• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات بۇگىن, 08:02

ەكولوگيالىق جوبالارعا ەرەكشە كوزقاراس قاجەت

0 رەت
كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشى­سىنىڭ «تازا قازاق­ستان» باس­تاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇر­گىزۋ ور­تالىعىنىڭ وتىرى­سىن وتكىزدى. وندا كوگال­داندىرۋ, ونىڭ ىشىندە ورمان القاپ­تارىن قۇرۋ, وڭىرلەردە ەكولوگيالىق جوبالار­دى جۇزەگە اسىرۋ ماسە­لەلەرى قارالدى.

«پرەزيدەنتىمىزدىڭ «تازا قازاق­ستان» باستاماسىنىڭ نەگىزگى قا­عي­د­اتتارى, ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ ەكولو­گيالىق مادەنيەتىن قالىپ­تاستىرۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, تابيعاتقا ۇقىپ­تى قاراۋ سياقتى نەگىزگى قۇن­دى­لىقتار ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىندا ناقتى بەكىتىلگەن. تابيعاتتى قورعاۋ – قۇر ءسوز ەمەس, ول بار­شا­مىزدىڭ ورتاق كونستي­تۋتسيالىق بورىشىمىز. ەرىكتىلەر ۇيىمدارى مەن جاستاردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋىمىز كەرەك. ولار­دىڭ بەلسەندى قاتىسۋى تابيعاتقا قامقورلىقپەن قاراۋداعى ساباقتاستىقتى قام­تاما­سىز ەتەدى. ءبىز كونس­تيتۋتسيادا بەكىتىل­گەن جاڭا ەكولوگيالىق مادە­نيەت­تىڭ نەگىزىن قالايمىز. ارال تەڭىزى ايماعىندا اعاش وتىرعىزۋ جانە ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا جۇر­گىزى­لىپ جاتقان اۋقىمدى جۇ­مىس­تار مەملەكەت باسشى­سىنىڭ ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ساقتاۋ, قاۋىپسىز قورشاعان ورتانى دامىتۋ قاعيداتتارىنا دەگەن بەرىك ۇستانىمىن كورسەتەدى. قازىر وندا سەكسەۋىل القاپتارى ەگىلۋدە. ولار تۇزدى داۋىل­دارعا توسقاۋىل بولىپ, ءوڭىردىڭ ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە ىقپالىن تيگىزەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ ەلىمىزدەگى ورمان القاپتارى جانە ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان تۇبىنە اعاش وتىرعىزۋ جۇمىس­تارىنىڭ بارىسى تۋرالى باياندادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەكولوگيالىق ءىس-شارالار وتكىزۋ, اۋماق­تار­دى اباتتاندىرۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس ورىندارىن جويۋ جانە «تازا قازاقستان» باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا حالىقتى ەكولوگيالىق اك­تسيالارعا تارتۋ جۇ­مىس­تارىن ۇيىمداستىرىپ, ۇيلەس­تىرۋ­گە ءتيىس ەكەنى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. وسى ورايدا اقمولا, شىعىس قازا­ق­ستان, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, ۇلىتاۋ وب­لىس­تارىنىڭ جانە شىمكەنت قالا­سىنىڭ اكىمدەرى بايانداما جاسادى.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا 2021–2025 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكادا شامامەن 1,6 ملرد اعاش وتىرعىزىلدى. ال بيىل 210 ملن-نان استام كوشەت ەگۋ جوسپارلانعان. جالپى اۋدانى 2,7 مىڭ گەكتار بولاتىن 243 ورمان تالىمباعىندا شامامەن 157 ملن كوشەت ءوسىرىلىپ جاتىر. وسى جىلى تاعى 6 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلاندى. ولاردىڭ ار­قايسىسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 6 ملن كوشەتتى قۇرايدى.

ارال ءوڭىرىنىڭ ەكوجۇيە­سىن قالپىنا كەلتىرۋ شەڭ­بەرىن­دە 2021–2025 جىلدارى مەليوراتسيالىق ورمان جۇمىستارى 1 ملن گەكتاردان استام القاپتا جۇرگىزىلدى. ال قازىرگى ۋاقىتتا 165 مىڭ گەكتار القاپتا جالعاسىپ جاتىر. عىلىمي سۇيەمەلدەۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماق­­ساتىندا وڭىردە قازاق ورمان شارۋا­­شىلىعى جانە اگروورمان مەليو­را­تسيا­سى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتى­نىڭ فيليالى قۇرىلدى. ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان تۇبىندە تالىمباق قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونى­مەن قاتار «ارال ورمانى» مەم­لەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتىن قۇرۋ جۇمىسى اياقتالۋعا جاقىن.

