قازاقستاندا قۇقىقتىق جۇيەنى اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. 2026 جىلعى 15 ناۋرىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسيا ەل زاڭناماسىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋعا جول اشتى. سوعان سايكەس نەگىزگى زاڭنىڭ جاڭا نورمالارىنا بەيىمدەۋ ماقساتىندا كونستيتۋتسيالىق زاڭدار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭارتىلىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدى جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلگە سايكەستەندىرۋ بولدى. بۇل وزگەرىستەر ەلدەگى ساياسي جۇيەنىڭ جاڭارۋىمەن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
پارلامەنتتىڭ ءبىر پالاتالى مودەلگە كوشۋى جانە دەپۋتاتتاردى پروپورتسيونالدى سايلاۋ جۇيەسى ارقىلى ىرىكتەۋ بۇرىنعى سايلاۋ زاڭناماسىن تولىق قايتا قاراۋدى تالاپ ەتتى. سەبەبى قولدانىستاعى قۇقىقتىق بازا ەكى پالاتالى پارلامەنت جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن بولاتىن. سوندىقتان زاڭ جوباسىندا ەسكىرگەن نورمالاردى الىپ تاستاۋ جانە جاڭا ساياسي قۇرىلىمعا بەيىمدەۋ كوزدەلدى.
اتاپ ايتقاندا, سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا قاتىستى ەرەجەلەر قايتا قارالىپ, وكىلدى بيلىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ولاردىڭ قىزمەتى جاڭارتىلعان مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە بەيىمدەلدى.
جاڭا كونستيتۋتسياداعى زايىرلىلىق قاعيداتى
زاڭنامانى جاڭارتۋ جۇمىستارىنىڭ باستى ماقساتى – سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن جاڭا كونستيتۋتسيامەن تولىق ۇيلەستىرۋ, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ءوزارا بايلانىسىن كۇشەيتۋ جانە ەلدەگى ساياسي رەفورمالاردىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسۋىنا جاعداي جاساۋ.
قۇقىقتىق رەفورمالاردىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ. كونستيتۋتسيالىق سوت ەل اۋماعىندا نەگىزگى زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن تاۋەلسىز مەملەكەتتىك ورگان رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
قازىرگى تاڭدا كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ قۇرامىنا توراعا مەن ون سۋديا كىرەدى. سۋديالاردى مەملەكەت باسشىسى قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىمەن تاعايىندايدى, ال سوت توراعاسىن پرەزيدەنت دەربەس بەكىتەدى. بۇل تەتىك كادرلىق شەشىمدەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
سۋديالاردىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن قول سۇقپاۋشىلىق ينستيتۋتى قاراستىرىلعان. سۋديانى ۇستاۋ نەمەسە جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ پرەزيدەنتتىڭ نەمەسە قۇرىلتايدىڭ كەلىسىمىمەن عانا جۇزەگە اسادى. سونداي-اق جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىن جۇرگىزۋگە باس پروكۋروردىڭ ارنايى سانكتسياسى قاجەت.
جاڭا كونستيتۋتسيا: ەلدىڭ ساياسي جۇيەسى قالاي وزگەرەدى؟