قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىلدىعى قارساڭىندا
ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىندا مەملەكەتتىڭ تۇبەگەيلى قاعيداتتارى, قوعامداعى تاتۋلىق پەن ساياسي تۇراقتىلىق, ەكونوميكانىڭ دامۋى, پاتريوتيزم مەن بارلىق ماسەلەلەردىڭ اشىق تۇردە شەشىلۋىنە بايلانىستىلىعى اتاپ كورسەتىلگەن. دەمەك, ءار قازاقستاندىق وسى قۇندىلىقتاردى بەرىك ساقتاپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ گۇلدەنۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسۋى ءتيىس. وسى ماقساتتى كوزدەگەن وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى “اتا زاڭ – ەلدىگىمنىڭ, ەرلىگىمنىڭ نىشانى” دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىپ, وعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, ساياسي پارتيالار مەن “جاستار قاناتىنىڭ” جەتەكشىلەرى, ەتنومادەني ورتالىق باسشىلارى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى قاتىستىرىلىپ, كەڭ كولەمدى پىكىر الماسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەرىلدى.
وتان – وتباسىنان باستالادى. دەمەك, شاڭىراقتا ءوزارا بىرلىك, سىيلاستىق بولماسا, ونىڭ شىرقى بۇزىلادى. جۇزدەن اسا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ مەكەنى قازاقستاندا ساياسي تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىق اۋقىمىنىڭ كەڭدىگى تۇسىنىكتى ءجايت. دەمەك, ونى ورنىقتىرۋ كوپ ەتنوستى مەملەكەتتىڭ ءاردايىم كوكەيىندە بولاتىن ماسەلە ەكەنىن اتاپ ايتقان ءجون. وسى ورايدا “ەل تۇراقتىلىعىنىڭ كەپىلى – اتا زاڭ” دەگەن تاقىرىپتا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى گۇلجيان سۇلەيمەنوۆا قوعام دامۋىنداعى اسا ماڭىزدى ماسەلەلەر مەن ادام قۇقىعى مەن بوستاندىقتارى جايلى ويىن بۇگىنگى ومىرمەن بايلانىستىرا ورتاعا سالدى.
ەگەمەن ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق. ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋ تاريحىندا ەرەكشە ماڭىزدى مەرەكەلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىلدىعى جانە ەگەمەندىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان جيىندا وسى ايتۋلى داتالارعا بايلانىستى وڭىردەگى اتقارىلعان جۇمىستارعا كەڭىنەن ورىن بەرىلدى.
بيىل قازاقستان اتا زاڭعا ءسايكەس وركەنيەتتى, قۇقىقتى, زايىرلى جانە دەموكراتيالىق مەملەكەت قۇرۋ باعىتىن ودان ءارى ۇستانىپ, ساياسات ساحناسىندا الەمدى مويىنداتقان تابىستارعا قول جەتكىزۋدە. الەمدىك ارەنادان بەرىك ورىن الىپ, ەۋروپا قوعامداستىعىنىڭ مۇشەسى بولدى. بۇرىنعى 15 رەسپۋبليكانىڭ, مۇسىلمان الەمىنىڭ, تۇرىك دۇنيەسىنىڭ ىشىندە العاش بولىپ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋى مەملەكەتىمىز ءۇشىن دە, حالىق ءۇشىن دە ۇلكەن ابىروي.
بۇگىنگى كۇنى وڭىردە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى قاتارىندا 9 ساياسي پارتيا فيليالى, 23 ايەلدەر, 46 جاستار بىرلەستىگى, 20 ارداگەرلەر, 12 سالالىق كاسىپوداق ۇيىمى, 71 ەتنومادەني ورتالىق مۇشەلەرى حالىقپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس اتقارىپ, ەل ءىشىندەگى بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىققا نەگىز قالاپ وتىر. ازاماتتىق قوعامنىڭ نەگىزىن قۇرايتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دەسەك, اعىمداعى جىلى 177 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم مەملەكەتتىك تىركەۋدەن ءوتىپ, قىزمەتتەرىن ەل ومىرىندەگى باياندى باستامالارعا ۇنقوسۋ ارقىلى قىزمەتتەرىن اتقارۋدا. ولار كوپەتنوستى جەتىسۋ جۇرتشىلىعىنىڭ ىنتىماقتى, بەرەكەلى تىرلىگىن ارقاۋ ەتىپ كەلەدى.
