كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن باردى. ەلباسى ساپار اياسىندا بىرقاتار الەۋمەتتىك نىسانداردى ارالادى. سولاردىڭ ءبىرى – «B.B.NURA» جشس نەفرولوگيا جانە ەففەرەنتتى تەراپيا ورتالىعى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ وندا مەديتسينالىق پالاتالاردى ارالاپ, ورتالىق قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىمەن تانىستى. ەلباسىنىڭ نىسانداردى ارالاۋ ساتىندە وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ قاسىندا ەرىپ ءجۇردى.
مەديتسينالىق مەكەمە ەلدەگى 25 اپپاراتى بار ءىرى دياليزدىك ورتالىق بولىپ سانالادى جانە بۇيرەك قىزمەتىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن زارداپ شەگىپ وتىرعان ناۋقاستارعا تولىق نەفرولوگيالىق كومەك كورسەتۋگە مامانداندىرىلعان. اتالعان ورتالىق 2015 جىلعى قازان ايىندا ىسكە قوسىلعان بولاتىن. قۇنى 337,7 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا بۇگىندە قىرىق شاقتى ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. وندا جىل سايىن دياليزبەن 100 ادام ەم الا الادى.
جوبا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلعان. ورتالىقتا سوزىلمالى بۇيرەك جەتىسپەۋشىلىگىنە شالدىققان ناۋقاستارعا دياگنوز قويۋدان باستاپ بۇيرەك الماستىرۋعا دەيىنگى كەزەڭدەر بويىنشا قىزمەت كورسەتىلەدى. ترانسپلانتاتسيادان كەيىنگى كەزەڭدە ساۋىقتىرۋ قىزمەتى قوسا اتقارىلادى. ەففەرەنتتى تەراپيانىڭ جاڭا ادىستەرى ەنگىزىلۋدە. سونداي-اق, حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ, نەفرولوگيالىق قىزمەتتىڭ تولىق تسيكلىن قۇرۋ, وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ ءبۇگىندە بۇل ورتالىقتىڭ باسىم ماقساتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر.
ەلباسى ورتالىق جۇمىسىمەن تانىسقان سوڭ ەڭبەك ۇجىمى وكىلدەرىمەن جانە وبلىستىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن اڭگىمەلەستى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز اراسىندا حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا اتادى.
«وتكەن جىلدار ىشىندە قازاقستاندا 1300 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى سالىندى. سونىڭ ارقاسىندا 10 جىلدا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 72 جاسقا دەيىن ۇزاردى. داعدارىسقا قاراماستان, 1 قاڭتاردان باستاپ ءبىز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن 28 پايىزعا كوتەردىك. بۇل ورتالىقتىڭ مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى ارقىلى سالىنعانى وتە ماڭىزدى, مەن بۇل باعىتتى قولدايمىن. جۇمىسقا قاجەتتى جاعداي جاسالۋدا, ال دارىگەرلەر ەلدىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن ءوز بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋى ءتيىس», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەكەمە قىزمەتكەرلەرى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆقا العىس ايتتى. سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جينالعاندارعا تابىس پەن باق-بەرەكە تىلەدى.
