رابيعا جاڭگىرقىزى جاڭگىروۆا... وسىناۋ ادامدى اعا ۇرپاق وكىلدەرى جاقسى بىلەدى. اسىرەسە, پارتيالىق قايراتكەر رەتىندە. پارتيا دەسە كەيدە جۇرتتىڭ جۇرەكتەرى زىرق ەتە قالاتىنى دا بار. بىراق سول پارتيانىڭ ەل باسقارعانىن دا ۇمىتا المايسىڭ. جانە وتكەن ومىرىمىزدەگى جاقسى ىستەرىمىزدىڭ ىزدەرى دە سايراپ جاتىر. ونى جاساعان ادامدار. ىشىندە ۇمىتىلمايتىندارى جەتەرلىك. رابيعا جاڭگىروۆا – سولاردان.
جاقىندا اياۋلى ازامات, ۇلكەن تاريحشى, اكادەميك مالىكايدار اسىلبەكوۆ اعامىز دۇنيەدەن وزدى. سول كىسى وزىنە ۇستاز بولعان اكادەميك سەرىكباي بەيسەمباەۆ تۋرالى كوپ ايتاتىن. جانە ايتقان سايىن ونىڭ سۇيىكتى جارى رابيعا جاڭگىرقىزى تۋرالى ءسوز قوزعاۋدى پارىزداي ساناۋشى ەدى. «جاقسى ايەلگە كەزىگۋ – ازاماتتىڭ باعى عوي. سەرىكباي اعامىز سونداي باعى جانعان ادام ەدى. ايتپەسە, اللا تاعالا كورىكتى دە, ەرىك-جىگەردى دە, ونەردى دە ءبىر بويىنا ءۇيىپ-توگىپ بەرە سالعان سەرىكباي اعامىزدى پەندەشىلىگى بار ايەل قىزعانىپ-اق ولەر ەدى عوي. ال رابيعا اپايىمىز پەندەلىكتەن ادا ەدى, ۇلكەن ازاماتتىڭ جولىن اشىپ, وعان تىرەك بولدى. العاش كەزىككەنىم ەسىمدە. تاريحشى بولعان سوڭ, سول جاعدايمەن, ءوزى شاقىرعان سوڭ, ۇيىنە بارعام. ءسوز رەتىندە «جەڭگەي» دەپ قالدىم. «مەن جەڭگە ەمەس, اپايىڭ بولام, ەكەۋمىز سىردىڭ سۋىن ىشكەن ادامبىز. ال مىنا جەزدەڭە قاجەتىڭدى ورىنداتۋ ءۇشىن تايسالما», دەدى. ءسويتىپ, جاقىن تارتىپ, سەرىكباي اعامەن دە جاقىنداتىپ جىبەردى». مالىكايدار اعامىز ءوزىنىڭ اكادەميك ۇستازىن دا, رابيعا اپايىن دا سوڭعى كۇنىنە دەيىن اۋزىنان تاستاماي ءوتتى.
