بۇل تۋرالى كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا ءمالىم ەتىلدى
كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا ەلىمىزدىڭ 2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى قارالدى.
ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى كورسەتىپ وتىرعانىنداي, قازاقستان ەكونوميكاسى الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستان كەيىنگى سەرپىندى دامۋ باسپالداعىنا قادام باستى. وعان ەسەپتى كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ء(ىجو) ءوسۋ دەڭگەيىنىڭ 8 پايىزدى قۇراعاندىعى تولىق دالەل بولا الادى. مۇنداي جوعارى كورسەتكىشكە ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى بازالىق 6 سالاسىنداعى وڭ جەتىستىكتەر ءمۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ياعني, وسى كەزەڭدە رەسپۋبليكامىزدىڭ ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك, ساۋدا, بايلانىس جانە قۇرىلىس سالالارىندا ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءوسۋ قارقىنى جوعارى بولدى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا بۇل ينديكاتور 8,8 پايىزعا ءوستى.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ داعدارىستان كەيىنگى دامۋ كەزەڭىندە مۇنداي جوعارى جەتىستىككە جەتۋىنە ءسوز جوق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بالاماسىز باستاماسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇكىمەت قابىلداعان داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قابىلدانعان شارالار جانە داعدارىستان كەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ تۇعىرىن جاساۋ ماقساتىنداعى كەشەندى شارالاردىڭ شەشۋشى ىقپالى بولدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا بايانداما جاساعان ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى جانار ايتجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ونەركاسىپ ءوندىرىسى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 11 پايىزعا وسكەن. وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 1,8 پايىزدى قۇراعان بولاتىن. ونەركاسىپ ءوندىرىسىندەگى مۇنداي ساپالى العا جىلجۋعا نەگىزىنەن قايتا وڭدەۋ ءوندىرىسىنىڭ 18,3 پايىز وسىمگە قول جەتكىزۋى يگى ىقپال ەتتى. قازاقستاندا ءماشينە جاساۋ سالاسى جوعارى دامۋ جولىنا شىقتى. بۇل سالاداعى ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسىمى ەسەپتى كەزەڭدە 67,8 پايىزعا جەتتى. ال حيميا ونەركاسىبىندەگى قوسىمشا ءوندىرىس ءوسىمى 67,5 پايىزدى قۇرادى.
وتكەن 6 اي ىشىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ كاسىپورىندارى دا ءوندىرىس ءوسىمىنىڭ 14,6 پايىزعا ارتۋىن قامتاماسىز ەتتى. نەگىزىنەن, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ونىمدەرى ىشكى جانە كەدەن وداعى ەلدەرىنىڭ رىنوكتارىنا باعىتتالعان. مينيستردىڭ ايتۋىنشا, وسى ەسەپتى مەرزىمدە ۇكىمەت تاراپىنان ءىرى جوبالاردى قولداۋمەن قاتار, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن كەشەندى شارالار جۇزەگە اسىرىلعان. داعدارىسقا قارسى جاسالعان ءىس-قيمىل باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە ەلىمىز بويىنشا 2515 شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە كوممەرتسيالىق بانكتەردەن 144,7 ميلليارد تەڭگە وڭتايلى نەسيە بەرىلدى. بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ كاسىپكەرلىك سەكتوردى ساۋىقتىرۋ جانە جاڭا بيزنەس باستامالارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا “بيزنەستىڭ جول كارتاسى—2020” باعدارلاماسى ءىس جۇزىنە اسىرىلا باستادى. سونىمەن بىرگە ۇكىمەت تاراپىنان شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا تەجەۋ بولاتىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا باعىتتالعان وڭ شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. مىنە, وسىنداي شىنايى قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ شىعارعان ءونىمىنىڭ كولەمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 6,1 پايىزعا ارتتى.
بيىلعى جىلى ەلىمىزدە تۇتىنۋ تاۋارلارىنا سۇرانىستىڭ كۇرت ءوسكەندىگى بايقالادى. اتاپ ايتقاندا, جىل باسىنان بەرى بولشەك ساۋدا كولەمىنىڭ ءوسۋى 13,1 پايىزعا جەتتى. وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 8,6 پايىز مولشەرىندە بولعان. ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىنىڭ وسۋىنە الەمدىك رىنوكتاعى باعا كونيۋنكتۋراسىنداعى قالىپتاسقان وڭ قۇبىلىستار دا جاعىمدى اسەر ەتتى. ماسەلەن, Brent ماركالى مۇنايدىڭ الەمدىك رىنوكتاعى باعاسى 2009 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىمەن سالىستىرعاندا 17 دوللارعا قىمباتتاپ, ءبىر باررەلى 78,9 اقش دوللارىن قۇراپ وتىر. الەمدىك رىنوكتاعى ءاليۋمينيدىڭ باعاسى 465 دوللارعا قىمباتتاپ, ءاربىر تونناسى 2130 دوللاردى قۇراسا, مىستىڭ الەمدىك باعاسى 2 مىڭ دوللارعا قىمباتتاپ, ءاربىر تونناسى 7121,5 دوللاردان اينالىپ وتىر. دۇنيەجۇزىلىك رىنوكتاعى باعا كونيۋنكتۋراسىنىڭ جاعىمدى جاعدايى قازاقستان تاۋارلارى ەكسپورتىنىڭ كولەمىن 74 پايىزعا دەيىن وسىرۋگە مۇمكىندىك بەردى. جالپى, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى وتكەن جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا ءوسىپ, 34,4 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىنە جەتتى. ساۋدا اينالىمىنىڭ ارتۋىنا ۇستىمىزدەگى جىلى ومىرگە كەلگەن ءۇش مەملەكەت – قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەي مەملەكەتتەرى اراسىندا قۇرىلعان كەدەن وداعىنىڭ وڭ ىقپال ەتكەندىگىن دە اتاپ كورسەتكەن ءجون.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى كورسەتكىشتەرىن سارالاعان ۇكىمەت وتىرىسىندا ونەركاسىپ سالاسىمەن قاتار, اگروونەركاسىپ كەشەنىندە, قارجى جانە الەۋمەتتىك سالالاردا دا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلگەندىگى اتاپ كورسەتىلدى. جىل باسىنان بەرگى ەل ەكونوميكاسىنىڭ باستى سالالارىنداعى دامۋ ءناتيجەلەرى تۋرالى وتىرىستا قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابدىحالىقوۆا, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-مينيسترى البەرت راۋ, “سامۇرىق-قازىنا” قورى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ارمان دۋناەۆ, “قازاگرو” حولدينگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بەرىك بەيسەنعاليەۆ جانە باسقالار بايانداما جاسادى.
ۇكىمەت وتىرىسىن پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ قورىتىندىلاپ, قازاقستاننىڭ بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتاعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جەتىستىكتەرىنىڭ بولاشاققا بەرىك تۇعىر جاساپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنىڭ ويداعىداي ورىندالىپ وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ءومىر ودان ءارى جالعاسۋدا, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى – سوندىقتان ءبىز قول جەتكىزگەن بۇل جوعارى كورسەتكىشتەردى مىسە تۇتپاي, جاڭا بيىكتەردەن كورىنۋىمىز كەرەك. الدىمىزدا ءالى دە اسقارالى مىندەتتەر مەجەلەنگەن التى اي بار. سەنىم بيىگىنەن كورىنۋ ءۇشىن وسى قارقىنمەن جۇمىلا ەڭبەك ەتە بەرۋگە ءتيىسپىز.
ۇكىمەت وتىرىسىنان كەيىن پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, جۋرناليستەردىڭ بىرقاتار سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى.