ايتايىن دەگەنىم...
جۋىردا جەرگىلىكتى باسىلىمداردىڭ بىرىندە تاريحشى-ۇستاز مۇحامەتقازى مۇحامادي ۇلىنىڭ “قازاق مەكتەپتەرىنە الاش كوسەمدەرىنىڭ اتى بەرىلسە” دەگەن تاقىرىپپەن ماقالاسى شىقتى. وندا ول سەمەي قالاسىندا الاش كوسەمدەرىنىڭ ءىزى قالعاندىعىن ايتا كەلىپ, وسىنداعى اتى جوق مەكتەپتەرگە سولاردىڭ ەسىمدەرىن بەرۋ تۋرالى وي قوزعاپتى.
الگى ماقالانى وقىپ شىققان سوڭ ەرىكسىز ويعا شومدىق. ەلىمىز ەگەمەندىككە قول جەتكىزگەنگە دەيىن قالاداعى قازاق مەكتەپتەرى ەكى-ۇشەۋدەن اسپاسا, ال قازىردە ارالاس مەكتەپتەردى قوسىپ ەسەپتەسەك, ولاردىڭ سانى وسىنداعى بارلىق ءبىلىم وردالارىنىڭ تەڭ جارىمىنان اسىپ جىعىلادى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, سولاردىڭ بارلىعى دەرلىك اتاۋ جوق, ياعني نومىرمەن عانا تاڭبالانعان. راس, بەرگى كەزەڭدە №5 مەكتەپكە دالا دانىشپانى اتانعان شاكارىمنىڭ, سونداي-اق قالامەن جاپسارلاس كومسومول كەنتىندەگى ءبىلىم وشاعىنا جەلتوقسان قاھارمانى قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن-ءدى. سوعان وراي, اتالعان مەكتەپتەردە اقىن مەن باتىر مۇراجايى ۇيىمداستىرىلىپ, ولاردى ۇلاعاتتاۋ ماقساتىمەن ءتۇرلى شارالار ۇزبەي وتكىزىلىپ كەلەدى. ال ۇلتتىق يدەولوگيانى ورنىقتىرۋدا بۇدان پايدا بولماسا, زيان جوق ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مىنە, اتى بەرىلمەگەن مەكتەپتەردەن ولاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى وسىندا بولسا كەرەك. ياعني, مۇنداي ءبىلىم وشاقتارى ۇلت ماڭدايىنا بىتكەن تۇلعالاردى اسپەتتەي وتىرىپ, جوعارىدا ايتقانداي, ۇلتتىق يدەولوگيانى دا ورنىقتىرا تۇسۋدە.
ال مۇنداعى بەس-التى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تەك بىرەۋى عانا ۇلتتىق تۇلعا ەسىمىن يەلەنىپ وتىر. جانە شاكارىم ەسىمىن يەلەنگەن سول ۋنيۆەرسيتەت باسقا وقۋ ورىندارىنا قانداي ۇلگى-ونەگە كورسەتۋدە دەسەڭىزشى! ال وعان دالەل كەرەك بولسا, ايتايىق. اتالعان ۋنيۆەرسيتەت دانىشپان اقىننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىندا ونىڭ تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياسىن شىعارسا, ەندى الدا كەلە جاتقان الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا دەيىن الاش كوسەمدەرىنە ارنالعان تاعى ءبىر ەنتسيكلوپەديانى باسىپ شىعارۋ قامىنا كىرىسىپ كەتتى. سونداي-اق, مۇحتار اۋەزوۆ ەسىمىمەن اتالاتىن پەداگوگيكا كوللەدجىندە ۇلى جازۋشى ەسىمىن ۇلىقتاۋ ماقساتىمەن اتقارىلىپ جاتقان يگى شارالار قانشاما!
الاش دەمەكشى, الاش قوزعالىسىنىڭ 90 جىلدىعى تۇسىندا سەمەيدە الاش قايراتكەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلادى دەگەن رەسمي ءسوز بولعان. بىراق, وكىنىشكە قاراي, ول يگىلىكتى شارا جەرىنە جەتكىزىلمەدى. ال كورنەكتى تۇلعالار ەسىمى وسىنداعى وقۋ ورىندارىنا كوپتەپ بەرىلىپ جاتسا, سولاردىڭ ارقايسىسى وزىنشە ءبىر تىرلىك ىستەگەن بولار ما ەدى.
ايتپاقشى, سول تۇستا وسىنداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ باس عيماراتى الدىندا الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ ءبيۋستى ورناتىلعان بولاتىن. سوندا اتالعان وقۋ ورنىنا الەكەڭنىڭ ەسىمى بەرىلەدى ەكەن دەگەن دە ءسوز شىققان. بىراق سونىڭ ءبارى جەرىنە جەتكىزىلمەگەن. ونىڭ ۇستىنە الاش ارداقتىسىنىڭ ەسىمى قالانىڭ ورتالىعىنداعى ەمەس, ونىمەن جاپسارلاس كەنتتەگى ءبىر كوشەگە بەرىلۋى دە كوڭىلگە كولەڭكە ۇيالاتۋدا.
ەندى اڭگىمەمىزدى جاقسى لەپپەن اياقتاساق دەيمىز. جۋىقتا سەمەيدە بەلگىلى ابايتانۋشى عالىم, كەزىندە الاش كوسەمدەرىنىڭ تىزەسىندە وتىرىپ, سولاردان جاستايىنان ءتالىم-تاربيە العان قايىم مۇحامەدحانوۆقا ەسكەرتكىش-بەلگى ورناتىلماق. ول دا كوڭىل سەرگىتەتىن جاقسى جاڭالىق پا دەيمىز. سولاي دەي تۇرعانمەن, بۇل كىسىنىڭ ەسىمى دە الگىندەي ءبىر وقۋ ورنىنىڭ بىرىنە بەرىلىپ جاتسا, كانەكي!
داۋلەت سەيسەن ۇلى, سەمەي.