العاش رابيعا جاڭگىرقىزى تۋرالى اڭگىمەنى سوناۋ سەكسەنىنشى جىلداردىڭ اياعىندا ايمۇحامەت مانسۇروۆ اقساقال اعامىزدان ەستىگەنبىز. بۇرىن ۇزاق ۋاقىت پارتيالىق قىزمەتتە بولعان ايەكەڭ, زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ, «ءداۋىر» باسپاسىندا كادر ءبولىمىن باسقاردى. بۇل كىسى – ءتىرى شەجىرە. كوپ اداممەن ارالاسقان. ديمەكەڭمەن دە, بايكەن ءاشىموۆ اعالارىمىزبەن دە ارالاسقان. اڭگىمە تىڭداۋعا بارامىز. بىردە جاڭگىروۆا تۋرالى ايتتى. وندا ايەكەڭ, الدە, اقسۋ, الدە سارقان اۋدانىندا اۋپارتكوم حاتشىسى, ال رابيعا جاڭگىرقىزى – قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىندە تالدىقورعان وبلىسى بويىنشا جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى. ورتالىق كوميتەت وبلىستاعى كىمنىڭ كىم ەكەنىن سول كىسىدەن سۇرايدى. ول ءۇشىن جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى كادرلاردى زەرتتەيدى. ولارمەن اڭگىمەلەسەدى. «بۇل كىسى اڭگىمەلەسكەندە, تىسقاققان ءبىزدىڭ ءوزىمىز دەگبىرسىزدەنىپ وتىرار ەدىك. كورىك قانداي, ءسوز قانداي, مىنەز قانداي! ءبىر تەكتىلىك مىسىڭدى باسىپ تۇرعانداي سەزىنەسىڭ. بۇل كىسى كىمگە جار ەكەن دەگەن دە وي كوڭىلگە ورالار ەدى. سويتسەك, اكادەميك بەيسەمباەۆتىڭ جارى بولىپ شىقتى. سەرىكباي اعامىز دا پارتيا قىزمەتىندە بولعان. ءبىر وتباسىنان ەكى باسشى پارتيا قىزمەتكەرى بولۋى ارتىقتاۋ. ءسىرا, رابيعا جاڭگىرقىزىنىڭ جولى سودان ءبىراز توسىلدى-اۋ, شاماسى. ارينە, ماقسات مانساپ قانا ەمەس, بىراق قايراتكەردىڭ قابىلەتىن پايدالانعان ءجون دەگەن عوي بىزدىكى» – دەپ ايەكەڭ اڭگىمەسىن تۇجىرىمداعان.
ال ەندى قۇجاتتار نە دەيدى, ءسوزدى سوعان بەرەيىكشى. رابيعا ءجاڭگىرقىزى جاڭگىروۆا وسىدان تۋرا ءبىر عاسىر بۇرىن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قارماقشى اۋدانىندا دۇنيەگە كەلدى. ول ءوزى جۇرتتىڭ تەكتىلىگىنە تەرىستەۋ باعا بەرەتىن زامان ەدى عوي. تەكتىلىگىڭنەن تەكسىزدىگىڭ باعالىلاۋ كورىنەتىن. باي ەمەس, كەدەي بولعانىڭ ءتيىمدى. پيونەردەن باستاپ, كومسومول قاتارىندا بولعاندار وزدى. رابيعا دا سول مەكتەپتەن ءوتتى. باستاۋىش مەكتەپتى كەشتەۋ ءبىتىرىپ, ارالداعى فزۋ-دا, استراحان قالاسىندا بالىق تەحنيكۋمىندا وقىدى. جاسى جيىرماعا تولعاندا, كومسومول قىزمەتىنە ويىستى.
تاعى دا كومسومول دەسەك, قازىر كوڭىلگە ەكى ۇداي پىكىر كەلەدى. بىرەۋلەر مولدا مەن بايدى قۋدالادى دەسە, ەكىنشىلەرى جاستاردى جاڭا ومىرگە, بىلىمگە باستادى دەگەنگە توقتايدى. ءسىرا, جاڭالىققا باستاعان جامان ءىس بولماعان. رەسپۋبليكالىق كومسومول قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۋرسىن بىتىرگەن سوڭ, رابيعا الدىمەن اقتوبە وبلىسىنداعى كلىچەۆ جانە تەمىر اۋداندارىندا جاستارعا جەتەكشى بولسا, ودان كەيىن الماتى وبلىستىق كومسومول كوميتەتىندە الدىمەن سەكتور مەڭگەرۋشىسى, سونان سوڭ حاتشىسى, ال قازاقستان بلكجو ورتالىق كوميتەتىندە سەكتور مەڭگەرۋشىسى بولدى.
