“شىندىق تا جوتەل سياقتى...”

ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسى

جاقىندا الماتىدا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ قۇرىلعانىنا 75 جىل تولۋىنا ارنالعان ءىس-شارالار وتپەكشى. ۇلتتىق ءسوز ونەرىمىز شەجىرەسىندەگى وسى وقيعاعا ورايلاستىرىپ “ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسى” اتتى جاڭا ايدار اشىپ وتىرمىز. بۇعان ءبىر سەبەپ – كوركەم-ادەبيەتتىڭ كاسىبي اڭگىمەسىن ايتاتىن “قازاق ادەبيەتى”, “ادەبيەت ايدىنى” گازەتتەرىنىڭ, “جۇلدىز”, “جالىن”, “تاڭ – شولپان”, “سىن” سەكىلدى جۋرنالداردىڭ تارالىمىنىڭ تىم تومەندىگى مىسالى, زامانىندا 200 مىڭنان استام تارالىممەن شىققان, ەكى قويشىنىڭ ءبىرىنىڭ قونىشىندا جۇرگەن “جۇلدىزدىڭ” قازىرگى تارالىمى 3 مىڭنان ءسال عانا اسادى. باسقا باسىلىمدار دا سونىڭ و جاق بۇ جاعىندا. مۇنداي جاعدايدا تۋعان ادەبيەتىمىزدىڭ تولعاقتى ماسەلەلەرىن قوزعاعان قانداي ماقالانىڭ دا قايتارىمى ونشا بولمايتىنى بەلگىلى. سونىمەن بىرگە گازەتتىڭ جاڭا ايدارى ءبىزدىڭ بۇكىل ءومىرىمىزدى تۇگەل تانىتۋعا ءتيىستى باس باسىلىمنىڭ بەتىنەن ءجيى كورىنە المايتىنىن دا, ادەبيەت اتاۋىنىڭ اس ۇيىنە دەيىنگى جايلاردى قوزعاۋعا بارمايتىنىن دا الدىن الا ايتىپ قويۋدى ءجون كورەمىز. “ادەبيەتتىڭ اڭگىمەسى” ايدارىنىڭ العاشقى اۆتورى – بەلگىلى سىنشى, حالىقارالىق “الاش” سىيلىعىنىڭ يەگەرى, “سىن” جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى باقىت ساربالا ۇلى. “ومىرىندە ءبىر ولەڭ جازباعان ادام – اۋرۋ...” – ادەتتە, ادەبيەتكە كەلگەندەر وزدەرىنىڭ شىعارماشىلىق جولىنىڭ ولەڭ جازۋدان باستالعانىن ءجيى ايتادى. ءۇش-ءتورت شۋماق قۇراي المايتىن قازاق كەمدە-كەم شىعار. ەت پەن تەرى اراسىنداعى جەلىك سياقتى مۇنداي اۋەستىك سىزدە دە كەزدەستى مە؟ – جاس كەزىمىزدە ءبىزدىڭ بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىمىز كۇشتى ەدى. ماتەماتيكا, حيميا پاندەرىنەن جۇيرىك بولاتىنمىن. سەگىزىنشى كلاستا گەرباري جاسادىم, ايرىق­شا تاستار جيناۋمەن دە اينالىس­تىم. وسىلايشا ونەر سالاسىنا جاقىنداعان شىعارمىن. ساكەن سەيفۋللين, بەيىمبەت مايلين, ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ اقتالىپ, ولار­دىڭ شىعارمالارى وقۋلىق­تار­عا ەنگەنىنە دە 4-5 جىلداي بو­لىپ قالعان ەكەن. سول الىپتاردىڭ العاشقى وقۋشىلارى ەدىك دەسەم, قاتەلەسە قويماسپىن. ولەڭ جازۋ­مەن دە اۋەستەندىم. 11-كلاستا وقىپ جۇرگەندە “لەنينشىل جاس” گازەتىنە ەكى ولەڭىم جاريالاندى. اتالمىش باسىلىمنىڭ مەكتەپ وقۋشىل­ا­رىنا ارنالعان “وركەن” اتتى توپ­تاماسى بولا-تۇعىن. سونىڭ ىشىندە مەنىڭ “قوس شىنار”, ء“ازىل” اتتى ولەڭدەرىم دە ءجۇر. سايكەستىكتى قاراساڭىزشى, اۋداندىق, وبلىس­تىق گازەتتەردە دە جازعان جىرلا­رىم قاتار جارىق كورىپتى. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن وقيعا ەدى. از ۋاقىت ىشىندە تانىمالدىعىم ارتىپ شىعا كەلدى. ءسويتىپ, مەنى اقىن اتاي باس­تادى. ەندى ماتەماتيكا مەن حي­ميانى جيىپ قويىپ, ادەبيەتكە ءبىرجولاتا بەت بۇردىم. ەۋروپانىڭ اتاقتى ءبىر كەرەمەت وقىمىستى­سىنىڭ مىناداي ءسوزى بار. ءتامسىل ەتۋگە تۇرادى. “ومىرىندە ءبىر ولەڭ جازباعان ادامدى اۋرۋ دەپ ەسەپتەۋ كەرەك” دەگەن. ويتكەنى, بۇل ادام بالاسىنا ءتان نارسە. جاس كەزىندە كەز كەلگەن قازاق ولەڭ ۇيقاستىرا الادى. اقىن بولۋ-بولماۋ شارت ەمەس, ارينە. سىن الەمى دە قىزىق ەكەن. بەلينسكيدىڭ قازاقشا اۋدارماسىن, م.قاراتاەۆتىڭ كى­تاپ­تارىن وقىدىم. اقىن-جازۋشى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورنى جوق. بىلەتىندەر الماتىداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتە­تىنىڭ جۋر­ناليستيكا فاكۋلتەتىنە بارۋعا كەڭەس بەردى. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە ەكى جىل جۇمىس ستاجى بولۋ قاجەت دەگەن تالابى بار ەدى. سودان مەك­تەپ بىتىرگەن سوڭ وسى تالاپپەن اۋ­ىلدا قالعىم كەلدى. قىزىلوردانىڭ پەدينس­تيتۋ­تىن ءبىتىرىپ, مەكتەبىمىزگە بولە اعام كەل­دى. ساباقتى جاڭاشا بەرەتىن. مەنىڭ ادەبيەتكە بەيىمىم بار ەكە­نىن بايقاپ: “اۋىلدا قالعاندا نە بىتىرەسىڭ؟ قىزىلور­داداعى پەد­ينس­تيتۋتقا بارا بەر. اسقار توق­ما­عام­بەتوۆ دەگەن ادە­بيەتتەگى اقسا­قا­لىمىز بار. ينس­تيتۋتتا ادەبيەت ءۇي­ىرمەسى دە جۇ­مىس ىستەيدى. تالا­بى­ڭا نۇر جاۋ­سىن. كەيىن سول جەر­دەن الماتىعا اۋىسۋىڭا دا بو­لادى”, — دەپ قا­ناتتاندىرىپ تاس­تادى. وسىلايشا بولە اعامنىڭ اقى­لىمەن پەد­ينس­تيتۋتتىڭ في­لو­لوگيا فاكۋلتەتىنە ءتۇستىم. سەيفۋلليندى “سىناعان” ستۋدەنت – بەلينسكيدى اۋىزعا الماي-اق قويالىق, م.قاراتاەۆ باستاعان سىنشىلار قاۋىمىنا 70-جىلدار­دىڭ سوڭىنا قاراي وزىندىك ۇنىڭىزبەن قوسىلعانىڭىزدان ادەبيەتسۇيەر جۇرتشىلىق جاقسى حاباردار. ءومىر جولى بۇرالاڭ جانردى تاڭ­داۋىڭىزعا نە سەبەپ؟ – 1965 جىلى “لەنينشىل جاس” گازەتىندە “سىزگە قانداي ولەڭ ۇناي­دى“ دەگەن تاقىرىپتا ۇزاق ۋاقىت پىكىرتالاس ءجۇردى. ۇمىت­پاسام, ونى باستاعان توقاش بەردياروۆ اعام. ماقالا شىققان سوڭ تۇرسىنزادا ەسىمجانوۆ, سابىرحان اسانوۆ وعان ءۇن قوستى. جاقسى ويلارى بار ەكەن. قىزىعىپ كەتتىم. ءوز پىكى­رىمدى جازىپ جىبەرەيىن دەپ ويلا­دىم. ساباق ءالى باستالا قويعان جوق. ءبىزدى كۇرىش جيناۋعا كومەككە الىپ كەتتى. ءالى ەسىمدە, 30 تامىز با ەدى, الدە 1 قىركۇيەكتە مە, شا­بىت كەلگەسىن وقۋشى داپتەرىن تول­تىرىپ جازىپ جىبەردىم. بۇل مەنىڭ ادەبي-كوركەم سىن جانرىنداعى تىرناقالدى ما­قالام ەدى. ارادا التى اي وتكەندە, 1966 جىلى 6 اقپاندا “ولەڭ سالماعى جۇرەكپەن ولشەنەدى” دەگەن تاقىرىپپەن جاس­تار گازەتىنىڭ تومەنگى قوس پودۆالىن الىپ جارىق كوردى. سودان كەيىن سىن جانرىنا شىنداپ ىقىلاسىم اۋدى. قولىم­نان سىن جازۋ كەلە­تىنىن جەتە ۇع­ىندىم. العاشقى ماقالامدا ساكەن سەيفۋلليننىڭ ولە­ڭىن سىنادىم. “سوۆەتستان” پوە­ماسىندا بۋىن-بۋىنعا قۇرىپ: “ايداپ باق, ترا-ترا-تات”… دەپ كە­لە­تىن جولدارى كەزدەسەتىن. سولار­دىڭ ءبارى ماعان پوەزيا سياقتى كورىنبەدى. ويتكەنى, ول فورماليزم, ءتۇر قۋشىلىق. مۇنى قابىل­دامايتىنىمدى ايت­تىم. مۇزافار الىمباەۆتىڭ, كۇ­لاش احمەتو­ۆا­نىڭ تۆورچەستۆوسىنا دا توقتال­عانىم ەسىمدە. كەيىن الماتىعا بارعان سوڭ العاشقى ماقالاممەن-اق ادەبي ورتاعا تانىلعانىم بەلگىلى بولدى. اسىرەسە, جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆكە قاتتى ۇناپتى. ول كەزدە جۇمەكەن “لەنينشىل جاستا” ىستەيتىن. با­تىل­دىعىمدى قولدادى. مەن بول­سام, سىن ماقالا جازعان كەزدە پەدينس­تيتۋتتىڭ ءبىرىنشى كۋرسىندا وقيتىن سارى ۇرپەك بالاپانمىن عوي. سودان كەيىن سىنعا اۋىسقان سەبەبىم اقىن­دىقتىڭ جولى اۋىر دەپ ويلايمىن. اقىن بولعان سوڭ مىقتى بولۋىڭ كەرەك. ال, ەندى كوپ­تىڭ ءبىرى بولىپ, ەل بىلمەيتىن ەلەۋسىز اقىن اتانۋدىڭ قاجەتى قان­شا؟ ول ءۇشىن ادامدا ءبىر حاراكتەر بولعانى دۇرىس. ءوزىم تۇيىق ءمى­نەز­دىمىن. وڭاشا جۇرگەندى ۇناتامىن. قادىردى كەيىن وقىدىم عوي. “اق­ىنعا كەرەك اقىل كوپ, جىندىلىق كەرەك ازداعان” دەيتىن جىر جول­دارى بار ونىڭ. ادەبي ورتا بولماسا, سىنشى­نىڭ باعى اشىلۋى قيىن. الما­تىعا قونىس اۋدارعانمەن, استانا ماعان ايقارا قۇشاق اشقان جوق. ەكى-ءۇش جىل ءۇزىلىس بولدى. ءوندىرتىپ جازعانمەن, ولارىم