ديپلومات بەرلين يريشەۆ سىمباتى مەن تالعامى فرانتسۋز ءسان الەمىن تاڭقالدىرعان اللا ەلشىن تۋرالى كىتابى قازاق تىلىندە باسىلىپ شىقتى. ازىرگە ءسۇيىنشى دانامەن شىققان كىتاپ, بىرەر اۋدا وقىرماننىڭ قولىنا جەتەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
ب. يريشەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەزىندە مادەنيەت سالاسىن باسقارعان مينيسترلەردىڭ ءبارى اللا ءبىراز تىرلىكتىڭ باسىن قايىرۋعا ۋادە بەرگەن, ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما دا بەرگەن. بىراق ونىڭ كەتۋىمەن ءبارى ۇمىت قالدى. اللا جايلى كىتاپتىڭ قازاق تىلىندە شىعۋىنا سول اڭگىمە سەبەپ بولعان. وسى مامىر ايىندا پاريج تورىندە اللاعا ارناپ ەسكەرتكىش ءمۇسىنى ورناتىلدى. بەرلين يريشەۆ ەندى اللاعا قاتىستى ءىس-شارالار ونىڭ تۋعان توپىراعى – قازاقستاندا جالعاسسسا ەكەن دەيدى.
«اللا ەلشىندى تۋعان تامىرىمەن تابىستىردىق. ەندى بۇل اياقسىز قالماسا ەكەن دەيمىن. اللا قازاق ۇلتى وكىلى رەتىندە ءسان الەمىنە تۇرەن سالدى. ەندى يادەنيەت مينيسترلىگى اللا جايلى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋدى قولعا السا ەكەن. اللا تەك كينوعا ەمەس, وپەرا, ليبرەتتوعا سۇرانىپ تۇرعان تاعدىرلى تۇلعا. ءبىز ونىڭ بەينەسى ارقىلى 1930 جىلداردىڭ باسىندا قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان الاش زيالىلارىنىڭ ۇرپاقتارىنىڭ دا تاعدىرىن كورسەتەمىز», دەيدى ب. يريشەۆ.
ب. يريشەۆتىڭ ايتۋىنشا, سۇلۋ ايەلدەر تۋرالى جىر دا كوپ, سىر دا كوپ. جيىرماسىنشى عاسىردىڭ تاڭداۋلى ەسىمدەرى: مەريلين مونرو, سوفي لورەن, ودري حەپبەرن, گرەتا گارشبو..
«بۇل كىتاپتا جارىعى ەش جۇلدىزدان كەم تۇسپەيتىن, الايدا كومەسكى تارتا جازداعان – كريستيان ديور مۋزاسى اللا ەلشىن اتىن جاڭعىرتۋعا تالپىنىس جاسالدى» دەيدى بەرلين يريشەۆ.
ب. يريشەۆتىڭ ايتۋىنشا, الەكساندر ديۋمانىڭ (كىشى) «كامەليا ۇستاعان حانىم» (1848) رومانى — پاريجدىك كۋرتيزانكا مارگاريتا گوتە مەن جاس جىگىت ارمان ديۋۆالدىڭ اراسىنداعى قايعىلى ماحاببات تۋرالى الەمدىك كلاسسيكا. فرانتسيا جۇرتى كامەلياعا ارناپ وپەرا, بالەت, كينو جاسادى. ديۋمانىڭ ايتۋى بويىنشا, مارگاريتا گوتە ومىردە بولعان, بىراق قانداي ادام بولعانى تۋرالى پىكىر ءارتۇرلى بولسا دا ونى الەمدىك دەڭگەيدەگى تۇلعا دەپ تانيدى. فرانتسيا مۇنايعا باي بولماسا دا بارىن باعالاعان ەل.
ء«بىزدىڭ قىز بولسا سۇلۋلىعىمەن دە, پاراساتاتىمەن دە الەمدى وزىنە قاراتتى. كەزىندە ديور ءوزىنىڭ مۋزاسى اللانىڭ سيقىرلى شىعىستىق بەت-الپەتكە, ورىس اناسىنان بەرىلگەن ناعىز ەۋروپالىق دەنە-بىتىمگە يە سۇلۋلىق ەكەنىن ايتقان. بىراق اللا جايلى ەلدىك دەڭگەيدە, ۇكىمەت دەڭگەيىندە ەشتەڭە جاسالىپ جاتقان جوق. ەرىم دەيتىن ەل بولماسا, ەرىم دەيتىن ەل قايدان شىعادى. اللانى كوركەمونەردىڭ جۇلدىزى رەتىندە قازاقستان اتىنان تانىتساق, ال اتاق-داڭقىمەن قازاق ونەرىنە ديۆيدەنت الىپ كەلەتىن تۇلعا», دەيدى بەرلين يريشەۆ.
ونىڭ كريستيان ديوردىڭ №1 مودەلى, كەيىن يۆ سەن لوراندى دا مويىنداتقان قۇمىرسقا بەل قازاق قىزى اللا يلچۋن, انىعىراعى اللا قۋانتحانقىزى ەلشىندى تاپقانىن بۇعان دەيىن جازعانبىز. اللا ومىردەن وزاردان ەكى جىل بۇرىن رەسەيلىك «مودنىي پريگوۆور» تەلەباعدارلاماسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى الەكساندر ۆاسيلەۆكە قازاق ەكەنىن ايتىپ كەتىپتى.
بۇعان دەيىن بەرلين يريشەۆ باستاعان شىعارماشىلىق توپ اللا جايلى 52 مينۋتتىق لەنتانىڭ تۇساۋكەسەرىن وتكىزگەن. الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىندا كورسەتىلدى.
