قازاقستان – بۋىنى بەكىپ, سۇيەگى قاتىپ ۇلگەرمەگەن ورگانيزم ەمەس. جاس مەملەكەت شيىرشىق اتىپ ۇنەمى قارقىندى دامۋ ءۇستىندە كەلەدى. ادەتتە قانداي دا ءبىر مەملەكەتكە حالىقتىڭ ءومىرىن مانىنە كەلتىرىپ كوركەيتۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن رەگلامەنتتەگى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتار قاجەت. قازاقستان ونداي قۇجاتتار ارسەنالىمەن قارۋلانعان الدىڭعى رەسپۋبليكالار قاتارىندا كەلەدى دەر ەدىم. قازىرگى ەڭ قيىن كەزەڭنىڭ وزىندە دە رەسپۋبليكا باسشىلىعى يكەمدى ساياسات ۇستانىپ, ۋاقىت ۇتتىرماي ەڭ ءتيىمدى جول تاۋىپ, الەمدەگى ەڭ وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋگە قۇلشىنىس تانىتۋدا. وسىنىڭ ءوزى جاس مەملەكەتتىڭ العا ادىمداي قارىشتاعان بەلسەندىلىك ۇمتىلىسىنىڭ شىنايى كورسەتكىشتەرى ەمەس پە؟!
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەلگىلى ماقالاسىندا مالىمدەگەنىندەي, 5 ينستيتۋتتىق رەفورما كەزەڭ-كەزەڭمەن جالعاسىپ, جۇزەگە اسۋ ۇستىندە. سونىمەن قاتار, ول ءبىر مەزەتتە ورىندالۋعا ءتيىستى ۇدەرىسكە ۇلاسىپ وتىر. مۇنداي عالامدىق ءمانى بار اۋقىمدى جوبا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە كۇش جۇمساۋدى, تەحنيكالىق دايىندىقتى تالاپ ەتەدى. قالاي دەسەك تە, العاشقى باسپالداقتارمەن جوعارى قاراي ورمەلەگەن العاشقى قادامدار باستالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەشەگى جولداۋى مەن جىل باسىنداعى ماقالاسى قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن ۇلت جوسپارىنىڭ كوكجيەگى الىستى مەڭزەيتىنى وسىدان-اق بايقالادى. ويتكەنى, ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ بارلىعى دا اينالىپ كەلگەندە قاتارداعى قازاقستاندىقتىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن يگى شارالار.
بولە-جارا بايقاساق, ءبىزدىڭ قازاقستاندىق پاتريوتتىق اكتىنىڭ وزگە مەملەكەتتەردەن ايىرماشىلىعى دا بىردەن كوزگە ۇرىپ تۇر. مۇنداي ەرەكشە بەيبىتشىل, ازاماتتىق تۇرعىدا قايىرىمدى, ەرەكشە مەيىرىمدى قۇجات جەر بەتىندەگى بىردە ءبىر مەملەكەتتە جوق شىعار. بۇل قۇجاتتىڭ ەرەكشەلىگى – الدەقانداي دا ءبىر سىرت كۇشتەردەن قورعانۋدى تالاپ ەتپەيدى. كەرىسىنشە, قازاقستانداعى بارلىق ەتنوس پەن الەۋمەتتىك توپتىڭ باسىن بىرىكتىرۋگە كۇش سالادى. ماڭىزدى قۇجاتتىڭ مىندەتى – ەلدەگى بارلىق حالىقتىڭ ىرگەسىن نىعايتىپ, باسىن بىرىكتىرۋگە نەگىزدەلگەن. قازاقستاندىق كەلىسىم مەن ەتنوسارالىق تۇراقتىلىق – الەمدىك مارتەبەدەگى ناعىز برەند ۇلگىسى. ءوز باسىم مۇنى قازاقستاننان ۇلگى الۋعا قۇلشىنعان, ونىڭ وسى سالاداعى ءتاجىريبەسىن ۇيرەتۋگە ىنتا تانىتقان وزگە مەملەكەتتەرگە كورسەتەر ناعىز بەيدج ماركەت دەپ سانار ەدىم.
ەلىمىزدە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا ەرەكشە ەكپىن بەرىلىپ كەلەتىنىن جاقسى بىلەمىز. رەفورمالار اياسىنداعى جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالاردىڭ ءبىرى – «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى». مۇنداي قۇبىلىس تەك قانا اسا ۇلكەن وتباسىندا, ياعني مونتەسوري جۇيەسىندەگى – اركىمگە ءوز ءرولى مەن ءوز ەرەجەسىن ەكشەپ بەرگەنمەن تەڭدەي. ونىڭ سوندايلىق وڭدى قۇرىلىم ەكەنىن ءتۇسىنۋدىڭ ءوزى دە عانيبەت.