پارتيا قاشاندا حالىقتى جاقسى ىستەرگە باستايدى. جيىندا “نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى وبلىستىق فيليالى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.سەيىتوۆ ەلىمىزدى بىرلىك پەن بەرەكەگە باستاعان “نۇر وتان” پارتياسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرى مەن ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ بەلسەندىلىگى جايلى, ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى ب.ساريەۆ بۇگىنگى قوعام دامۋىنا جان-جاقتى شولۋ جاساپ, ادام قۇقىعى مەن بوستاندىعى, ونىڭ ارتىقشىلىعى جايلى ويلارىن ورتاعا سالدى.
قازاقستان دەموكراتيالىق “ازات” پارتياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ جەتەكشىسى ءا.احماديەۆا ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى اياسىندا جانە حالىقارالىق كەلىسىم شەڭبەرىندە قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ قاعيداتتارى تاقىرىبىندا سويلەپ, بەيبىت ماقساتتاعى جيىندار وتكىزۋ, ءسوز بوستاندىعى باپتارىنىڭ ورىندالۋى جايلى پىكىرىمەن ءبولىستى.
قازاقستان حالىقتىق كوممۋنيستىك پارتياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى م.ماگەرراموۆ كونستيتۋتسيادا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن پايدالانۋ مۇمكىندىكتەرى جايلى ايتسا, الماتى وبلىستىق “مادەنيەت” قوعامدىق بىرلەستىگى قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعىنىڭ توراعاسى و.قۇلماعامبەتوۆ تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋداعى اتا زاڭنىڭ ورنى جانە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, ولاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت ەكەندىگىن, وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ە.دالباعاەۆ ومىرلىك تاجىريبەسىنەن مىسالدار كەلتىرىپ, بۇگىنگىدەي بەيبىت تە باقۋاتتى ومىرگە جەتكىزگەن اتا زاڭدى باعالاي ءبىلۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى.
جيىندا كوپ جىل وڭىردە جاۋاپتى قىزمەت اتقارعان ارداقتى انا ب.ساقاۋوۆا سويلەپ, التايدان ەدىلگە دەيىنگى الىپ ايماقتاعى قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى قول جەتكىزگەن تابىستارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ەلباسىنىڭ كورەگەندىگى, سارا ساياساتى ارقاسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى وزگە كورشىلەس مەملەكەتتەردەن الدەقايدا جاقسارعانىن اتاپ ءوتتى. كورشى قىرعىزستانداعى ەلدى الاڭداتقان بۇگىنگى جاعدايدان مىسال كەلتىرىپ, كونستيتۋتسيا دەگەنىمىز ادامعا قۇقىقپەن بىرگە مىندەت, جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن جەتكىزدى. سوندىقتان ەركىندىكتى جەلەۋ ەتىپ, ەل بىرلىگىنە نۇسقان كەلتىرمەي, بىرلىك, ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قالتقىسىز سەنىمىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
قوعامنىڭ دامۋىنا جاستاردىڭ قوسار ۇلەسى زور. وسى ماسەلە جايلى ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى قۇقىقتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى ا.باسشىعۇلوۆا جاس تولقىننىڭ قاجىر-قايراتىن جانىپ, ەلجاندىلىق سەزىمىن وياتۋعا وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ بەرەرى مول ەكەندىگىن ايتتى. سونداي-اق, ەل بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتەرىن سەزىنەتىندىكتەرىنە, وتانىمىزدىڭ وركەندەۋىنە كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىندىقتارىنا سەندىردى.
اڭگىمەنى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى س.مۇقانوۆ وسى كۇنى كوتەرىلگەن ماسەلەلەر مەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ, ومىردەگى وسىنداي كەزدەسۋلەردەگى اشىق اڭگىمەنىڭ بەرەتىنى مول ەكەندىگىن جەتكىزىپ, ساياسي پارتيا مەن قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرىن بىرلەسە قىزمەت ەتۋگە شاقىردى.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.