(ەقىۇ توراعالىعىنىڭ ەكىنشى توقسانى حاقىندا)
قازاقستان ەقىۇ-داعى ءتوراعالىعىن ءاۋ باستان-اق ساليقالى ءارى قارقىندى باستاعان ەدى.
جالپى, “كارى قۇرلىقپەن” قاتار ەۋرازيانىڭ دا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن بۇل ۇيىم, ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, وسىعان دەيىن مۇنداي “شاپشاڭدىعىمەن” كوزگە تۇسپەگەن ەدى. قازاقستانعا توراعا تىزگىنى تيگەنشە اتالعان ۇيىم الەمدەگى بولىپ جاتقان وقيعالارعا بەلسەندى اتسالىسا بەرمەي, ءوزىنىڭ جالپى تۇجىرىمداماسى مەن تۇيىندەمەلەرىن مەڭزەپ قانا وتىراتىن جاعدايلار سونشالىقتى سيرەك ەمەس ەدى. الەم ساياساتشىلارى مەن ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرەر بولساق, قازىر قازاقستان ءوزىنىڭ توراعالىق مىندەتىن ابىرويمەن الىپ كەلە جاتىر دەۋگە تولىق نەگىز بار.
قازاقستاننىڭ ەقىۇ-داعى توراعالىعىنىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىلارىن سارالاعانىمىزدان بەرى الەمدە كوپ ءجايتتەر وزگەرىپ ۇلگەردى. سونىمەن قاتار, ۇيىم تورىندەگى قىزمەتىمىزدەگى باسىمدىقتاردىڭ ءتىزىمى دە ۇلعايدى. سونىڭ بارلىعىن رەت-رەتىمەن تالداپ كورەيىك.
ارينە, ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ەقىۇ-داعى قازاقستان توراعالىعىنا ايتۋلى سىن بولىپ تۇسكەن قىرعىزستانداعى دۇربەلەڭ ويعا كەلەدى. اعايىن ءارى كورشىلەس مەملەكەتتىڭ باسىنا تۇسكەن بۇل سىناققا ءبىزدىڭ بەيتاراپ قاراپ قالمايتىنىمىز جانە تيىسىنشە ىقپال ەتەتىنىمىز بەلگىلى.
قازاقستان ءوز توراعالىعى اياسىندا اۋعانستاندى وڭالتۋ ماسەلەسىن, ءازىربايجان مەن ارمەنيا اراسىنداعى تاۋلى قاراباق جايى, رەسەي مەن گرۋزيا اراسىنداعى, پريدنەستروۆە جانە باسقا دا شەشىمى تابىلماعان تەكەتىرەستەردى جەكەلەپ قاراستىرۋعا بەل بايلاعان بولاتىن. بۇلاردىڭ بارىنشا تەز ارادا وڭالۋىنا تەك قانا ءبىز ەمەس, بۇكىل الەم مۇددەلى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ قىرعىزستاندا بولعان وقيعالاردان كەيىن دەرەۋ رەسەي پرەزيدەنتى د.مەدۆەدەۆپەن جانە اقش پرەزيدەنتى ب.وبامامەن كەلىسسوزدەر وتكىزىپ, اتالعان ماسەلەنى شۇعىل تۇردە قاراستىرۋعا كىرىسكەن بولاتىن. سولاردىڭ ءناتيجەسىندە, ق.باكيەۆ قىرعىزستاننان شىعارىلىپ, سول ساتتە ۇلكەن قانتوگىسكە جول بەرىلمەدى دەسەك, ەشقانداي ارتىق كەتپەگەنىمىز.