جالپى, ەلباسىنىڭ شەشەندىك سوزدەرىن, جولداۋلارى مەن ءمالىمدەمەلەرىن, وقىپ, تالداپ وتىرعان ادام پرەزيدەنتتىڭ ەلدەگى بولىپ جاتقان بارلىق وقيعالاردان قۇلاعدار ءارى ول ءۇشىن ەشقانداي دا ۇساق-تۇيەك ءماسەلە جوق ەكەنىن بىردەن ۇعار ەدى. پرەزيدەنت ەلدە عانا قابىلدانعان زاڭ اياسىندا تياناقتى دا مۇقيات جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتىپ كەلەدى. ادام تاعدىرى قاشان دا جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەيتىنىن اركەز ەستە ۇستاۋ ابزال ەكەنىن دە ۇمىتپاي ەسكە سالادى. ال ول ءىلىمنىڭ تۇبىنە جەتۋ ءۇشىن تەك قانا ءبىلىمدى بولۋ جەتكىلىكسىز, بۇل ارادا جيناقتالعان تۇرمىستىق ازاماتتىق تاجىريبەنىڭ مولدىعى, وقيعانىڭ ءمان-جايىنا قانىق بولۋ جايى ەرەكشە ءرول اتقارادى. پرەزيدەنت ماقالاسىنىڭ ەرەكشە ءمان بەرەرلىك وزەكتى باعىتى وسىنى انىق جول كورسەتىپ مەڭزەيدى.
ماسەلەن, وزدەرىڭىز زەر سالىڭىزدارشى... قازىرگى تاڭدا ەكىنىڭ ءبىرى مەملەكەت تاراپىنا تۇسكەن تابىس پەن شىققان شىعىننىڭ دەكلاراتسياسىن وتكىزۋ تۋرالى ماسەلەگە اسا ءمان بەرە قويعان جوق. زاڭ بويىنشا مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ تابىسىن كورسەتىپ, دەكلاراتسيا تولتىرۋى شارت. ال 2020 جىلدان باستاپ دەكلاراتسيا تولتىرۋ جاپپاي بارىمىزگە قاتىستى بولادى, ەندىگى جەردە دەكلاراتسيادان تىس قانشاما شىعىن جاسايتىنىمىزعا دەيىن ايقىندالۋى ءتيىس. دەمەك, ەلەۋلى شىعىنعا قاراجات جۇمساعان ادامنىڭ تابىس كولەمى دە بەلگىلى بولۋ شارت قوي. بىلايشا ايتقاندا, بۇل دەبيت پەن كرەديتتىك سايكەستەندىرىلۋ دەگەن ءسوز.
سول سەكىلدى پرەزيدەنتتىڭ ءمۇلىكتى جاريا ەتۋ مەن م ۇلىكتى زاڭداستىرۋ كەرەكتىگى تۋرالى مەرزىمدى بيىلعى – 2016 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن سوزۋىنىڭ دا ماڭىزى ايرىقشا. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, ول ءۇشىن ەلىمىزدە دە, شەتەلدە دە زاڭداستىراتىن م ۇلىك تە, قارجىلىق قور مولشەرى دە بارشىلىق.
قازىرگى ەكونوميكالىق قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى بارلىق رەسۋرستاردى جۇيەلەپ, ونى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ دا ماڭىزى زور. ماسەلەن, جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر تۇرعىسىنا توقتالايىق: جاڭا قۇجاتتىق تالاپتار بويىنشا شاماڭ جەتسە وراسان جەر كولەمىن ساتىپ الۋعا, سول سەكىلدى جالعا بەرىلگەن جەر تەلىمىن ساتىپ الۋعا نەمەسە 10 جىلدىڭ ىشىندە ءبولىپ-ءبولىپ تولەم جاساۋعا بولادى. ەل ءۇشىن وتە ماڭىزدى وقيعا ەمەس پە, ويتكەنى, جەر ستراتەگيالىق كورسەتكىشتەر قورى بولىپ سانالادى. ەندەشە, قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنا جەردى ساتىپ الىپ, وتباسىن وركەندەتۋگە جول اشىلدى. سول ارقىلى تۇرمىسىن كوتەرسىن.
وسى ورايدا, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا ەرەكشە توقتالىپ وتەر ەدىم. بۇل دا قازاقستاننىڭ سوڭعى كەزدە ەرەكشە لەپپەن جۇزەگە اسىرىپ جاتقان بىردەن ءبىر ماڭىزدى باعدارلاماسى ساناتىنا كىرەدى. جول قۇرىلىمدارىن جاقسارتىپ, اۆتوموبيل مەن تەمىرجول ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ ءىسى دە كۇش الىپ, دامي بەرمەك. اينالىپ كەلگەندە, مۇنىڭ بارلىعى دا تابىس كوزى, حالىقتىڭ يگىلىگى, مەملەكەتتىڭ قۋاتى بولىپ سانالادى.
ماقالادا كورسەتىلگەندەي, ەلىمىزدىڭ جاڭا ساتىعا كوتەرىلۋى – ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدىڭ, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ قولىندا ەكەنىن تۇسىنەتىن كەزەڭدى باستان وتكەرۋدەمىز.
مادينا نۇرعاليەۆا,
قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ الماتىداعى وكىلدىگىنىڭ جەتەكشىسى.