ءسۇيىنشى, ارداقتى اعايىن! تاۋەلسىزدىكتىڭ تاعى ءبىر تاماشا تابىسىنا قول جەتكىزىلدى. كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ DVB-S2 ستاندارتىنداعى ۇلتتىق سپۋتنيكتىك تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىنىڭ ىسكە قوسىلۋ راسىمىنە قاتىسىپ, ونى سالتاناتتى جاعدايدا ىسكە قوستى. ءسويتىپ, ەندى وتاندىق تەلەارنالاردى بۇكىل ەل كورەتىن بولدى. تەحنيكالىق ماسەلەلەردىڭ شەشىلمەۋىنە بايلانىستى تەك كورشى ەلدىڭ كوگىلدىر ەكرانىنا عانا كوز تىگىپ كەلگەن مىڭداعان وتانداستارىمىزدىڭ ويىنداعىسى ورىندالدى.
سپۋتنيكتىك ساندىق تەلەديداردى ىسكە قوسۋ – بۇل ۇلتتىق تەلەراديو تارالىمىن جاڭا ساندىق تەحنولوگياعا كوشىرۋدىڭ العاشقى كەزەڭى. وسى يننوۆاتسيالىق اۋقىمدى جوبا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. بۇل جوبانىڭ باستى ماقساتى – ەلىمىزدىڭ شالعايداعى ەلدى مەكەندەرىن قونىستانعان تۇرعىنداردىڭ اقپاراتقا دەگەن قولجەتىمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ.
– ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ءبىز قازاقستاندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ءجۇزەگە اسىرا باستادىق. ال يننوۆاتسيالىق دامۋ دەگەنىمىز, مىنە, وسى IT تەحنولوگيا. سوندىقتان مەن قازاقستاندا ساندىق تەلەديدار جۇيەسىنىڭ ىسكە قوسىلىپ وتىرعانىنا وتە قۋانىشتىمىن. بۇل تۋرالى ءبىز كوپتەن ايتىپ كەلەمىز. اقىرى بۇل باعدارلاما دا جۇزەگە اسىپ وتىر, – دەدى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ سپۋتنيكتىك ساندىق تەلەديداردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
ودان ءارى مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىقتاردىڭ وسى ءبىر جوعارى يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ ىسكە قوسىلۋىنا بايلانىستى وزدەرىن وركەنيەتتىڭ بيىك دەڭگەيىندە سەزىنە الاتىندىعىن جەتكىزدى. بۇل ەلگە كەرەك يگىلىكتى ءىس. بۇعان دەيىن قازاقستاننىڭ شەكارالىق ايماقتارىندا, شالعاي ەلدى مەكەندەردە قونىستانعان وتانداستارىمىز قازاقستان تەلەارنالارىنىڭ حابارلارىن كورە المايتىن ەدى. ەندى بۇكىل قازاقستاندىقتار وتاندىق اقپاراتپەن سۋسىندايتىن بولدى, دەدى ەلباسى ءوز سوزىندە. بۇرىن اقپاراتتىق تەڭسىزدىكتى سەزىنىپ كەلگەن وتانداستارىمىز ەندى ەلمەن بىرگە بولادى, بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى دەر كەزىندە ءبىلىپ, ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتى قولداپ وتىرادى. ودان كەيىن مەملەكەت باسشىسى بۇل جوبا ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتە كەلىپ, بارلىق قازاقستاندىقتاردى وسى ءبىر ۇلكەن تەحنولوگيالىق جەتىستىكپەن قۇتتىقتادى.
سپۋتنيكتىك ساندىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىنىڭ ىسكە قوسىلۋ سالتاناتىندا سويلەگەن بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ وسى جوبانىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن بايلانىستى ەلىمىزدىڭ بارلىق تۇرعىندارى, ونىڭ ىشىندە شەكارالىق جانە شالعاي ەلدى مەكەندەردە قونىستانعان وتانداستارىمىز العاش رەت سپۋتنيكتىك بايلانىس ارقىلى 37 رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق تەلەارنالاردى تەگىن كورۋ ءمۇمكىندىگىنە يە بولعانىن اتاپ كورسەتتى. ەندى تەستىك رەجىمدە كورسەتىلەتىن تەگىن توپتاماعا 18 رەسپۋبليكالىق, 14 وبلىستىق تەلەارنا مەن 3 راديو جەلىسى تەگىن پاكەت نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. سونىمەن قاتار, تۇتىنۋشىلار اقىلى پاكەت نەگىزىندە 50 شەتەلدىك تەلەارنالاردى كورە الادى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدىڭ 150 مىڭعا تارتا تۇرعىندارى قازاقستاندىق ارنالاردى كورە المايتىن.