جارىق كور­مەدى. سىن ول كەزدە قات قوي. جانكەشتى جانردىڭ جوقشىسى – “تۋرا بيدە تۋعان جوق” دە­مەكشى, ءادىل تورەشىلىك ايتۋ دا وڭاي تيمەيدى. ماقتاساڭ دوس سانايتىن, كەمشىلىگىن ايتساڭ جاۋ كورەتىن قالامگەرلەر دە كەزدەسەتىن شىعار. قا­را قىلدى قاق جارىپ ايتۋ قي­ىن­نىڭ-قيىنى. سىنشى بولعا­نى­ڭىز­­عا كەيدە وكىنەتىن كەزىڭىز بولا ما؟ – العاشقى كىتابىم 1981 جى­لى جارىق كوردى. مۇحامەتجان اعا­مىز­دىڭ العىسوزىمەن شىقتى. جاق­سى باعا بەردى. جالپى, م.قا­راتاەۆ قازاقتىڭ ۇلى سىنشىسى, ناعىز اكادەميك. ول كىسىلەردىڭ ادە­بي-كوركەم سىندارى “سوتسيا­ليس­تىك رەاليزم” شەڭبەرىندە جا­زىلدى. سول كەزدەگى ساياسات سولاي بولدى. ادامداردى ۇركەك قىلعان زامان ەدى ول. پارتيا باعىتىنان ءسال-ءپال اۋىتقىسا تاياق جەگەن. سون­دىقتان, سالماقتى جازۋ, ارتىق ءسوز ايتپاۋ قالىپتاسقان سياقتى. زا­ماننىڭ تاپسىرماسىمەن جا­زىل­عان سىندار­دى ەلدىڭ وقۋى, قا­بىل­داۋى قيىن بولدى. سول سەبەپتى, مەنىڭ شىنايى ۇستازدارىم ماعان سىننان ساباق بەرگەن جوق. ولار­دان مەن رۋحاني ازىق قانا الدىم. ءابىش كەكىلباەۆ, زەينوللا سەرىك­قاليەۆ, رىمعالي نۇرعاليەۆ سياق­تى اعالاردى اي­رىق­شا قۇرمەت تۇ­تامىن. ولاردىڭ سىني دۇنيەلەرىن تۇشىنا وقىپ ءجۇرىپ ۇيرەندىم. شىعارماشى­لى­عىما ۇلگى تۇتتىم. ۇلكەن كىسىلەردىڭ مەن تۋرالى ايت­قان پىكىرلەرىن دە قۇلاعىم شالىپ ءجۇردى: “تىم اسىرەقىزۋ, ايتپەسە تاسقىنداپ جا­زا­دى. اسپانداپ كەتەدى” دەگەن ءسوز­دەر دە ايتىلدى. سىندارىنىڭ ءجونى دە بار شىعار. دەي تۇرعانمەن, تەڭگەرمەشىلىكتىڭ كەرەگى جوق. ەڭ باستىسى, شىعار­ما­عا شىنايى باعا بەرىلۋى ءتيىس. مى­سالى, 25 جاستاعى ازامات مىقتى ولەڭ جازسا, ول ۇلى اقىن. ال, 60-تا­عى اعالاردىڭ ولەڭى سولعىن بو­لىپ, جۇرتتىڭ جۇرەگىن جىلىتا الماي جاتسا, ءتىپتى ادە­بيەتتە ءوزىنىڭ ابىرويى جوق بولسا, ونىڭ نەسى اقىن؟! شىعارماداعى ەڭ نەگىزگى نارسە – ادامنىڭ جۇرەگى مەن كو­ڭىل-كۇيى. ەگەر ول شىنىمەن قي­نا­لىپ, عاشىق بولىپ جاتسا, وقى­عان وقۋشىعا دا اسەر ەتىپ, ول دا قى­­زى­عىپ وقيدى. جۇرەكتەن شىق­پاسا جۇرەككە جەتپەيدى. ز.