تاعدىر وسى كەزدە ونى سەرىكباي بەيسەمباەۆپەن كەزىكتىردى. قوعامنان ءوز ورىندارىن تاپقان بەلسەندى جاستار جارقىراپ, جالىنداپ ءومىر كەشتى. بىراق سۇراپىل سوعىس كەلىپ كيلىككەنى بار. وتان سوعىسى باستالماي جاتىپ, سەرىكباي اسكەرگە الىندى. ال سوعىس باستالعان كەزدە, جاس كوممۋنيست جاڭگىروۆا پارتيالىق جۇمىسقا تارتىلدى. وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە نۇسقاۋشى بولىپ ءجۇرىپ, سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن كوزگە ءتۇستى. كوپ نارسە جەتپەي جاتقان كەز ەدى عوي ول. ەرازاماتتار مايدانعا اتتانعان. مۇندا قالعان بالا-شاعا, قاتىن-قالاش دەگەندەي, سولاردىڭ ورنىن باسىپ, وزدەرىن عانا اسىراپ قويماي, مايداندى دا اسىراۋى كەرەك ەدى. جوقشىلىقتان – جوقشىلىق. ءتىپتى, سول ادامدارعا كوڭىلگە دەمەۋ جاقسى ءسوز, مەيىرىم دە قات ەدى عوي. رابيعا سول ادامداردىڭ اراسىندا ءجۇردى. قايسار جاننىڭ جانكەشتى ارەكەتىن ەل كوردى, جۇرت تانىدى, باسشىلار باعالادى. سول باسشىلىق ءوزىن جۇمىستان جوعارىلاتقاندا, جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشىپ, قارسى دا بولعان جوق. سولاي قاجەت ەكەن, بارۋ دا قاجەت دەپ شەشتى.
الدىمەن قازاقستان تۇتىنۋشىلار وداعى دەگەن ۇيىم ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارلىعىنا كوتەردى. سونان سوڭ قايتادان پارتيالىق جۇمىسقا تارتتى.
ءيا, سول كەزدە دۇنيەنىڭ تىزگىنى پارتيانىڭ قولىندا. سول پارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتىنە ايەلدەر اراسىنداعى جۇمىس ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە شاقىرعاندا رابيعا جاڭگىروۆا ءالى وتىزعا دا تولماعان ەدى. ەرازاماتتاردىڭ اسكەرگە جارامدى دەگەنى مايدانعا اتتانعان, ورنىن ايەلدەر باسقان. نە جاسىراتىنى بار, بۇرىن باسشىلىق جۇمىسىنىڭ بارلىعىن دەرلىك ەرازاماتتار اتقارسا, ەندى ونى ايەل ازاماتتارعا جۇكتەۋ ءۇشىن ولاردى وعان الدىمەن ۇيرەتۋ دە كەرەك. ازىن-اۋلاق اۋىلعا كەلگەن مەحانيكالاندىرۋ جۇمىسى دا ەر ادامدار قولىندا بولسا, ەندى ونى دا ايەلدەر مەڭگەرۋگە ءتيىس. وقۋ-اعارتۋ ىسىندەگى ۇستاز ماماندار تۇگەلگە دەرلىك مايدانعا اتتانعان. تاعى دا ورنىن ايەلدەر تولتىرماق. ول ءۇشىن وقىتۋ كەرەك.
وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە ايەلدەر اراسىنداعى جۇمىستىڭ كىندىگى پارتيا ورتالىق كوميتەتىندەگى رابيعا جاڭگىروۆا باسقاراتىن بولىمگە كەلىپ بايلاناتىن. ءسىرا, سول تۇستا قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى بۇل ءبولىم دە ەڭ ءبىر جەتەكشى بولىمگە اينالعان. وسى ءبولىمنىڭ باستاماشىلىعىمەن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق جەرىندە: كاسىپورىنداردا, اسكەري ءبولىمدەردە, شارۋاشىلىقتاردا, مەكەمەلەردە ايەلدەر كەڭەستەرى قۇرىلدى. ءتۇرلى كوميسسيالار دا نەگىزىنەن ايەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس ىستەدى. اسىرەسە, قورعانىس جۇمىسىنا بايلانىستى كوميسسيالار (اسكەري تەحنيكانى مەڭگەرۋ, مەدبيكەلەر, بايلانىسشىلار كۋرسىن ۇيىمداستىرۋ, گوسپيتالدارعا قامقورلىق), مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنە كومەك, بالالار قىلمىسىنا قارسى كۇرەس, ەۆاكۋاتسيامەن كەلگەندەرگە قامقورلىق, ت.ب. كوميسسيالار ايەلدەر كەڭەسىنىڭ باسشىلىعىمەن جۇمىس ىستەدى. بۇل ءوزى سول تۇستاعى قاۋىرت جۇمىستىڭ كىندىگىنە اينالعان. كوبىنە ورىسشا ايتىلاتىن «جەنسوۆەت» دەگەن ۇعىمنىڭ سول تۇستا ايتارلىقتاي قۇدىرەتتى كۇشى بولدى.