ءوز كەزەگىندە, ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى رەتىندە ق.ساۋداباەۆ تا قىرعىزستانداعى جاعدايدى تۇراقتى قالپىنا كەلتىرۋگە بارىنشا ۇلەسىن قوستى جانە قوسىپ كەلەدى دە. وتاندىق ديپلوماتيانىڭ قابىلداعان شارالارى ۋاقتىلى ءارى ءتيىمدى بولدى جانە ولار ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر جانە شەتەلدىك ساراپشىلار تاراپىنان جوعارى باعالاندى. اتاپ ايتقاندا, وقيعالار ورىن العاننان كەيىن ارتىنشا ق.ساۋداباەۆ بۇۇ, ەۋرووداق, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى شارت ۇيىمى, رەسەي, اقش, گەرمانيا, يسپانيا, فرانتسيا, تۇركيا سەكىلدى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بەدەلدى مۇشەلەرىنىڭ وكىلدەرىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ, بىرقاتار كەڭەسۋلەر وتكىزۋ ارقىلى قىرعىزستانعا قاتىستى قولعا الىنعان شارالاردى ءتيىمدى ۇيلەستىرۋگە قول جەتكىزىلدى. دەر كەزىندە ج.كارىبجانوۆ ەقىۇ ءتوراعاسىنىڭ ارنايى وكىلى بولىپ تاعايىندالىپ, حالىقارالىق قاۋىمداستىق جىبەرگەن بىتىستىرۋشىلەردىڭ قاتارىندا ءبىرىنشى بولىپ ءبىشكەككە باردى. سونىمەن قاتار, ونىڭ ميسسياسىنا ءىس باسىنداعى توراعانىڭ تاپسىرماسىمەن ەقىۇ حاتشىلىعىنىڭ قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ جونىندەگى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ح.زالبەر قوسىلدى. ۆەنادا ەقىۇ تۇراقتى كەڭەسىنىڭ جەدەل وتىرىسى وتكىزىلىپ, دەرەۋ بىشكەكتەگى ۇيىمنىڭ ورتالىعىنا ءتيىستى نۇسقاۋلار بەرىلگەن بولاتىن.
سونداي-اق, ق.ساۋداباەۆتىڭ ءوزى 7-8 ساۋىردەگى قاقتىعىستاردان كەيىن ونشاقتى كۇن عانا وتكەن كەزدە قىرعىزستانعا ساپار شەككەن العاش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەدى. وندا ول جان-جاقتى, تولىق ءارى شىنايى اقپارات الۋ ماقساتىندا ۋاقىتشا ۇكىمەت باسشىلىعى مەن شەتەلدىك ديپلوماتتارعا قوسا, ساياسي پارتيالار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ جەتەكشىلەرىمەن دە كەزدەسىپ, قالىپتاسقان جاعدايعا ىقپالى ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ پىكىرلەرىن ءبىلدى.
مەملەكەتىمىز باۋىرلاس ەلگە تۇراقتى كومەك كورسەتىپ كەلەدى. ءبۇگىنگى كۇنى, جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, قازاقستان, رەسەي جانە اقش-تىڭ بىرلەسە وتىرىپ قىرعىزستاننىڭ تاقتان تايدىرىلعان پرەزيدەنتى ق.باكيەۆتى ەلدەن دەر كەزىندە الىپ شىعۋى ازاماتتىق سوعىس قاتەرىنەن ساقتاپ قالدى. ال جاقىندا ورىن العان وقيعالاردى ساياسي استارى بار ازاماتتىق قاقتىعىستان گورى ۇلتارالىق شيەلەنىستى شىمىلدىق قىلعان قىلمىستىق توپتاردىڭ تەررورلىق ارەكەتتەرىنە جاتقىزۋعا بولادى.
قازاقستان قىرعىزداردىڭ جاقىن كورشىسى رەتىندە, اعايىنداس حالىق رەتىندە گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋگە اتسالىسىپ كەلەدى. سولاردىڭ قاتارىنا قىرعىزستانداعى ەگىن ناۋقانى توقتاپ قالماس ءۇشىن, ءسويتىپ قىرعىز حالقىنا قيىنشىلىق ودان بەتەر تۇسپەس ءۇشىن قازاقستان تاراپىنان 3700 تونناعا جۋىق جانار ماي بەرىلگەندىگىن جاتقىزۋعا بولادى. سونىمەن قوسا, ق.ساۋداباەۆ پەن ر.وتۋنباەۆانىڭ قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەرىنە ءسايكەس, قازىرگى تاڭدا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ وتپەلى كەزەڭدەگى پرەزيدەنتى ر.وتۋنباەۆا ەلىنە قاجەتتى كومەك پەن ولاردى جەتكىزۋ جولدارىن قاراستىرىپ, بىزگە ۇسىنىستارىن دايارلاپ جاتىر.
