جاڭا كونستيتۋتسيا اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتىڭ قۇرالىنا اينالادى

ءىس-شارانى جسدپ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى اسحات راحىمجانوۆ اشىپ, جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى پارتيانىڭ باعدارلامالىق مالىمدەمەسىن جاسادى. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ رەسمي قورىتىندىلارىن (قاتىسۋ − 73,12%, قولداۋ − 87,15%) باعالاي وتىرىپ, ەل ازاماتتاردىڭ سەنىمى مەن ساياسي كۇشتەرگە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرەكشە جاعدايداعى تاريحي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن اتاپ ءوتتى.

ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى: جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى

«رەفەرەندۋم ناتيجەسى, مارەگە جەتۋ ەمەس, بۇل ەندى بارلىعىنىڭ باستاۋ نۇكتەسى بولىپ وتىر. ءبىز جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيانىڭ ءاربىر ءارپى ناقتى جۇمىس ىستەيتىن زاڭعا اينالۋى ءتيىس بولاتىن كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز. ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى, كونستيتۋتسياداعى 8-باپ ەندىگى كەزەكتە جەر مەن جەر قويناۋى حالىققا تيەسىلى ەكەنىن ءبىر جولا شەگەندەدى. بۇل ءبىزدىڭ باستى باعدارىمىز. ءبىز ءۇشىن, سوتسيال-دەموكراتتار ءۇشىن, بۇل قۇقىقتىق قورعان ءاربىر وتباسى ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى. جسدپ فراكتسياسى شارتتى جەر ۇلەستەرى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىنا باستاماشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ, جەر كودەكسىنىڭ 79 جانە 101-باپتارىندا جەردى كەپىلگە قويۋ كەزىندە جشس-لاردىڭ وكتەمدىگىن شەكتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. بۇل حالىقتىڭ ۇلتتىق بايلىققا دەگەن كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن تىكەلەي جۇزەگە اسىرادى», دەدى اسحات راحىمجانوۆ.

داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىنىڭ ساياسي ماڭىزى مەن بۇل ۇدەرىستەگى وڭىرلەردىڭ ءرولىن جسدپ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تازابەك سامبەتباي اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەفەرەندۋم ناتيجەلەرى پارتيانىڭ بۇكىل ەل بويىنشا وزگەرىستەرگە دەگەن جالپىۇلتتىق سۇرانىسىن راستادى.

«رەفەرەندۋم قورىتىندىسى كورسەتكەندەي حالىق سانالى تۇردە وزدەرىنىڭ جاڭا قۇقىقتىق جاعدايلارىن تاڭداعانىن كورسەتتى. بۇل كونستيتۋتسيانىڭ 1-بابىندا ناقتى كورسەتىلگەن. «الەۋمەتتىك مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن الماتىدان باستاپ ەڭ شالعاي اۋداندارداعى ازاماتتاردىڭ سەزىنىپ, جوعارى بەلسەندىلىك كورسەتكەنىن بايقادىق. مۇنداي قاتىسۋ دەڭگەيى – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى وزگەرىستەرگە بەرىلگەن قۋاتتى ماندات», دەپ اتاپ ءوتتى تازابەك سامبەتباي.

«AMANAT»: رەفەرەندۋم ۇلتىمىزدى ۇيىستىردى

كەزدەسۋدىڭ پراكتيكالىق بولىمىندە جەر ۇلەستەرىن ءبولۋ ماسەلەسىنىڭ كوپجىلدىق پروبلەماسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. پاي يەلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا ماماندانعان جسدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى ماقسۇت ناسيبۋلوۆ جاڭا قۇقىقتىق جاعداي ەسكى جەر داۋلارىن شەشۋگە جاڭاشا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

«ادىلەتتى قازاقستان تۇجىرىمداماسى مىڭداعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرمەي جۇزەگە اسپايدى. كونستيتۋتسيانىڭ 29-بابىنىڭ جاڭا رەداكتسياسى مەنشىك قۇقىعىن يمپەراتيۆتىك نورما رەتىندە بەكىتتى, ءبىز مۇنى پاي يەلەرىن قورعاۋدا پايدالانامىز. «جشس تۋرالى» زاڭعا (46, 48-باپتار) ۇلەستى ءبولىپ بەرۋ ماسەلەسى بويىنشا بولاتىن جينالىستى 1 اي ىشىندە شاقىرۋدى مىندەتتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل كونستيتۋتسيا پرەامبۋلاسىندا كورسەتىلگەن «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ سالىمدارىن ينفلياتسيادان قورعاۋ ءۇشىن جارعىلىق كاپيتالدى ءار 3 جىل سايىن مىندەتتى تۇردە قايتا باعالاۋدى ۇسىنامىز», دەدى ماكسۇت ناسيبۋلوۆ.

ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە اۋىل اۋماقتارىنىڭ ومىرشەڭدىگى ماسەلەلەرىن جسدپ-نىڭ استانالىق فيليالىنىڭ توراعاسى تالعات وماروۆ كوتەردى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇگىنگى تاڭدا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى رەتىندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) ەرەكشە كونستيتۋتسيالىق نازاردى قاجەت ەتەدى.

«جقش اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ 50%-ىنا دەيىن وندىرەدى, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن «كولەڭكەلى ايماقتا» قالىپ وتىر. ءبىز باستاماشىلىق ەتىپ وتىرعان جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار (جقش) تۋرالى زاڭ جوباسى كونستيتۋتسيانىڭ جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋعا قاتىستى 88 جانە 91-باپتارىمەن تولىق ۇيلەسەدى. ءبىز جايىلىمدار مەن شابىندىقتاردى باسقارۋ فۋنكتسيالارىن تىكەلەي جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتارعا بەرۋدى ۇسىنامىز. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ رەسۋرستارعا تىكەلەي قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ويتكەنى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك ءوز جەرىندە ادال ەڭبەك ەتىپ تابىس تابۋ مۇمكىندىگىنەن باستالادى», دەپ اتاپ ءوتتى تالعات وماروۆ.

تۇركيا قازاقستانداعى كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋمدى قۇپتادى

تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار مەن اگرارلىق سەكتور وكىلدەرى پارلامەنتتىڭ كاسىبي ءبىرپالاتالى جۇيەسىنە كوشۋ جانە حالىق كەڭەسىن قۇرۋ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى بويىنشا شەشىم قابىلداۋ ورتالىقتارىنا تەز ءارى ءتيىمدى جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن ورتاق پىكىرگە كەلدى. جسدپ رەفەرەندۋمدا ناقتىلانعان, حالىقتىڭ ەركىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باقىلاۋشىسى ءرولىن ءوز موينىنا الادى.