باسقاسىن بىلاي قويعاندا, مىڭ سان قاۋىرت ماسەلەلەر القىمنان الىپ تۇرعاندا, الماتىدا قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن اشۋ ناعىز ۇرپاقتىڭ قامىن ويلاۋ قادامى ەدى عوي. ەندى بۇل شارۋانىڭ باسىندا پارتيا ورتالىق كوميتەتى ايەلدەر اراسىنداعى جۇمىس ءبولىمىنىڭ, ونىڭ مەڭگەرۋشىسى جاڭگىروۆانىڭ جۇرگەنى دە داۋسىز. مۇنى قايراتكەرلىك پايىمداۋ, قايراتكەرلىك ءىس-ارەكەت دەپ تۇجىرىمداساق ءجون شىعار.
سوعىس جىلدارىندا, ءتىپتى ودان ءبىراز كەيىنىرەكتە دە ايەلدەر كەڭەسى ايتارلىقتاي ۇيىمداستىرۋشىلىق, يدەولوگيالىق الەۋەتى جوعارى قۇرىلىم بولدى. ول شارۋاشىلىق تا, ساياسي دا, وتباسىلىق تا ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىنە ارالاستى. وسىناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ايەلدەردىڭ قوعامداعى ورنىن ايقىنداپ, ولاردى بەلسەندى ءىس-قيمىلعا جۇمىلدىردى. وسىناۋ ىستە رابيعا جاڭگىرقىزى ءوزىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق, جەتەكشىلىك, جالپى قايراتكەرلىك قابىلەتىمەن ەرەكشە كوزگە ءتۇستى.
«كۇركىرەپ كۇندەي وتكەن سوعىس» تا ءبىتتى, قيىندىقتار ءالى دە شاش-ەتەكتەن بولعانىنا قاراماي, الدى-ارتتى ويلاپ, پاراساتتىلىقپەن پايىمدايتىن دا كەز كەلدى. قاراپ وتىرسا, وزىندە تەحنيكۋم جانە قىسقا كۋرس بولماسا, ءبىلىم دە تاپشى ەكەن, سونىڭ ورنىن تولتىرۋ قاجەتتىگىن رابيعا دا اڭعارعان. جاس تا ەگدە تارتىپ تۇرعان جوق, وتىزدان ەندى عانا اسىپتى. سول سوعىستان امان-ەسەن ورالعان سەرىكبايدىڭ دا ءبىلىمىن كوتەرۋ ويى بارلىعى ۇيلەسىپ كەتكەن. ەڭ الدىمەن, ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى ەسكەرىلگەن شىعار, ەرلى-زايىپتى ەكەۋىن ءبىر مەزگىلدە ماسكەۋدەگى ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنا جىبەردى: سەرىكبايدى – سوكپ وك جانىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا, ال رابيعانى – سوكپ وك جانىنداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىنە.
بۇل وقۋدان ەكەۋى دە كوزدەگەن ماقساتتارىن ولجالاپ قايتتى دەسەك بولار. سەرىكباي بەيسەمباەۆ عىلىم جولىنداعى ءساتتى قادامىن جاساپ, كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ شىقتى. ال رابيعا جاڭگىرقىزى پارتيالىق جۇمىستىڭ قىر-سىرىن تەرەڭىرەك مەڭگەرىپ قايتتى. بۇل ونىڭ بولاشاق قىزمەتىنىڭ باعىت-باعدارىن اڭعارتقان. ورتالىق كوميتەت مۇنداي, پارتيالىق تىلمەن ايتقاندا, اسا باعالى كادردى وزىنە قايتا شاقىرعان – جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى قىزمەتىن ۇسىندى.
