قازاق سپورتىنىڭ, ونىڭ ىشىندە زياتكەرلىك ويىن – شاحماتتىڭ شەجىرەسىندە التىن ارىپپەن جازىلاتىن ەسىمدەر بار. سولاردىڭ بىرەگەيى, مۇقىم قازاق ەلىنىڭ ماقتانىشى, اقىل-وي دوداسىنىڭ جارىق جۇلدىزى – ءبيبىسارا اساۋباەۆا. ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن الەمدىك ارەنادا سان مارتە جەلبىرەتكەن دارا دارىن بۇگىندە جاڭا تاريحي بەلەستى باعىندىرۋعا ساقاداي ساي وتىر.
ءبيبىسارانىڭ ەسىمى قازىردىڭ وزىندە الەمدىك شاحمات تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قاتار استاناسى – دوحادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ول بليتستەن (شاپشاڭ شاحمات) ءۇشىنشى رەت الەم چەمپيونى اتانىپ, تورتكۇل دۇنيەنى تاعى دا مويىنداتتى. بۇل – ەل تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان تەڭدەسسىز جەتىستىك. وسى ايتۋلى جەڭىسى مەن ەل شاحماتىن دامىتۋعا قوسقان ەلەۋلى ۇلەسى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ دارىندى سپورتشىنى ءىى دارەجەلى «بارىس» وردەنىمەن ماراپاتتادى.
ءبيبىسارانىڭ جەڭىستى شەرۋى مۇنىمەن توقتاعان جوق. بيىلعى جىلدى دا ءساتتى باستادى. نيدەرلاندتا وتكەن بەدەلدى «Tata Steel Chess Challengers 2026» تۋرنيرىندە 13 مۇمكىندىكتەن 7,5 ۇپاي جيناپ, 5-ورىندى يەلەندى. جارىس بارىسىندا وسى ءتۋرنيردىڭ جەڭىمپازى اتانعان امەريكالىق 15 جاستاعى ۆۋندەركيند ەندي ۆۋدۆوردتى تىزە بۇكتىردى.
اقپان ايىندا گەرمانيادا وتكەن فيشەر شاحماتىنان (Freestyle Chess) جارىستا الەمنىڭ ەكس-چەمپيونى الەكساندرا كوستەنيۋكتى ايقىن باسىمدىقپەن ۇتتى. وسى جەتىستىكتەرىنىڭ ارقاسىندا جەرلەسىمىز ناۋرىزداعى جاڭارتىلعان FIDE رەيتينگىندە الەمنىڭ ۇزدىك وندىعىنا (9-ورىن) قايتا ورالدى. سونداي-اق 2 500 دەگەن ماڭىزدى رەيتينگتىك مەجەدەن (peak rating 2513) اسىپ ءتۇستى.
ءبيبىسارانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ تۋما تالانتى مەن تاباندىلىعىنىڭ, قاجىماس قايراتىنىڭ قاپىسىز ۇيلەسىمى. ءتورت جاسىنان تاقتاعا تەلمىرىپ, جاستايىنان-اق الەمدىك دودالاردا توپ جارعان ول بۇگىندە ء«بليتستىڭ حانشايىمى» دەگەن بەيرەسمي اتاققا يە. ب.اساۋباەۆا 17 جاسىندا شاحمات تاريحىنداعى ەڭ جاس الەم چەمپيونى رەتىندە گيننەسس رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن.
ونىڭ ويىن ستيلىنە تەرەڭ تالدامالىق تۇيسىك, تاس ءتۇيىن توزىمدىلىك, قارسىلاستىڭ قاتەلىگىن قالت جىبەرمەيتىن تاكتيكالىق قىراعىلىق ءتان. تاقتا باسىنداعى سۋىق اقىل مەن قايتپاس قايسار مىنەز – ءبيبىسارانى وزگەلەردەن دارالاپ تۇراتىن باستى قاسيەت. ايەلدەر اراسىنداعى گروسسمەيستەر عانا ەمەس, ەرلەر اراسىنداعى حالىقارالىق شەبەر اتاعىن الۋى ونىڭ دارىنىنىڭ شەكارا تانىمايتىنىن كورسەتەدى.
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بارشا جانكۇيەرىنىڭ نازارى وسى جىلدىڭ 28 ناۋرىزى مەن 15 ءساۋىرى ارالىعىندا كيپردىڭ پافوس قالاسىندا وتەتىن ۇمىتكەرلەر تۋرنيرىنە (Candidates Tournament) اۋىپ وتىر. ب.اساۋباەۆا – وسى ەڭ بەدەلدى تۋرنيرگە جولداما العان ەل تاريحىنداعى تۇڭعىش شاحماتشى. جارىستا الەمنىڭ ەڭ مىقتى 8 شاحماتشىسى باق سىنايدى. باس جۇلدە – قازىرگى الەم چەمپيونى, قىتايلىق تسزيۋي ۆەنتسزيۋنمەن شاحمات ءتاجى ءۇشىن جەكپە-جەككە شىعۋ قۇقىعى. ءبيبىسارا الەمنىڭ كىلەڭ مىقتىلارىمەن, ناقتىراق ايتساق, ءۇش ۇندىستاندىق (كونەرۋ حامپي, ۆايشالي رامەشبابۋ, ديۆيا دەشمۋكح), ەكى قىتايلىق (تان چجۋني, چجۋ تسزينەر), ەكى رەسەيلىك (الەكساندرا گورياچكينا, كاتەرينا لاگنو) شاحماتشىمەن تارتىسقا تۇسەدى. جەرەبە قورىتىندىسى بويىنشا, 29 ناۋرىزدا وتەتىن العاشقى تۋردا جەرلەسىمىز ۇندىستاندىق جاس پەرىشتە ۆايشالي رامەشبابۋمەن كەزدەسەدى. بۇل ەكى جاس دارىننىڭ, ياعني «جاڭا بۋىننىڭ» تارتىستى جەكپە-جەگى بولماقشى.
وسىنداي جاۋاپتى كەزەڭ الدىنداعى ءبيبىسارانىڭ دايىندىعى دا ەرەكشە. سپورتشىنىڭ ءوزى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا اتاپ وتكەندەي, ول كۇنىنە 8-9 ساعات كوز مايىن تاۋىسىپ جاتتىعىپ ءجۇر. ونىڭ كومانداسىندا 11 ادامنان تۇراتىن بىلىكتى باپكەرلەر مەن مىقتى سپاررينگ-سەرىكتەستەر توبى جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل ونىڭ الەم چەمپيونى تسزيۋي ۆەنتسزيۋنمەن شاحمات تاجىنە تالاسۋعا دەگەن تاس ءتۇيىن نيەتىن كورسەتەدى.
ب.اساۋباەۆانىڭ دارىنىن الەمدىك قاۋىمداستىق جوعارى باعالاپ وتىر. ول بيىل 25 مامىر مەن 5 ماۋسىم ارالىعىندا وسلودا (نورۆەگيا) وتەتىن اسا بەدەلدى «Norway Chess Women 2026» تۋرنيرىنە دە ارنايى شاقىرتۋ الدى. ايتا كەتەرلىگى, ءبيبىسارا بۇل جابىق ەليتالىق تۋرنير تاريحىنداعى ەڭ جاس قاتىسۋشى اتانعالى وتىر.
ۇلت ماقتانىشىنا اينالعان ب.اساۋباەۆانىڭ الداعى اقىل-وي دوداسىندا دا شوقتىعى بيىك بولىپ, ەل ءۇمىتىن اقتايتىنىنا سەنىمىمىز كامىل.