اڭگىمەنىڭ توقەتەرىن ايتقاندا, وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىنا قازاقستان ەقىۇ توراعاسى رەتىندە الەم قاۋىمداستىعىنىڭ كوڭىلىن اۋدارتىپ, باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردى بىرلەسە جۇمىس جاساۋعا شاقىرىپ, قىرعىز ەلىنە بەلسەندى كومەك كورسەتۋلەرىنە ىقپال ەتۋدە.
الايدا, ءوز ەلى ىشىندەگى ۇلتارالىق تاتۋلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ءبىز دەربەس مەملەكەت رەتىندە بولسىن, حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قۇرالدارى ارقىلى بولسىن تىكەلەي اسەر ەتە المايمىز.
بىرىنشىدەن, بۇل مەملەكەتتىڭ ىشكى شارۋاسىنا قول سۇعۋشىلىق بولادى. ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىڭ ىشكى تىنىشتىعى تەك مەملەكەت باسشىلىعى مەن حالقىنىڭ ءوز قولىندا. ەشقانداي مەملەكەت, ەشقانداي حالىقارالىق ۇيىم سىرتتان كەلىپ, مەملەكەت باسشىلارىنا قالاي باسشىلىق جاساۋ كەرەكتىگىن, حالىققا قالاي دۇرىس ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن ۇيرەتىپ كەتە المايدى. سوندىقتان دا ق.ساۋداباەۆ ءوزىنىڭ مالىمدەمەلەرىندە قىرعىزستان بيلىگىن ەموتسياعا بەرىلمەي, حالىقتىڭ قامىن ويلاۋعا, ال حالقىن توزىمدىلىك تانىتۋعا شاقىرۋدا.
“داعدارىس جاعدايىنداعى مەنەدجمەنتتى” اتقارۋمەن قاتار, رەسمي استانا سونداي-اق ەقىۇ-عا ءتوراعالىق ەتۋىنىڭ ەكىنشى توقسانىندا بىرنەشە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىرى شارالار وتكىزگەن بولاتىن.
اتاپ ايتقاندا, 14-15 مامىر كۇندەرى الماتىدا وتكەن ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ترانسازيالىق فورۋمى قازاقستاندىق توراعالىقتىڭ ەلدە وتكەن العاشقى ءىرى ءىس-شاراسى بولدى. ونداعان ەۋروپا, ازيا, امەريكا مەملەكەتتەرىنەن جينالعان حالىق قالاۋلىلارى قىرعىزستانداعى شيەلەنىس پەن اۋعانستاندا بەيبىت ءومىردى قالپىنا كەلتىرۋ, ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ سەكىلدى ماسەلەلەردە “كارى قۇرلىق” پەن ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ ءتيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىن تالقىلادى.
ارادا ءبىر اي وتە, 10-11 ماۋسىم ارالىعىندا ادام قۇقىقتارى مەن دەموكراتيا تەتىكتەرىنە قاتىستى ەقىۇ اياسىنداعى تاريحي شەشىم قابىلدانۋىنىڭ مەرەيتويىنا وراي دانيادا “ەقىۇ كوپەنگاگەن قۇجاتىنىڭ 20 جىلدىعى: قازىرگى جاعدايى جانە كەلەشەگى” اتتى كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن.
ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزىنەن حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, حالىق الدىندا اشىق ءارى شىنايى باسقارۋ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋعا, ءبىر ءسوزبەن ايتقاندا, بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى جايلى قاتىناس ورناتۋعا باعىتتالعان. ال اتالمىش قۇجاتتى حالىقارالىق ستاندارتقا ەنگەن, ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ەرەجە دەپ قاراستىرۋعا بولادى.