جوعارىدا رابيعا جاڭگىرقىزى تۋرالى ايمۇحامەت مانسۇروۆتىڭ پىكىرىن ەسكە الىپ ەدىك-اۋ. بۇل سول كەز. جوعارى پارتيا مەكتەبىن ءبىتىرىپ كەلگەننەن كەيىن ون جىلدان اسا تالدىقورعان وبلىسىنىڭ كوممۋنيستەرى ايرىقشا پارتيالىق ءپرينتسيپتىڭ ادامى جاڭگىروۆانىڭ قامقورلىعىن كورگەن. جالپى, پارتيالىق جۇمىستا جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى دەگەن قىزمەتتىڭ ءوز ەرەكشەلىگى بار, شەت جاعاسىن جوعارىدا ايتتىق. بۇكىل ءبىر وبلىستاعى جاعدايدى جان-جاقتى زەرتتەپ, باعامداپ وتىرادى. وبلىس پەن رەسپۋبليكا پارتيا باسشىلىعىنىڭ اراسىنداعى كوپىر ىسپەتتى. ءتىپتى, سول ۇلكەن باسشىلىقتىڭ ءبىر وبلىستاعى كوزىندەي. بۇل كوز ءادىل بولۋعا ءتيىس. ول تالايلاردىڭ تاعدىرىنا ىقپال ەتەدى. سودان بىرەۋلەردىڭ باعى جانادى, ال كەيبىر پىسىقايلاردىڭ جولىنا توسقاۋىل قويىلادى.
وسى جەردە تاعى ءبىر ازاماتتىڭ ەستەلىگىنە جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى. بۇگىنگى جۇرت قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى, ون جىلدان استام قازاق سسر جوعارعى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ حاتشىسى بولعان بيجامال رامازانوۆانى جاقسى بىلەدى. وسىناۋ ازامات قاشاندا رابيعا جاڭگىرقىزىن قىزمەتتەگى, ومىردەگى ۇستازى سانايدى. بيجامال اپايىمىز راقاڭ الدىمەن تالدىقورعان, سونان سوڭ ول الماتى وبلىسىنا قوسىلعاندا, سول وبلىستاردا جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى بولعان كەزدە, وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, وبكومنىڭ حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. سول ەلۋىنشى جىلداردىڭ اياعىندا وداقتا نيكيتا حرۋششەۆ بيلىك قۇرعان كەزدە سىرتتان رەسپۋبليكامىزعا كەزدەيسوق كادرلار كوپتەۋ كەلىپ, جەرگىلىكتى كادرلارعا ءبىرشاما قياناتتار جاسالعانى بەلگىلى. الدىمەن رابيعا جاڭگىرقىزى كومسومولدان كەلگەن جاس كادر رامازانوۆانىڭ وزىنە قامقور بولىپ, سونان سوڭ ەكەۋلەپ, باسقالاردىڭ دا تاعدىرىنا ارالاسقاندارىن ەسكە الادى. «وسى كەزدە راقاڭنىڭ كادرلار ماسەلەسىنە بايلانىستى كوپ كومەگىن كوردىم. ادامداردىڭ ناقاق كوز جاسىنا قالماۋعا سەبەپكەر بولدى», – دەيدى بيجامال اپاي.
جالپى, رابيعا جاڭگىرقىزىنىڭ قىزمەتىن كادرلارعا قامقورلىق, ادامدارعا اراشاشى بولدى دەپ سيپاتتاسا كەلەر ەدى. ءماسكەۋدەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ ون ءۇش جىل بويى پارتيا ورتالىق كوميتەتىندەگى جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى قىزمەتى دە, سونان سوڭ 1971 جىلى زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىنگى الماتى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىندە پارتيالىق كوميسسيا توراعاسى قىزمەتى دە تىكەلەي ادامداردىڭ تاعدىرىنا ارالاساتىن قىزمەت ەدى. ارالاسقاندا, شىنشىلدىقتى, ادىلدىكتى ارعا ولشەم سانايتىن ادامنىڭ ەشكىمنىڭ دە وبالىنا قالماعانى, قولىنان كەلگەنشە جۇرتقا جاقسىلىق جاساعانى دا داۋسىز. مۇنى زامانداستارى ۇلكەن ىلتيپاتپەن ايتادى.