يريشەۆ اللانى قالاي تاپتى
فرانتسيا قازاعى بەرلين يريشەۆ باستاعان كومانداعا اللا تۋرالى بۇل دەرەكتى ءفيلمدى دۇنيەگە اكەلۋ وڭايعا تۇسپەگەن. اۆتورلىق قۇقىققا اسا قۇرمەتپەن قارايتىن ءارى اسا قۇنتتى ەۋروپا ەلدەرىندەگى ارحيۆتەردە ءومىرى بەيمالىمدەۋ ايگىلى مودەل تۋرالى دەرەكتەر جەتكىلىكتى بولعانىمەن, ونى قولعا ءتۇسىرۋ, ىزدەۋ, فيلم بارىسىندا پايدالانۋ ارزانعا دا, وڭايعا دا تۇسپەپتى.
ء«بارى مەن پاريجدەگى مونسو پاركىندەگى انتيكۆارلىق بازاردا كەزدەيسوق لەون تسەيتليننىڭ اللا كيستىنىڭ پورترەتىن كورگەننەن باستالدى. پورترەتتى ساتىپ العاننان كەيىن ءومىرى مەن تاعدىرى تۋرالى دەرەكتەردى جيناستىرا باستادىم. اشىق دەرەككوزدەردە اللا تۋرالى اقپارات وتە از بولدى. باسىندا ءبىز ول تۋرالى ديوردىڭ ەستەلىكتەرىنەن, گازەتتەردەن كىشكەنتاي دايەكسوزدەر تاپتىق. ونىڭ فاميلياسىنىڭ بىرنەشە ترانسكريپتسياسى بار ەكەنىن انىقتادىق جانە بۇل قوسىمشا اقپارات قاباتىن اشۋعا كومەكتەستى. اللا جەكە ءومىرى تۋرالى ءتىپتى جاقىن دوستارىنا دا ايتقاندى ۇناتپادى, كۇندەلىگىن جۇرگىزبەدى. ول شىنىمەن دە كۇردەلى, كوپ قىرلى تۇلعا بولاتىن. ءبىز ونىڭ بۇرىنعى ارىپتەستەرىن, تانىستارى مەن دوستارىن تابۋعا تىرىستىق. الللانىڭ كوز كورگەندەرى ءالى ورتامىزدا ءجۇر», دەيدى بەرلين اعا.
اللا ەلشىننىڭ (يلچۋن) اكەسى قۋانتقان ەلشىن (كەي دەرەكتەردە قۋانحان نەمەسە جۋانحان), 1897 جىلى ۆەرنىي قازىرگى الماتى قالاسىندا تۋعان اۋقاتتى وتباسىنان شىققان قازاق. قىتايدىڭ حاربين قالاسىندا جۇمىس ىستەگەن. وپەرا ءانشىسى تامارا ەسىمدى ورىس ايەلىنە ۇيلەنىپ, كەيىن قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان. 1935-1940 جىلدارى وتباسىن (ايەلى مەن قىزى اللانى) امان ساقتاپ قالۋ ءۇشىن فرانتسياعا كەتەتىن كەمەگە وتىرعىزىپ, ءوزى ەلدەن شىعا الماي قالعان.
بەرلين يريشەۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە قازاق دالاسى المانىڭ عانا ەمەس, Haute Couture (جوعارى ءسان) ەلىنىڭ وتانى ەكەنىن ايتىپ بەردى. ء بىزدىڭ دالامىزدا كۋتيۋرالىق مودەلدەر» 2500 جىل بۇرىن, «التىن ادام», «بەرەل پاتشاسى», «سارمات كوسەمى» جانە ء«ۇرجار حانشايىمى» زامانىناندا پايدا بولعان. بۇل ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءسان الەمىنىڭ تاريحي وتانى دەپ اتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«وتكەن جىلى پاريجدە برانلي جاعالاۋىنداعى مۋزەيدە «Au Fil D'Or» (التىن جىپتەر) كورمەسىندە ازيا ەلدەرىنىڭ كيىمدى التىنمەن ادەپتەۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى كورسەتىلدى. سول كەزدە ساق جاۋىنگەرلەرىنىڭ التىن مۋنديرلەرىنىڭ, «التىن ادامداردىڭ» كورسەتىلمەگەنىنە وكىندىم. التىن ادامدى الەمگە تانىستىردىق. بىراق التىنمەن ادىپتەلگەن ءسان ونەرىنىڭ دە وتانى بولعانىمىزدى تانىستىرا الماي ءجۇرمىز», دەيدى بەرلين يريشەۆ.
بەرلين يريشەۆتىڭ ايتۋىنشا, تالعامپاز ەۋروپا جۇرتى ءبىزدىڭ اللا ەلشىندى سول التىن كيىمدى حانزادالارمەن حانشايىمنىڭ كوزى دەپ قابىلداعان. ونىڭ بەكزات ءبىتىمدى بولمىسى, كوزىنىڭ قيىعى ءسان الەمىنە وزگەرىستەر ەنگىزگەن, ءتىپتى اللانىڭ زامانداستارى كوزىنىڭ قيىعىنا دەيىن اللاعا ەلىكتەۋگە, سوعان ۇقساۋعا تىرىسىپتى. بەرلين يريشەۆ بولسا, بيىلعى جىلدى ء سان تاريحىنداعى ءبىرىنشى ازيالىق مودەلدىڭ 100 جىلدىعىنىڭ قۇرمەتىنە قازاقستاننىڭ ءسان تاريحى تۋرالى QazaQ Fashion (اعىلشىن تىلىندە) كىتابىمەن اتاپ وتۋگە شەشىم قابىلدادى.