پرەمەر-مينيستر مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن اكىم­دىكتەردىڭ نازارىن مالىم­دەل­گەن جوسپارلاردى ورىن­داۋعا عانا ەمەس, سونداي-اق ەگىلگەن اعاشتاردىڭ كوپ كولەمدە جەرسىنىپ كەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىنە دە اۋداردى. وسىعان بايلانىستى ەكو­لوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى اكىم­دىكتەر­مەن بىرلەسىپ, كوشەت­تەردىڭ جەر­سىنىپ كەتۋىن مىندەتتى تۇردە قاداعالاي وتىرىپ, بيىلعا جوسپارلانعان وتىرعىزۋ كولە­مىن جۇزەگە اسىرۋدى قام­تاماسىز ەتۋگە ءتيىس. سون­داي-اق مەملەكەت باسشىسى جا­ريا­­­لاعان تسيفرلاندىرۋ جىلىن ەسكەرە وتىرىپ, جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ, دروندار مەن جي ەلەمەنتتەرى سىندى تسيفرلىق شەشىمدەردى بەلسەندى ەنگىزۋ تاپسىرىلدى. بيىلعى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن قىزىلوردا جانە تۇركى­ستان وبلىستارىنداعى ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاتىلعان ءتۇبى­نىڭ 165 مىڭ الاڭىندا مە­­ليو­راتسيالىق ورمان جۇمىس­­تارىن اياقتاۋ مىندەتى قويىلدى.

ورمان تالىمباقتارى جەلىسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. پرەمەر-مينيستر الماتى, قوستاناي, پاۆلودار, شىعىس قازاقستان جانە اباي وبلىستارىندا ورمان تالىمباقتارى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋدى جانە الداعى ۋاقىتتا وڭىرلەردە ساپالى كوشەت قورىنىڭ بولۋى ءۇشىن جابىق ءوسىرۋ جۇيەسى بار كوشەتتەردى ءوسىرۋدىڭ ورنىقتى جۇيەسىن قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

سونىمەن قاتار قالدىق­تاردى كادەگە جاراتۋ ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. بۇگىندە 185 ملرد تەڭگەگە جەڭىل­دەتىل­گەن قار­جى­لاندىرۋ قاراس­تى­رىل­عان بولسا, سونىڭ ىشىندە 90 ملرد تەڭگەدەن استام سوما­عا 26 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اكىم­دىكتەرگە جوسپار­لانعان ءىس-شارا­لاردىڭ ۋاق­تىلى ورىندالۋىن قام­تاما­سىز ەتۋ, سونداي-اق جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋشىلار­مەن بىرلەسىپ, كارەرلەر اۋماق­تارى­نىڭ 40%-دان استامىن, ونىڭ ىشىندە سانيتارلىق قور­عاۋ ايماقتارىنىڭ شەكارا­لا­رىن­دا كوگالداندىرۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ تاپسىرىلدى.

23 ناۋرىزدا ء«مولدىر بۇلاق» رەسپۋبليكالىق اكتسيا­سى باستالادى. ونىڭ شەڭ­بەرىندە بۇلاقتار مەن جاعا­لاۋ اۋماقتارىن تازارتۋ, سون­داي-اق 700-دەن استام الەۋەت­تى سۋ نىساندارىن تۇ­گەن­دەۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«تازا قازاقستان» باس­تاماسىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋ وسى جىلعا ارنالعان ەكولوگيالىق اكتسيالاردىڭ جاڭا تسيكلىنىڭ كەستەسىنە سايكەس جۇرگىزىلەدى.

جيىندا وڭىرلىك ەكولو­گيالىق سامميتكە دايىندىق بارىسى دا پى­سىقتالدى. ءىس-شارا ەكولوگيا سالا­سىن­­داعى حالىقارالىق ىنتى­ماق­تاستىقتى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى الاڭعا اينالاتىنى اتاپ ءوتىلدى.