ادەتتە, سوڭعى زاماندا, پارتيالىق دەگەندى قاتالدىقپەن ءۇيلەستىرەتىندەر كوپ. كەيدە سول قاتالدىقتىڭ تازالىقپەن ۇندەسەتىنى بار. ول دا ادامىنا بايلانىستى. قانداي جاعدايدا دا, رابيعا جاڭگىرقىزى سياقتى تازالىقتان ءبىر سۇيەم اينۋعا بارمايتىن ادامداردى قاتال دەپ تە سيپاتتاۋعا بولار. امال قانشا, ول دا ادامنىڭ وزىندىك سيپاتى. بۇل وتباسىمەن ارالاسقانداردىڭ كوپشىلىگى ەمەس, بارلىعى دەرلىك, راقاڭنىڭ وسىناۋ مىنەزىنە تانتىلىك بىلدىرەر ەدى.
اتاقتى ەرمۇقان بەكماحانوۆتاي ۇلى پەرزەنتىمىز سەرىكباي بەيسەمباەۆتىڭ وتباسىمەن ءجيى ارالاسىپ تۇرىپتى. اسىرەسە, قۋعىنعا ۇشىراعان كەزدىڭ وزىندە وسى وتباسىنان جان جىلۋىن تاپقان. رابيعا جاڭگىرقىزى اتاقتى عالىمدى, ءوزىنىڭ جەڭگەلىك جولىمەن, زاماننىڭ اعىمىنا بايلانىستى ۇستامدىلىققا شاقىرادى ەكەن. «مەنىڭ سۋگۋبو پارتيالىق جەڭەشەم» دەپ ەرەكەڭ دە وعان ايرىقشا قۇرمەت كورسەتىپ, سوزدەرىن تىڭداعان. اكادەميك ماناش قوزىباەۆتىڭ ءوزىنىڭ «جۇلدىزىم مەنىڭ» دەيتىن كىتابىندا ۇستازى سەرىكباي بەيسەمباەۆ تۋرالى ايتقاندا: «بايبىشەسى تورەلەر اۋلەتىنەن, كەزىندە ساناۋلى سۇلۋلاردىڭ ءبىرى بولعان, قايراتكەر رابيعا ءجاڭگىروۆانى بۇكىل رەسپۋبليكا بىلەتىن» دەيتىنى بار. وسىناۋ وتباسى تۋرالى جازىلعان جايلار دا, ايتىلعان اڭگىمەلەر دە كوپ. اكادەميك بەيسەمباەۆ تۋرالى ءبىراز كىتاپتار شىقتى. ونىڭ زامانداستارى, شاكىرتتەرى ۇلكەن عالىم, ۇستازدارى تۋرالى ايتقاندا, استە دە رابيعا جاڭگىرقىزىن اتتاپ وتپەيدى. جانە ايتقاندا, اكادەميك كەڭەس نۇرپەيىس سياقتى «سەرىكباي اعا ۇلكەن ۇلگىلى وتباسىنىڭ باسى بولسا, رابيعا جاڭگىرقىزى ونىڭ ۇيتقىسى ەدى» دەگەندەي, ۇنەمى ونەگە تۇتىپ ايتادى.