پاۆلودار – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىرعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى. ونىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ ەڭ زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتالعان 100 ورىندىق جاڭا كورپۋسى پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتۋعا بولادى. تاياۋ ۋاقىتتارى جاڭا پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ اشىلۋى جوسپارلانىپ وتىر. ورتالىقتا 9300 انا ەم الىپ, 5800 ءسابي دۇنيەگە كەلسە, ەندى جىلىنا 13 مىڭ اناعا جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە جانە 8 مىڭ ءسابيدىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە مۇمكىندىك تۋادى. وبلىستىڭ اۋىلدىق اۋداندارىندا 7 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالىندى. ال جوعارىدا اتالعان نەفرولوگيا جانە ەففەرەنتتى تەراپيا ورتالىعى ءوڭىردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكا كولەمىندەگى ايرىقشا مەديتسينالىق جەتىستىك بولىپ وتىر.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونداي-اق, جۇمىس ساپارى بارىسىندا پاۆلودار ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ورنالاسقان «ۋپنك-پۆ» مۇناي كوكسىن قىزدىرۋ زاۋىتى» جشس-نە اتباسىن بۇردى. مەملەكەت باسشىسى زاۋىت جۇمىسىمەن تانىسىپ, ەلباسىنا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى مەن «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ جۇمىسى تۋرالى باياندالدى. قازىرگى ۋاقىتتا «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا 4 كاسىپورىن جۇمىس جۇرگىزۋدە, تاعى 8 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدىڭ ءتۇرلى كەزەڭىندە تۇر. تاياۋ ارادا بىرقاتار جاڭا نىسانداردى, سونىڭ ىشىندە اگروحيميالىق ونىمدەر, جاعارماي ماتەريالدارى وندىرىستەرىن, سونداي-اق, حيميا-مەتاللۋرگيا كەشەنىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەلباسى «ۋپنك-پۆ» جشس جۇمىسشىلارىمەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەستى. اڭگىمە بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ يندۋستريالىق دامۋىنداعى ءوڭىردىڭ ەلەۋلى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
«پاۆلودار – قازاقستاننىڭ قۋاتتى ونەركاسىپ ورتالىعى. ءسىزدەر جۇمىس ىستەيتىن ءوندىرىستىڭ ماڭىزى وتە زور, ويتكەنى, ول وسىندا ءوندىرىلەتىن ءونىمدى سىرتتان يمپورتتاۋدان قۇتقاردى. ەندى ونى ءوزىمىز ەكسپورتتايمىز. ەلەكتروليز زاۋىتى وزىمىزدەگى مۇناي كوكسى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى, ال سىزدەر وسىنداي الدىڭعى قاتارلى كاسىپورىندا ەڭبەك ەتەسىزدەر. قازاقستاندى يندۋستريالاندىرۋ دەگەنىمىز – وسىنداي كاسىپورىندار سالۋ», – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىندا كومىر قولداناتىن ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن اۋاعا تارايتىن زياندى زاتتاردى تازارتۋ جانە ەكولوگيانى ساقتاۋ اسا ماڭىزدى ماسەلە ەكەنىن دە ايتتى. زاۋىتتىڭ جاس ماماندارى ءوز كەزەگىندە ەلباسىنا ەلدەگى جاسالعان جاعداي ءۇشىن العىستارىن ايتتى. وزدەرىنىڭ پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن شەتەلدە وقۋعا مۇمكىندىك الىپ, قازىرگى كۇنى تۋعان ەلدەرىندە ەڭبەك ەتىپ جاتقاندارىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى.
مۇناي كوكسىن قىزدىرۋ زاۋىتى 2015 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ىسكە قوسىلعان بولاتىن. قۇنى 22,975 ملرد. تەڭگە بولاتىن ءوندىرىس وشاعى 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. كاسىپورىن وندىرىستەگى گاز قالدىقتارىنىڭ جىلۋى ەسەبىنەن ءوزىن ءوزى تولىقتاي ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتەدى. پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىندا وندىرىلەتىن مۇناي قالدىعى, ياعني كوكس بۇعان دەيىن رەسەيدىڭ كاسىپورىندارىنا ساتىلاتىن. ال قازاقستان اليۋميني زاۋىتى قاناتتى مەتالدى بالقىتۋدا قولدانىلاتىن انود بلوكتارىن رەسەيلىك جانە قىتايلىق وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىپ وتىرعان. ەندى ءوزىمىزدىڭ كاسىپورىن «جوعىمىزدىڭ» ورنىن تولتىرماق. كوكستى قىزدىرۋعا ارنالعان زاۋىتتى قىتايدىڭ NFS حالىقارالىق ءتۇستى مەتاللۋرگيا ينجەنەرلىك-قۇرىلىس كومپانياسى جوبالاعان. نەگىزگى تۇتىنۋشى «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق بولعانىمەن, ونىڭ ءونىمى ەندى قىتاي جانە رەسەيدىڭ اليۋميني ونەركاسىبىمەن اينالىساتىن كاسىپورىندارىنا دا ەكسپورتقا شىعارىلماق.
