مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مادەنيەت ينستيتۋتى قاتىسۋىمەن ەلورداداعى ۇلتتىق مۋزەيگە وتىرار جانە قۇلان قالاشىقتارىندا تابىلعان ارحەولوگيالىق ولجالار توپتاماسى تابىستالدى.
ارحەولوگيالىق جادىگەرلەردى مۋزەيگە تاپسىرۋ راسىمىندە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, بەلگىلى عالىم كارل بايپاقوۆ مادەني قۇندىلىقتاردىڭ ءرولى مەن ماڭىزى تۋرالى ويلارىمەن بولىسە كەلىپ, مۇنداي تارتۋلار وتكەن تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى مەيلىنشە تەرەڭ تانىپ-بىلۋىمىزگە مول مۇمكىندىك تۋعىزاتىنىن ايتتى.
«ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مۋزەي قورىن تاريحي كونە ارحەولوگيالىق مۇرالارمەن تولىقتىرۋ اكتسياسىنا قاتىسقانىما شىن جۇرەكتەن قۋانىشتىمىن. سونداي-اق, بۇل باستاما مۇنىمەن شەكتەلمەيدى, وسى باعىتتاعى جۇمىستار مۇنان كەيىنگى ۋاقىتتا دا ءۇزدىكسىز جالعاسا بەرەتىن بولادى. راسىندا دا, مىنا جادىگەرلەردىڭ بارلىعى وتە قۇندى دۇنيەلەر بولىپ تابىلادى. بۇل – ءبىزدىڭ كوپجىلدىق ەڭبەكتەرىمىزدىڭ ناتيجەسى. سول سەبەپتى, كوپشىلىكتىڭ نازارىنا شىن ىقىلاسىمىزبەن ۇسىنىپ وتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا وسى مۋزەيدە وتىرار قالاشىعىنىڭ الىپ قابىرعاسىنىڭ ماكەتىن تانىستىرامىن. ول قابىرعانىڭ تاريحي ماڭىزى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە», – دەپ اتاپ ءوتتى عالىم كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن تاريحي مۇرالار ءحى-XV عاسىرلار ارالىعىنداعى وركەنيەتتەن سىر شەرتەدى. ولاردىڭ ىشىندە وتىراردان تابىلعان قولا قوڭىراۋ, كەراميكالىق شامشىراق, قولا جەبەنىڭ ۇشى, جارتىلاي ءبۇتىن شىراق, توستاعاندار مەن ءتۇرلى ىدىستار, قۇلاننان جەتكەن جازۋلى تاباق, كىشى تۇتقالى قۇمىرا, سىرسىز توستاعان, قاقپاقتىڭ تۇتقاسى, اسىقتار مەن مونشاقتار, ديىرمەن تاستار, باسقا دا بۇيىمدار بار.
ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ديرەكتورى دارحان مىڭباي ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردىڭ ۇلت تاريحىنىڭ دامۋىنا ەسەپسىز ۇلەس قوساتىنىن ايتا كەلىپ: «وسى ۋاقىتقا دەيىن ءۇش قالادا وتكىزگەن اكتسيامىزدىڭ ناتيجەسىندە 1305 تاريحي ەكسپونات جيناستىردىق. بۇل – جەكە ادامداردىڭ ۇلتتىق مۋزەيگە تارتۋ ەتكەن دۇنيەلەرى. ەندى ونىڭ ءبارىن عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ جولىندا جۇمىس ءجۇرگىزىپ جاتىرمىز. وسىنداي شاراعا قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مادەنيەت ينستيتۋتى دا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىر. مۋزەيدىڭ قورىنا وتە قۇندى جادىگەرلەردى تابىستاپ وتىرعان كارل بايپاقوۆ, اندرەي حازبۋلاتوۆ سىندى عالىمدار وزگەلەرگە دە ۇلگى بولسا دەيمىز... بۇعان دەيىن دە, ارينە, كوپتەگەن مۋزەيلەر اشىلدى, وراسان جۇمىستار اتقارىلدى, الايدا, ولاردىڭ عىلىمي ورتالىق رەتىندە قۇلاشىن كەڭ جايۋىنا مۇمكىندىك بولمادى. ال, قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ورنىعۋىمەن مۋزەي سالاسىندا جاڭا ءبىر كەزەڭ باستالدى. جانە وسى جاعدايدى, تاۋەلسىزدىكتىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, ۇلتتىق مۋزەيدىڭ قورىن تولىقتىرا بەرۋگە ءتيىسپىز» – دەدى.
ۇلتتىق مۋزەي قورىنا تاپسىرىلعان ارحەولوگيالىق قازىنالار كوپ ۇزاماي ەكسپوزيتسيالىق زالدارعا قويىلىپ, مۋزەي قوناقتارىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلماق.
شارا سوڭىندا كارل بايپاقوۆ قوناقتار نازارىنا «جىبەك جولىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى: تيان-شان ءدالىزى» تاقىرىبىندا تاعىلىمدى ءدارىس وقىدى.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتە: قۇلاننان تابىلعان قازىنالار.