تاعى دا زامانداسى, قۇربىسى بيجامال اپايىمىزدىڭ ءسوزىنە جۇگىنەيىكشى. «رابيعا جاڭگىرقىزىنىڭ انا رەتىندەگى ۇلگىسى, باتىرلىعى قاي زاماندا دا قازاق قىزدارىنا ۇلگى بولماق دەپ ويلايمىز. باسشىلىق قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ كوپشىلىگى ءبىر بالا, مىقتاعاندا, ەكى بالامەن شەكتەلىپ جۇرگەن كەزدە ول كىسى ءتورتىنشى ءسۇت كەنجەسىن قىرىقتىڭ قىرقاسىنا شىققان كەزدە دۇنيەگە اكەلدى». ءيا, بۇل بالا ءۇش قىزدان كەيىنگى ۇل بالا سەرىكجان ەكەن. ال بۇل قۋانىشتىڭ اسىرەسە اكەسى سەرىكبايعا قانداي بولعانى قازىرگە دەيىن ايتىلىپ جۇرەدى. بۇكىل الماتىنىڭ زيالى قاۋىمىنا بەلگىلى توي بولىپتى سوندا.
وسى وقيعاعا بايلانىستى تاعى ءبىر بەلگىلى وتباسىنداعى جاعداي ويعا ورالادى. ۇلى قانىش يمانتاي ۇلى ساتباەۆتىڭ كۇيەۋ بالاسى بەلگىلى قوعام قايراتكەرى ورازاي باتىربەكوۆپەن ءبىرشاما ارالاسىمىز بولىپ, ونىڭ مىناداي اڭگىمە ايتقانى بار ەدى. كەيىن ونى ورەكەڭ ءوزىنىڭ سۇيىكتى جارى ءشامشيابانۋ قانىشقىزى تۋرالى ەستەلىگىندە دە جازدى. «اكەسىنىڭ ارتىندا فاميلياسىن الىپ جۇرەتىن ۇل قالماعانىنا قينالاتىن, – دەيدى ورەكەڭ. – سودان دا مەنىڭ «ءۇش بالامىز بار, وسىلاردى جەتكىزەيىك» دەگەنىمە قارسى داۋ ايتتى. «جوق, مەن تاعى ءبىر بالا تابايىن, ەگەر ۇل بولسا, پاپامنىڭ فاميلياسىن بەرەيىك» دەپ جاسى كەلىپ قالسا دا ءتورتىنشى بالانى كوتەرىپ ەدى». ءسويتىپ دۇنيەگە ەرجان كەلىپ, ول «ساتباەۆ» بولىپ جازىلعان.
سوندا, ورەكەڭنىڭ ايتۋىنشا, ولار اكادەميك بەيسەمباەۆتار وتباسىندا ءتورتىنشى بالا ولاردىڭ اناسى رابيعا جاڭگىرقىزىنىڭ 44-ىندە دۇنيەگە كەلگەنىن ءسوز ەتىپتى. ءشامشيابانۋ اپايىمىز دا سوندا سول جاستا ەكەن. وسىلايشا ءبىر وتباسىنداعى ونەگەلى ءىس ەكىنشىسىندە قايتالانعان عوي. شاپاعات دەپ, ءسىرا, وسىندايدى ايتسا بولعانداي-اۋ.
ال باسقالارعا ونەگە بولعانداي جاي بۇل وتباسىندا از بولماعان. ەرلى-زايىپتىلاردىڭ سىيلاستىعى, تۇسىنىستىك, قوناق كۇتۋ, اينالامەن قارىم-قاتىناس ايرىقشا ءبىر تەكتىلىكتى اڭعارتاتىنداي ەكەن. سودان جۇرت بۇل وتباسىنا ەرەكشە ىلتيپاتپەن, ىقىلاسپەن قاراعان, ولارمەن ارالاستىقتارىن جوعارى باعالاپ, قۇرمەت كورسەتكەن.
جۇرتتىڭ كوپ ايتاتىنى – بۇل وتباسىنداعى ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق. اكادەميك سەرىكباي اعامىزدىڭ كەرەمەت انشىلىگىن, سال-سەرىلىگىن, جۇرگەن جەرىن شۋاققا بولەپ جۇرەتىن اشىق مىنەزدىلىگىن كەشەگى قاتاڭداۋ كوممۋنيستىك زاماننىڭ وزىندە جۇرت باعالاعان. ءان ايتىپ قانا ەمەس, جاقىن-دوستاردىڭ توي-تومالاعىندا, باس قوسۋلاردا سەرىكباي اعامىز اۋزىمەن پىشاق تىستەپ, كاۆكازدىقتاردىڭ بيلەرىن دە قۇلپىرتقان عوي. ال رابيعا جاڭگىرقىزى تەك وزىنە ءتان تەكتىلىك قالپىمەن ءوزىنىڭ بويىنا عانا جاراساتىن ايرىقشا شەبەرلىكتى تالاپ ەتەتىن اندەردى عانا ايتقان. سەكەڭمەن قوسىلىپ اريالاردى ايتقان.