سەرىكقا­ليەۆ ايتىپتى دەگەن ءسوز بار ارا­مىزدا: “سەنىڭ سىنىڭنان جان كۇي­زەلىسىڭ مەن رەنىشىڭ سويلەم­دە­رىڭ­نەن قا­باق سەكىلدى كورىنىپ تۇرسىن“ دەگەن. ءدوپ ايتىلعان ءۋاج. مەنىڭ ءپرينتسيپىم دە وسىنداي. سىن دەگەن نارسە ەكىجاقتى عوي. ماقتاساڭ جاقسى كورەدى. كەم­شىلىگىن تەرسەڭ, شورشىپ تۇسەدى. ءتىپتى, سەنى جاۋ كورەتىندەر دە جوق ەمەس. مەن ويلايمىن, وتىرىك ايتۋ جاساندىلىق دەپ. ال, ادەبيەتتە ول قىلمىس سانالادى. قولىڭنان كەلمەسە, قوي. بىراق, ءبىر اۋىز ءسوز ايتساڭ دا شىن نيەتىڭدى جەتكىز. “سۇرقاي” اعىس كوپكە سوزىلماس – دەموكراتيا – اۋا جايىلۋ­شىلىق ەمەس قوي. بەس-التى اۋىز ولەڭ شۋماقتارىن قۇراپ-سۇراپ اقىن, ءبىردى-ەكىلى رەتسەنزيا جازىپ سىنشى, ومىرباياندىق مەمۋار جازىپ جازۋشى اتانىپ جۇرگەندەر از با ارامىزدا؟! ادەبيەتتەگى حالتۋراعا قارسى تەك سىنشىلار كۇرەسە مە؟ وزگە دە ىقپالدى ۇيىم­داردىڭ كومەگىنە سۇيەنگەن ءجون بە؟! – جالپى, بۇل قوعامداعى جۇيە­نىڭ مىندەتى. ول ءۇشىن ناقتى ۇستا­نىم­دار مەن پرينتسيپتەر بو­لۋى ءتيىس. سونداي قاعيداتتار ور­نىق­سا كەمشىلىكتەر مەن بىلىق­تارعا جاپ­پاي مايدان اشۋعا بو­لادى. بۇل – ادەبيەتتەگى “سۇرقاي” اعىس. تالعامى تومەندەر عانا جو­عارىداعىداي جول­مەن كىتاپ شى­عا­رۋعا قول جەتكىز­گەندەردى قالامگەر­لەر دەپ تانۋى مۇمكىن. شىندى­عىندا ولار اقىن-جازۋشىلار ەمەس. سوندىقتان, سىن تۇزەلمەي, ءمىن تۇزەلمەيدى. بىراق, بۇل ماسەلە مەم­لەكەتتىك تۇرعىدا قولعا الىنۋى ءتيىس. كەڭەستىك كەزەڭدى قانشا جا­مان­داعانىمىزبەن, ونىڭ جاقسى جاق­تارى دا بولدى. بۇرىن قالام­گەرلەر كوپ بولاتىن. سول سەبەپتى كىتاپ شىعارۋ دا قيىنعا سوقتى. شىعارما جابىق رەتسەنزياعا جىبەرىلەتىن. ەكى-ءۇش ادام ونى تو­لىق وقىپ شىعىپ, پىكىرىن ءبىلدى­رەتىن ەدى. كىتاپتى شىعارۋ ءجونىن­دەگى ماسەلە سودان كەيىنگى شارۋا بولاتىن. قازىر اقشاسىن تولەسە بولدى, شىعارا بەرەدى. وسىنداي ۇردىسكە وراي مەن مىناداي ۇسى­نىس­تى ۇنەمى العا تارتىپ ءجۇرمىن. ول الداعى كەزدە قابىلداناتىن دا شىعار. اتاپ ايتقاندا, مەملە­كەت­تىك تاپسىرىسپەن جارىق كورەتىن كىتاپتارعا رەتسەنزيا ۇيىمداستىرۋ قاجەت. بىراق, نارىق زامانىندا ەشكىم تەگىن جۇمىس ىستەمەيدى. وعان ءتيىستى قارجى قاراس­تىرىلعانى ءجون. ال, قازاقستان جا­زۋ­شىلار وداعى سوعان باس-كوز بو­لىپ, ءتىپتى كوركەمدىك سىن كەڭەسىنە شىعارما قۇنىنىڭ بەلگىلى ءبىر پايىزى ءمول­شەرىندە ەڭبەكاقى تولەۋ ءتارتىبى جولعا قويىلسا, نۇر ۇستىنە نۇر. ماسەلەن, كۇندەلىكتى ومىردە بىرەۋدى عايباتتاساڭ, ءتىل تيگىزسەڭ زاڭ ال­دىندا جاۋاپ بەرە­سىڭ. ال رۋحاني ءدۇ­نيەنى ءبۇلدىرىپ, جۇرتتىڭ تالعا­مىن بۇزىپ جاتساڭ, وعان نەگە جاۋ­اپ بەر­مەسكە؟! وسى