بۇل ءۇشىن سپۋتنيكتىك تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىن ىسكە قوسۋ شاراسى شەڭبەرىندە الماتى, استانا جانە ورال قالالارىندا ورنالاسقان حابار قابىلداپ-تاراتقىش 3 ستانسا زاماناۋي تەحنولوگيامەن جاڭارتىلدى. سونىمەن بىرگە, «قازاقستاندىق تەلەكوممۋنيكاتسيا» اق-تىڭ سپۋتنيكتىك جەلىسى جاڭا DVB-S2 مرەG 4, 8 PSK ستاندارتتارىنا اۋىستىرىلدى. تاراتىلىمنىڭ جاڭا پىشىنىنە كوشۋ ارقىلى سپۋتنيكتىك رەسۋرستاردى وڭتايلاندىرۋعا, تەلەارنالاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە, وبلىستىق تەلەارنالاردىڭ جوعارى ايقىندىلىقتاعى (HD-پىشىندەگى) ءتاۋلىگىنە 14 ساعات بويى (بۇرىن ءتاۋلىگىنە 1 ساعات) حابار تاراتىلۋىنا قول جەتكىزىلدى. باعدارلامالاردى جاڭا ستاندارتتا كورۋ ءۇشىن «كاتەلكو پليۋس» سپۋتنيكتىك جەلىسىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا ارنالعان سپۋتنيكتىك قابىلداعىشتار (رەسيۆەرلەر) اۋىستىرىلادى. ال جاڭادان قوسىلاتىن تۇتىنۋشىلار اۆتورلاندىرىلعان ديلەرلەر ارقىلى ارنايى قابىلداعىش قوندىرعىلارىن ورناتۋلارى كەرەك.
مينيستر اتاپ كورسەتكەندەي, جوبانىڭ مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىمەن ساندىق سپۋتنيكتىك تەلەراديو تاراتىلىمدارىن دامىتۋ تۋرالى ارىپتەستىك مەموراندۋمعا قول قويعان. تاراپتار سپۋتنيكتىك ساندىق تەلەراديو تاراتىلىمى تۋرالى حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارىن بىرگە اتقارادى. الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلارىنىڭ سپۋتنيكتىك ساندىق تەلەراديو حابارلاردى تولىقتاي تۇتىنۋ ءمۇمكىندىگىنە قول جەتكىزەدى. ۇلتتىق تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىن قۇرۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىندە بالامالى جەلىدەگى ەفيرلىك حابار تاراتۋدى DVB/ت2 ستاندارتىنداعى تسيفرلىق نەگىزگە اۋىستىرۋ مىندەتى تۇر. بۇل جوبا 2011-2014 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اسىرىلادى.
سودان كەيىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سالتاناتتى جاعدايدا ۇلتتىق سپۋتنيكتىك تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جەلىسىن ىسكە قوسىپ, وسى جوبا وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان بەرى قاناتقاقتى نەگىزدە جۇمىس ىستەي باستاعان پاۆلودار وبلىسى شارباقتى اۋدانىنىڭ ەڭ شالعايدا ورنالاسقان شەگرەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ازامات حاميت ۇلىنىڭ وتباسىمەن تىكەلەي بايلانىسقا شىقتى. وسى شاڭىراقتان ەلباسىمەن بايلانىسقا شىققان وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىستاعى 412 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 70-ءى وتاندىق تەلەارنالاردىڭ حابارلارىن قابىلداۋ مۇمكىندىگىنەن شەكتەلىپ كەلسە, 54 ەلدى مەكەن تەك رەسەي تەلەارنالارىن عانا كورىپ كەلگەن. ەندى بۇكىل وبلىس اۋماعى وتاندىق اقپاراتپەن تولىق قامتىلاتىن بولدى. وبلىستا 1064 شاڭىراققا سپۋتنيكتىك-ساندىق قوندىرعى ورناتىلسا, 500 وتباسىنا مۇنداي قوندىرعىلار تەگىن قويىلعان.
شەگرەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ازامات حاميت ۇلىنىڭ اناسى, 106 جاستاعى قاپيزا اجەي ەڭ شالعايدا جاتقان اۋىلعا ەل تىنىسىن جەتكىزگەن وسى ءبىر يگىلىكتى شارا ءۇشىن ەلباسىنا شىنايى العىسىن ايتىپ, اق باتاسىن بەردى.
كەيىنگى كەزدە كەي جيىنداردا بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ اتاۋىنا بايلانىستى قوعامدا اقپاراتتىق ءرولى ماڭىزدىراق, سوندىقتان مينيسترلىك اتىندا سول ۇعىم الدا تۇرۋى كەرەك ەدى دەگەن سىڭايدا پىكىرلەر ايتىلىپ قالىپ جۇرەتىن. كەشەگى وقيعا ول ويدىڭ ورىنسىزدىعىن كورسەتىپ بەرىپ وتىر. ەلىمىزدەگى اقپارات سالاسىنىڭ مۇمكىندىگىن مولايتۋ ءۇشىن بۇگىنگى تاڭدا ەڭ الدىمەن بايلانىس جۇيەسىن نىعايتۋ وتە دۇرىس باعىت ەكەنىن بۇلتارتپاي دالەلدەيتىن وسىناۋ تاۋەلسىزدىك تابىسىنىڭ قۋانىشى ۇزاعىنان بولسىن دەيمىز.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.
-----------------------------------------
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.