ولاردان قانداي پايدا بار؟
بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا كەڭىنەن قولعا الىنىپ جاتقان جىلىجايلاردىڭ باستى ماقساتى نە؟ ارينە, جۇرتتى ءوز كوكونىسىمىزبەن قامتاماسىز ەتىپ, بۇل سالادا باعانىڭ شارىقتاپ كەتپەۋىنە اسەر ەتۋ, جاڭا تەحنولوگيانى ەنگىزە وتىرىپ ۇنەم مەن ساپا ماسەلەسىنە مەيلىنشە كوڭىل ءبولۋ بولسا كەرەك. كوكونىس باعاسى قاي كەزدە قىمباتتايدى؟
ارينە, قىستىڭ كۇندەرى. ال جامبىل وبلىسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلىجايلاردىڭ ەشبىرى قوسىمشا جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالماعاندىقتان جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىنان ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن ەشقانداي ءونىم جينامايدى ەكەن. ياعني, القاپتاعى كوكونىستەر قازان بولىپ, ەندى جىلىجايلاردىڭ ءونىمدەرى سورەگە شىعاتىن كەزدە جامبىلدىق شارۋالار جىم-جىرت جاتىپ الادى دەگەن ءسوز.
بۇل ماسەلەدەن حاباردار بولعان جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ «قىستىڭ كۇندەرى جىلىجايلار جۇمىس ىستەمەسە ولاردان نە پايدا؟ سوندا قالايشا كوكونىستىڭ باعاسىن تومەندەتىپ, ەلدىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتە الامىز؟ جىلىجايلاردىڭ و باستاعى ماقساتى دا وسى ەمەس پە؟» دەپ بۇل ولقىلىققا اڭ-تاڭ بولدى. بۇگىنگى كۇنى جامبىل وبلىسىندا جالپى اۋماعى 24,2 گەكتاردى قۇرايتىن 28 جىلىجاي ءونىم بەرىپ تۇر. ەكى اۋىسىمدا جىلىجايلاردان بارلىعى 1920,5 توننا كوكونىس ونىمدەرى الىنىپ, استانا, الماتى قالالارىندا جانە وبلىستىڭ بازارلارى مەن دۇكەندەرىندە تومەن باعامەن ساتىلدى. سونىمەن قاتار, «قورعالعان توپىراق جاعدايىنداعى كوكونىستى سۋبسيديالاۋ» باعدارلاماسى بويىنشا 96,6 ملن. تەڭگە قارجى سۋبسيديالاندى. ايتسە دە, كەيبىر جىلىجاي قۇجاتتارىنىڭ تولىق زاڭداستىرىلماۋى سالدارىنان بۇل باعدارلاما بويىنشا سۋبسيدياعا قول جەتكىزە الماعاندار دا بار.
– وبلىستاعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلىجايلاردىڭ 76,0 پايىزى فەرمەرلىك جىلىجايلار, – دەيدى بۇل جونىندە جامبىل وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ. – فەرمەرلىك جىلىجايلاردىڭ قۇرىلىسى ونداعى وسىرىلەتىن كوكونىس ونىمدەرىنىڭ ءوز دەڭگەيىندە ءپىسىپ-جەتىلۋىنە سايكەس قۇرىلماعاندىقتان جىلىجايلاردان الىناتىن ءونىم كولەمى تومەن بولىپ, بۇل ءوزىندىك قۇنىنىڭ جوعارى بولۋىنا اكەلۋدە. ال سۋبسيديا تولەنبەيتىن بولعان سوڭ ولاردىڭ ءونىمى باسەكەلەستىككە تىپتەن قابىلەتسىز بولىپ قالادى. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا زاماناۋي ونەركاسىپتىك جىلىجايلار سالۋعا, ولاردى قوسىمشا جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتاپ, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا, جاڭادان سالىناتىن جىلىجايلاردا جارىقتاندىرۋ قۇرالدارىن ورناتۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت.
اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى بيىلدان باستاپ گەكتارلى سۋبسيديالار توقتاتىلۋىنا بايلانىستى جىلىجاي كەشەندەرى مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن قولداۋلاردان تىس قالىپ وتىرعانىن ەسكەرىپ, جىلىجايلاردى مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسى تىزىمىنە قوسىپتى. بۇل ارقىلى جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىنىڭ تىڭايتقىشقا كەتكەن شىعىندارىنىڭ 30 پايىزىن سۋبسيديالايتىن مۇمكىنشىلىك بار ەكەن.
بيىل قورداي اۋدانىندا «گرين ۆيلل» جشس 2 گەكتارعا, جامبىل اۋدانىنداعى «شوقاي» شارۋا قوجالىعى 1 گەكتارعا جاڭادان جىلىجاي سالۋدى جوسپارلاۋدا.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.