ءىرى كاسىپورىن 309 ادامعا جۇمىس ورنىن اشتى. جوبانىڭ قۋاتى ءبىرىنشى كەزەڭدە جىلىنا 140 مىڭ توننا بولسا, ەكىنشى كەزەڭدە 280 مىڭ توننا بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ياعني, اتالعان جوبا ءوڭىردىڭ يندۋستريالىق قۋاتىنا ايرىقشا سەرپىن قوساتىن ەكونوميكالىق نىسان بولىپ وتىر.
پاۆلودار وبلىسى – ەلدىڭ يندۋستريالىق دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ وتىرعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى. ماسەلەن, ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, وبلىس بويىنشا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعىنا ەنگىزىلگەن كاسىپورىندار 180 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. ەكسپورت كولەمى 100 ملرد. تەڭگەدەن اسقان. ەندى باستالعان ەكىنشى بەسجىلدىقتا وبلىستا ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى 443,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن جاڭا نىساندار تىزبەسى قوسىلعان. جىل قورىتىندىسىندا بۇل كاسىپورىندار قۇنى 40 ملرد. تەڭگە بولاتىن ءونىمدى سىرتقا شىعارعان. بۇل كۇندەرى 800 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى سالىنعان 20-دان استام جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. بيىل قۇنى 25 ملرد. تەڭگە تۇراتىن 11 جوبا جوسپارلانۋدا. ولاردىڭ اراسىندا تەمىرجول بەلدىكتەرى مەن دوڭگەلەك جۇپتارىن شىعارۋ, ەنەرگەتيكالىق ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى, اگروحيميالىق ونىمدەردى شىعارۋ, ەكى ونەركاسىپ جىلىجايى بار.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەشە پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس ساپارى تۇستەن كەيىن باستالسا دا ءۇش بىردەي نىساندى ارالاپ ۇلگەردى. ايتالىق, مەملەكەت باسشىسى پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ جاڭا جاتاقحاناسىنا باردى. ەل پرەزيدەنتىن ستۋدەنتتەر زور قۋانىشپەن قارسى الدى. قازاقستان پرەزيدەنتى جاتاقحانادا كۇندەلىكتى تۇرمىس پەن دەمالىس ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعانىن كوردى. سوعان وراي, نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكادا جاستاردى قولداۋ مەن ولاردىڭ ءبىلىم الۋى ماسەلەلەرىنە ۇدايى كوڭىل بولىنەتىنىن, سونىڭ ءىشىندە بۇل جۇمىس «سەرپiن-2050» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا دا اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ كورسەتتى. جاتاقحانا جاستارى پرەزيدەنتتىڭ ءومىر جولىن وزدەرىنە ۇلگى تۇتاتىندارىن ايتىپ, «بولاشاقتا ءسىز سياقتى ەلگە ەڭبەگىمىزدى سىڭىرۋگە بارىمىزدى سالامىز» دەستى.
500 ادامعا ارنالعان پاتەر ۇلگىسىندەگى جاتاقحانا 2015 جىلى اشىلعان. وندا «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا وقيتىن 300 ستۋدەنت تۇرادى. عيماراتتا دەمالۋعا ارنالعان بولمەلەر, مەديتسينا كابينەتى, جاتتىعۋ زالى, جەكە زاتتاردى ساقتايتىن قويما, تەحنيكالىق ورىنجايلار جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ستۋدەنتتەر ءۇشىن ارنايى جابدىقتالعان بولمەلەر بار.
ەلباسىنىڭ پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بۇگىن ءارى قاراي جالعاسادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق ەڭبەك ۇجىمدارى فورۋمىنا قاتىسۋى جوسپارلانعان.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.