداعى قارىمتا ويىنعا ولار بارىن سالدى. قۇداي ءساتىن سالعاندا, بۇل جولى داۋىلپازدار قالعىعان جوق, ءۇش پارتيانى دا ءوز ەسەپتەرىنە جازا ءبىلدى. سودان سوڭعى اقتىق ايقاستىڭ ءبىرىنشى ويىنى برنو قالاسىندا ءوتتى. مۇندا العاشقى ەكى پارتيانى تەز ءوز پايدالارىنا شەشكەن جەرلەستەرىمىز سودان سوڭ قاتارىنان ءۇش پارتيادا الاڭ يەلەرىنە ىرىق بەرىپ قويدى. ءسويتىپ, 2:3 ەسەبىمەن جەڭىلۋگە ءماجبۇر بولدى. سونىمەن, بار ءۇمىت 23 ءساۋىر كۇنگى ويىنعا بارىپ تىرەلدى. مۇندا جەرلەستەرىمىز ءبىرىنشى پارتيادا 15:7 ەسەبىمەن باسىم تۇسكەنىمەن, كەلەسى پارتيادا 13:15 بولىپ ۇتىلىپ قالدى. سوسىن ءۇشىنشى پارتيانى وزىنە قاراتىپ العان الماتىلىقتار شەشۋشى ءتورتىنشى پارتيادا ءبىراز تەكەتىرەسكە تاپ كەلدى. وندا 12:12 دەگەن ەسەپ كوپكە دەيىن وزگەرمەي تۇرىپ الدى. اقىرىندا جانىبەك ساۋرانباەۆتىڭ ۇرعان دوبى ەسەپتى 13-كە جەتكىزدى دە, ءبارى جەڭىلدەپ سالا بەردى. ونىڭ ارتىنشا نيكولاي راگوزين ەكى دوپ سوعىپ, ويىنداعى سوڭعى نۇكتەنى قويدى.
بىراق, مۇنىمەن ءبارى بىتكەن جوق. كەيىنگى ەرەجە بويىنشا كۋبوكتى الاتىن كوماندا قارسىلاسىن ەكى مارتە جەڭۋگە ءتيىس بولاتىن. سوندىقتان, ءۇشىنشى شەشۋشى ماتچتى بەيتاراپ الاڭدا ويناۋلارى كەرەك بولدى. وسىلايشا ارىستانداي الىسقان قارسىلاستار بەلگيا ورتالىعىندا باس قوستى. بۇل ءبىر شىنىندا دا جان بەرىپ, جان الىساتىن ويىنعا اينالدى. ءبىرىنشى پارتيادا 16:14 ەسەبىمەن باسىم تۇسكەن الماتىلىقتار كەلەسى پارتيانى وپ-وڭاي بەرىپ قويدى. سوسىن ءۇشىنشى پارتيادا تاعى العا شىقتى. الايدا, ءتورتىنشى پارتيا وتە اۋىر جاعدايدا ءوتتى. ونىڭ سوڭى چەحتاردىڭ جالپى ەسەپتى تەڭەستىرۋىنە اپارىپ سوقتىردى – 2:2! ال بەسىنشى پارتيادا داۋىلپاز كوماندانىڭ قارقىنىنا قارسىلاستار ءتىپتى دە ءتوتەپ بەرە المادى – 15:3! وسىلايشا جالپى ەسەپتى 3:2-گە جەتكىزگەن «بۋرەۆەستنيك» كۋبوكتى جەڭىپ الدى. سالماعى 29 كيلوگرامم 300 گرامم بولاتىن كۇمىس كۋبوكتى كوماندا كاپيتانى جانىبەك ساۋرانباەۆ ەكىنشى مارتە توبەسىنەن اسىرا كوتەردى. ونىمەن بىرگە كومانداعا بۇل جەڭىستى ۆالەري كراۆچەنكو, ولەگ انتروپوۆ, گەننادي گونچاروۆ, الەكساندر كورمانوۆسكي, الەكساندر پورتنوي, نيكولاي راگوزين, ۆيتالي ۋستيمەنكو, اعايىندى ۆيتالي جانە ۆياچەسلاۆ شاپراندار, امانگەلدى سۇلتانوۆ, ۆياچەسلاۆ ۋسەينوۆ جانە الەكسەي جۋكوۆ اپەردى. بۇلاردىڭ سوڭعى ۇشەۋى وسى جىلى كۋبوكقا ءبىرىنشى رەت ۇلەس قوسسا, الدىڭعىلارى ەكىنشى ءمارتە كۋبوك يەگەرلەرى اتاندى. سول سياقتى تولەندى احمەتجانوۆ 1970 جىلى كۋبوكتى ۇتىپ العاندار قاتارىندا بولدى.
وسى جىلداردا زاڭعار ءجاركەشەۆ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيوندارىن دايىنداپ شىعاردى. ولار – ۆالەري كراۆچەنكو مەن ولەگ انتروپوۆ 1968 جىلعى مەحيكو وليمپيالىق ويىندارىنان مويىندارىنا التىن القا تاعىپ ورالدى. بۇدان باسقا, جانىبەك ساۋرانباەۆ پەن ۆالەري كراۆچەنكو – ەۋروپا, ال الەكساندر پورتنوي مەن يگور پىلنيكوۆ جاسوسپىرىمدەر اراسىندا الەم چەمپيوندارى بولدى. بۇعان قوسا, 1966-1972 جىلدارى كسرو-نىڭ ستۋدەنتتەر قۇراماسىنا اعا جاتتىقتىرۋشىلىق جاساعان زاڭعار اسانحان ۇلى ءوز كومانداسىن حالىقارالىق ستۋدەنتتەر وداعىنىڭ چەمپيونى جانە قولا جۇلدەگەرى, 1970 جىلى تۋريندە (يتاليا) وتكەن بۇكىلالەمدىك ۋنيۆەرسيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندىردى. وسى جىلى ول كسرو-نىڭ ەڭ ۇزدىك جاتتىقتىرۋشىسى اتاندى.
ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا قازاق دەنەشىنىقتىرۋ ينستيتۋتىندا كافەدرا مەڭگەرۋشىسى بولىپ, پروفەسسور اتاعىنا قول جەتكىزگەن زاڭعار اسانحان ۇلى جاركەشەۆ ۆولەيبول ويىنىنىڭ دا وقىمىستىسى ەدى. ول ۆولەيبول ويىنىنىڭ تەحنيكاسى مەن تاكتيكاسىن وركەندەتۋدە ءوزىنىڭ ەرەكشە قولتاڭباسىن قالدىردى. قاشاندا بيىكتەن كورىنۋدى الدىنا ماقسات ەتىپ قويىپ, سول دەڭگەيدەن تابىلىپ كەلگەن زاڭعار اعا وسى باعىتتاعى ىزدەنىسى ءناتيجەسىندە بۇعان دەيىن كەڭەس كەڭىستىگىندە دە, الەمدىك دەڭگەيدە دە قولدانىلىپ كورمەگەن بىرقاتار تىڭ تاسىلدەردى ويلاپ تاپتى. سونىڭ ءبىرى – باسقا كوماندالار دوپتى اۋەلەتە جىلدام ۇرىپ, ويىنعا قوسىپ جۇرگەندە, «بۋرەۆەستنيك» ونى تومەنگى دەڭگەيمەن زىرلاتىپ جىبەرۋگە ماشىقتاندى. بۇل ءادىس قارسىلاستار جاعىن ىلعي ساستىرىپ تاستاۋشى ەدى. بۇلاردان بولەك, شابۋىلدى ۇيىمداستىراتىن بايلانىستىرۋشىنىڭ بەسىنشى ايماقتان جەتىپ سوققى جاساۋى مەن «يمەك» («دۋجكا») دەپ اتالاتىن شابۋىل كومبيناتسياسى سەكىلدى تاكتيكالىق قيمىلدى دا العاش رەت زاڭعار ويىنعا ەندىردى. اتالمىش تەرمين كەيىن بۇكىل الەمگە كەڭ تاراپ, ۆولەيبول جونىندەگى وقۋلىقتار بەتتەرىنەن بەرىك ورىن الدى.
كەشەگى كەڭەس وداعىندا ەكىنشى ايماقتا جاقىن ارالىقتان دوپ بەرىپ ويناۋ ءتاسىلىن دە العاش الماتىلىق ۆولەيبولشىلار قولدانا باستادى. ويىن ۇستىندە ورتالىقتا بلوك قويۋشىنىڭ توردىڭ شەتىنە ءبىر اتتاپ جەتەتىن ادىمىن دا «بۋرەۆەستنيك» داۋىلپازشىلارى شىعاردى. وسى ارقىلى قوسارلى بلوك پايدا بولىپ, ناتيجەسىندە جاساق وداق قانا ەمەس, ءتىپتى بۇكىل الەمدەگى تور ءۇستى قورعانىسى مىقتى ۇجىمعا اينالدى. سوندىقتان, ۆالەري كراۆچەنكو بىرنەشە رەت الەم ۆولەيبولىنىڭ ەڭ كۇشتى بلوك قويۋشىسى اتاندى. ول سونداي-اق ولەگ انتروپوۆپەن بىرگە توپتىق بلوكتىڭ اسا كۇشتى جۇبى سانالدى. مىنە, وسىنىڭ بارىنە بىلىكتى باپكەردىڭ ىزدەنىسى مەن تاپقىرلىعى ارقاسىندا قول جەتتى.
زاڭعار جاركەشەۆ ءوزىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەندە دە بىلىكتى مامان رەتىندە تانىتا ءبىلدى. ول 1977-1987 جىلدارى قازكسر مينيسترلەر كەڭەسى جانىنداعى دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ جۇرگەن كەزىندە سپورتتىڭ 43 ءتۇرىنە بايىپتى باسشىلىق جاسادى. ال ءبىر سويلەممەن ايتىپ وتسەك, وسى ۋاقىتتاردا قىسقى سپورت ءتۇرلەرىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولگەن زاڭعار اسانحان ۇلى كونكي سپورتى, ترامپليننەن شاڭعىمەن سەكىرۋ, شاڭعى جارىسى جونىنەن رەسپۋبليكالىق بىرلەسكەن ورتالىق اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. ال 90-شى جىلداردىڭ باسىندا رەسپۋبليكادا كوپتەگەن سپورت مەكتەپتەرى جابىلا باستاعان تۇستا ەلدەگى ۆولەيبولدى ساقتاپ قالۋدى مۇرات تۇتىپ, «دوروجنيك» كلۋبىن قۇرۋعا اتسالىستى.
بارىنشا جان-جاقتى ءبىلىمدى جوعارى ينتەللەكتۋالدىڭ ادامى زاڭعار جاركەشەۆ شىن مانىندە دە ۇلى جاتتىقتىرۋشى ەدى. جاقسى بىلەتىندەردىڭ ءبارى دە ونىڭ راسىندا ۇلى بولعانىنا ەشبىر ءشۇبا كەلتىرمەيدى.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