بىردە شىمكەنتتەن الماتىعا كەلە جاتىپ, بەلگىلى يدەولوگيالىق قايراتكەر, باسپاسوزگە قىزمەت بابىمەن جاقىن جۇرەتىن ءداۋىرحان ايداروۆ اعامىزبەن پويىزدا كورشى بولدىق. اڭگىمە بىردەن بىرگە اۋىسىپ, ءبىزدىڭ گازەتىمىزدىڭ رەداكتورى بولعان قاسىم ءشارىپوۆتىڭ قۇداسى اكادەميك بەيسەمباەۆتىڭ وتباسىنا ويىستى. «وبال-اي, ەگەر ونەرمەن كەتكەندە, ەكەۋى دە ءسوزسىز حالىق ءارتىسى بولاتىنى داۋسىز ەدى-اۋ», – دەپ داۋكەڭ وكىنىش ءبىلدىرگەن. «قازىرگى جەتكەندەرى دە وسال ەمەس قوي, ءبىرى – اكادەميك, ءبىرى – پارتيالىق قايراتكەر بولدى», – دەپ قارسى پىكىر ايتقانبىز. «سولايىنا سولاي عوي, بىراق تالانت دەگەن قۇدايدىڭ بەرگەنى عوي, ونىڭ كورىنبەي قالعانى ونەرگە قياناتتاي كورىنەدى ەكەن. مەن ءومىرىمدە «ماقپال» ءانىن رەكەڭدەي ورىنداعان ادامدى كورگەن ەمەسپىن. كەيىن ادەيى ىزدەپ ءجۇرىپ تالايدى تىڭدادىم, بىراق ونداي ورىنداي المايدى! ەندى بۇل ونەرگە قيانات پا؟ قيانات!».
مۇنى ونەردى جوعارى باعالايتىن ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنە بالايمىز عوي, ارينە. سويتسە دە بۇل ادامداردىڭ بولمىستارىنىڭ بولەكتىگى دە داۋسىز. بۇلار قايدا جۇرسە دە جارىپ شىعار قايراتكەرلىك قابىلەتتىڭ يەلەرى. ولار ەكىنشى كەزەكتە قالمايدى. قانداي كاسىپپەن, شارۋامەن اينالىسسا دا, ءبىرىنشى بولىپ جۇرەدى, جۇرتتىڭ كوزىنە تۇسەدى. سۇيەكتەرىنە بىتكەن قابىلەت.
كىم فزۋ-دا وقىمادى؟ كىم بالىق تەحنيكۋمىن بىتىرمەدى؟ كىم كومسومول جۇمىسىندا ىستەمەدى؟ كوپ قوي. جارىپ شىعاتىندار سيرەك. وتىزعا تولماي جاتىپ ەل باسىنا كۇن تۋعان كەزدە بۇكىل ايەلدەر قاۋىمىنىڭ قوزعالىسىنا جەتەكشى بولعان رابيعا جاڭگىرقىزى ءجاڭگىروۆا سياقتى قايراتكەرلەر سيرەك. زيالى قاۋىم قىزىققانداي وتباسىنىڭ ۇيتقىسى بولۋ دا سيرەك. قايراتكەرلىك پەن ادامي اسىل قاسيەتتەردى ۇشتاستىرۋ دا سيرەك. سول سيرەكتىلىگىمەن دە, قايراتكەرلىگىمەن دە ولار ارقاشان ەرەكشەلەنىپ كورىنەدى.
ماماديار جاقىپ,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى.
الماتى.