وراي­دا “سىن” جۋرنا­لىنىڭ اشىل­عانىن ايتا كەتكىم كەلەدى. دەمەك, بۇل باسى­لىم­نىڭ دا سىن جولىندا اتقا­راتىن مىندەتى وراسان زور. شەراعاڭنىڭ “قولشوقپارى” – “اقيقات – جوتەل سياقتى, جىبىرلاپ تۇرار تاماقتا” دەپ قازاقتىڭ قادىرى ايتپاقشى, سىن­شىلىق سونشالىقتى ابىروي اپەرە­تىن كاسىپ ەمەس. وزىڭە جاۋ ارت­تى­رىپ الۋىڭ دا وپ-وڭاي. ءسىز كلاسسيك اقىنداردىڭ ءبىرى – ساكەن سەي­فۋل­ليننەن باستاپ ءوز زامان­داس­تارى­ڭىز­دى جانە جاستاردى سىناپ ءجۇرسىز. ال, سىزگە سىن ايتقاندار بولدى ما؟ – سىنعا كەلۋ قيىن, كەتۋ وڭاي. سىن دەگەنىمىزدىڭ ءوزى جانتاق ورىپ, جەمىس جيناۋ سياقتى نارسە عوي. بەينەلى تۇردە ايتقاندا, ءاري­نە. اقيقاتتى ايتۋ ءۇشىن ءتىل بە­رىل­گەن. “اناۋ رەنجيدى, مىناۋ تەرىس قارايدى” دەپ نالاسىنا قالعىسى كەلمەيتىندەر كوپ سياقتى. تاۋەكەل ەتىپ, سىنعا كەلگەن ەكەنسىڭ, تۋرا­سىن ايت. ادەبيەتكە قانداي جاڭا­لىق اكەلگەنىن اڭگىمەلە. سىنشى وسى كرەدودان تايماۋى ءتيىس. “پى­شاق­تى وزىڭە سۇعىپ كور, اۋىرماسا باسقاعا سال” دەيدى حالىق دانا­لى­عى. مەنىڭ ۇستانىمىم وسىنداي. جالپى, “ ۇلى اقىن”, “ ۇلى جا­زۋ­شى” دەپ تانىستىرۋعا و باستان قارسىمىن. قابىلداي المايمىن دا. ويتكەنى, ادەبيەتتىڭ ءبارى اۋە­زوۆتەن تۇرمايدى. ول قايتالانباس تۇلعا. سوندىقتان دا “ ۇلى”. ال, ادە­بيەتكە الاتاۋ دا, قازىعۇرت تا, قاراتاۋ دا قاجەت. ءتىپتى, ولشەم ءۇشىن توبەلەر دە كەرەك بولۋى ابدەن مۇمكىن. “ادە­بيەت – اردىڭ ءىسى”. سوندىقتان, وعان جالعاندىق, حال­تۋرا جۇرمەيدى. كە­زىندە تۇمان­بايدىڭ, قادىردىڭ, يرانبەكتىڭ ولەڭدەرىن سىناعانمىن. “جاقسى دەگەن نەمەنە, جامان دەگەن نە­مەنە؟” اتتى ماقالام شىققان كە­زىندە. سوندا تۇرسىنحان ءابدىراح­ما­نوۆانى مەن اقىن دەپ تانىعان جوق­پىن. ول كىسى “حالىق جازۋ­شى­سى” دەگەن اتاقتى الىپ قويعان. قادىر سياقتى اعالارىم مەنى كەيىن ءتۇسىندى. جالپى, ۇلىلار ءادىل سىندى ارقا­شان مويىندايدى. ۇستىمنەن ارىز­دار دا جازىلدى. “شەراعاڭنىڭ قول­شوقپارى” دەپ. شەرحان مۇرتازا “قازاق ادەبيە­تىن” باسقارىپ تۇرعان كەزدە شىن­دىق­تى جازاتىن جانە سول شىن­دىق­تى شىرىلداپ ءجۇرىپ ءوزى قور­عايتىن. وسىنداي مىقتى رەداك­تور ارقاڭىزدان تىرەپ تۇرعان كەزدە, جول اشىپ تۇرسا قالايشا جاز­باي­سىڭ سىندى؟ ارىزدار دا جا­زىل­دى. بىراق, مەن ولارمەن جان­جال­عا بار­مادىم. ەشكىمگە ارتىق ءسوز ايتپا­دىم. ال, شىعارما­شى­لىعىنا كەل­گەن­دە شىندىققا جۇگىندىم. “سىن جاعىندا جاستار جوق...” – باسپاسوزگە بەرگەن ءبىر سۇح­باتىڭىزدا: “قازىرگى جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىندا پەسسيميزم باسىمداۋ” دەگەن پىكىر ايتىپ قال­دىڭىز. بۇل ولاردىڭ شىعارما­شى­لىق الەۋەتىنە كوڭىل تولماۋ ما, الدە باسقالاي سەبەبى بار ما؟ جال­پى, جاس بۋىننىڭ اياق الىسىن قا­لاي باعالايسىز؟ سىن جانرىن ات­تاي قالاپ كەلىپ جاتقان تالاپ­كەرلەر تابىلاتىن شىعار؟ – اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىز كەزىندە اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ “بە­سىن” اتتى شىعارماسىن تالداپ, ماقالا جازدى. سول ارقىلى ونى حا­لىققا تانىتتى. كەڭەستىك كەزەڭ­دە گازەتتەردىڭ تارالىمى كوپ بو­لا­تىن. مىسالى, “لەنينشىل جاس­تىڭ” ءوزى 300 مىڭ دانادان اسىپ جىعىلاتىن. مۇنىڭ ءوزى تانىمال­دىلىقتى ارت­تى­رۋعا سەپتىگىن تيگىز­گەنى ءسوزسىز. ال, قازىرگى جاستاردى كىم ءبىلىپ جاتىر؟ ولاردى ادەبي ور­تا عانا تانۋى مۇمكىن. دەمەك, نا­سيحاتتاۋ جاعى كەمشىن. مۇنى مويىنداۋعا ءتيىسپىز. وتكەن جىلى “جاس تولقىن” دەگەن جاستاردىڭ جي­ناعى شىقتى. ارا­سىندا بەلگىلى پرو­زايكتەر دە بار. شىعارما­شى­لى­عىمەن تانىسقا­نىم­دا يماندى­ل­ىق, قۇدايعا سەنۋ­شى­لىك بار. الايدا, ءبىر ارمان, جا­رىق ساۋلە, قۋانىش سەزىمى از. سوعان ءوزىم قايران قالدىم. كەيىن ويلاپ قاراسام, وعان قوعام كىنالى ەكەن. قازىر كىتاپ شىعارساڭ, قوماقتى قار­جى قاجەت. 14-15 مىڭ تارالىم­مەن شىعاتىن گازەتتىڭ ءوزىن ولجا كو­رىپ ءجۇرمىز. ءبارى بىردەي جاستار­د­ىڭ شىعارمالارىن باسۋعا قۇمبىل دەسەك, قاتەلەسەمىز. ال, كىتاپ ءارى كەت­سە 2 مىڭ دانامەن عانا تاراي­دى. سوسىن جاس قالامگەرلەردى جۇرت­شىلىق قايدان تانىسىن؟! سىن جاعىندا جاستار جوق دەۋگە بولادى. تۇرسىنجان شاپايدىڭ ءوزى ورتا بۋىن وكىلى. امانگەلدى كەڭ­شى­لىك دەگەن ازامات شىعىپ ەدى, ونىڭ ءوزى جازۋدى قويىپ جاتىر. بۇرىن شىعارماشىلىق بويىنشا ءتۇرلى تالقىلاۋلار ۇيىمداستىرىلاتىن. قازاقستان جازۋشىلار وداعى كەش بولسا دا, مۇنداي ءىس-شارانى ۇيىم­داستىرۋدى قولعا الدى. وسىنداي يگى قادامدار ادەبيەتىمىزدىڭ كور­كەم­دىك دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنە ۇلەس قوسادى دەپ ويلايمىن. ءبىز وسى تالاپ تۇرعىسىنان كەلۋگە ءتيىسپىز. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن سەرىكقالي جەكسەنباەۆ.