سوندىقتان دا بۇل كونفەرەنتسيا بارىسىندا دەلەگاتتار ەقىۇ-نىڭ بارلىق اۋماعىندا كوپەنگاگەن قۇجاتىندا كورسەتىلگەن قاعيدالاردىڭ ساقتالۋىنىڭ جالپى ۇدەرىسىن قاراستىردى. سونىمەن قاتار, قۇجاتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەمەلەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كەزىگەتىن ءماسەلەلەرى ايقىندالىپ, بۇل ماسەلەلەردى شەشۋگە جانە مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ولقىلىقتاردى ازايتۋعا ارنالعان شارالار تالقىلاندى.
اتالعان شارا ۇيىم باسشىلارىنا دەموكراتيا, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, ۇلتتىق ازشىلىق جانە ەقىۇ ازاماتتىق ولشەمى بويىنشا ەقىۇ-نىڭ ۇستانىمدارىن ودان ءارى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
تاعى دا ءبىر اسا ءىرى شاراعا كەلەتىن بولساق, 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋشى مەملەكەت رەتىندە قازاقستاننىڭ باستى باسىمدىلىقتارىنىڭ ءبىرى توزىمدىلىك, كەمسىتپەۋ جانە مادەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋ تاقىرىپتارىن العا تارتۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن ابزال.
وسى ورايدا, 29-30 ماۋسىم ارالىعىندا استانادا ۇيىمداستىرىلعان ەقىۇ-نىڭ توزىمدىلىك پەن كەمسىتپەۋ جونىندەگى جوعارى دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسياسى ايتىلعان سوزدەردىڭ ءىس جۇزىندە ومىرگە كەلۋى دەسە بولادى.
كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەقىۇ شەڭبەرىندەگى ءتيىستى مىندەتتەر مەن قۇندىلىقتاردى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋ.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا قاندايدا بولسىن ءدىن نەمەسە ۇلت وكىلدەرىنە باعىتتالعان توزىمسىزدىك پەن كەمسىتۋگە قارسى كۇرەس جولدارىن تالقىلاۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋدارىلدى. قاتىسۋشىلار اشىق ۇنقاتىسۋ ارقىلى ءوزارا تۇسىنىستىك ماسەلەسىن العا تارتۋدا جانە توزىمسىزدىك كورىنىستەرىنە قارسى تۇرۋدا زاڭ شىعارۋشى قۇرىلىمداردىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, ءبىلىم جۇيەسىنىڭ جانە باق-تىڭ اتقارار ءرولىن تالقىعا سالدى.
جالپى, قوعامداعى توزىمدىلىك پەن كەمسىتپەۋشىلىك ماسەلەسىن شەشۋ وتە كۇردەلى ءىس. ءبىز, ياعني قازاقستان, ەقىۇ شەڭبەرىندە بۇل ماسەلەنى كوتەرىپ, وسىعان باسىمدىلىق بەرىپ, جاڭالىق اشىپ وتىرعان جوقپىز. بىراق ءالى كۇنگە دەيىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق اراسىندا دا, جەكەلەگەن مەملەكەتتەر ىشىندە دە شەشىمى تابىلماعان قيىن جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلىمىزدە جيناقتالىپ ۇلگەرگەن, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىم سالاسىنداعى شىن مانىندە باعا جەتپەس تاجىريبەمىزدى دۇنيەگە كورسەتە ءبىلىپ, وزگەلەرگە توزىمدىلىكپەن قاراۋ جانە ەشبىر كەمسىتپەي, كەرىسىنشە شىنايى دوستىقپەن ءبىرلەسە ءومىر ءسۇرۋدىڭ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاپ جۇرگەنىمىزدى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىز وتە ورىندى دەپ سانايدى.
تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جاعداي, اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا قازاقستاندىق توراعالىقتىڭ تاراپىنان ەقىۇ-نىڭ ءوزىنىڭ ءداستۇرلى ىقپالداستىق شەڭبەرىمەن شەكتەلمەي, كورشىلەس ايماقتاردا ۇقساس ماقساتتاردى كوزدەيتىن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىستاردى نىعايتۋعا زور كوڭىل ءبولىندى. وسى ورايدا, ەڭ العاشقى بولىپ ازيا مەن تاياۋ شىعىستا قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان ەكى ۇيىم ەسكە تۇسەدى. ال ەگەر يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىندا وتاندىق ديپلوماتيا ءوزىنىڭ بىتىمگەرلىك, ۇيلەستىرۋشى قابىلەتتەرىن تانىتۋ ءۇشىن قىزۋ دايىندىق ۇستىندە بولسا, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (ازيا كەڭەسى دەپ قىسقارتادى) اياسىندا قازاقستان ءوز توراعالىعىن ابىرويمەن وتكىزىپ, بەدەلدى بىرلەستىكتىڭ تىزگىنىن باۋىرلاس تۇركيا ەلىنە تاپسىرىپ ۇلگەردى.
يسلام كونفەرەنتسياسى اياسىندا ەقىۇ-مەن ساليقالى ىقپالداستىق ورناتۋ ارقىلى “كارى قۇرلىقتىڭ” كەيبىر ەلدەرىندە ورىن العان يسلاموفوبياعا بىرلەسە توتەپ بەرۋ جونىندەگى قازاقستاننىڭ جىل باسىنان بەرى كۇن تارتىبىنە ەنگىزىپ وتىرعان ۇسىنىستارى باسقا مەملەكەتتەر تاراپىنان تولىق قولداۋ تاپتى دەسە بولادى. وسىنداي قىزمەتتىڭ ماڭىزىن جەتە تۇسىنەتىن يكۇ باس حاتشىسى ەكمەلەدين يحسانوگلۋ 6 مامىردا ۆەناداعا ەقىۇ-نىڭ تۇراقتى كەڭەسىنىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەندە ەۋروپا مەن مۇسىلمان الەمىندە ءدىنى وزگەشەلەردىڭ ءبىر-بىرىنە توزىمدىلىگى تەك اشىق تا ادال ۇنقاتىسۋ ارقىلى عانا نىعايا الاتىنىن جانە وسى قادامدارعا قازاقستان قوسىپ جۇرگەن ۇلەس زور ەكەنىن قاداپ ايتقان بولاتىن.
ەكى بىرلەستىك اراسىنداعى ىقپالداستىق تاقىرىبىن 18-20 مامىردا دۋشانبەدە وتكەن يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 37-ءشى وتىرىسىنا ەقىۇ-نىڭ باسشىسى رەتىندە قاتىسقان قانات ساۋداباەۆ تا دالەلدى تۇردە جالعاستىرعان ەدى. كەلەشەكتە ەقىۇ مەن يكۇ اراسىندا ءوزارا ءتيىمدى قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋىنا جول اشىلدى دەي الامىز.
وسى كۇنگە دەيىن وتاندىق ديپلوماتيانىڭ ەڭ باستى جەتىستىگى بولىپ سانالىپ كەلگەن ازيا كەڭەسىنىڭ بيىل 8 ماۋسىمدا ىستامبۇلدا وتكەن ءۇشىنشى ءسامميتى نەگىزىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالاعان بىرلەستىكتىڭ تاريحىندا قاي جاعىنان قاراساڭ دا ۇلكەن بەلەس بولدى. قازاقستان تاراپى سىني كوزبەن قاراعاندارعا نازار اۋدارماي, ماپەلەپ شىققان حالىقارالىق جوبا بۇگىندە ءوز ەلدەرىندە سونىڭ اياسىندا ماڭىزدى ءىس-شارالار وتكىزىپ, بارىنشا بەلسەندى ءتۇردە اتسالىسۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ جۇرگەن الەمنىڭ ەڭ الپاۋىت قۇرلىعىنىڭ 20 مەملەكەتى مۇشەلىك ەتەتىن ازيا كەڭەسى بۇگىندە قۇرلىقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن بىردەن-ءبىر بەدەلدى بىرلەستىككە اينالدى.
ءدال وسى ىستامبۇل ءسامميتى الدىندا جايىعىمىزبەن ىسپەتتەس, ازيا مەن ەۋروپانى قوساتىن بوسفور جاعاسىندا ازيا كەڭەسى مەن ەقىۇ-نىڭ العاش بىرلەسكەن ءىس-شاراسى وتكىزىلگەن بولاتىن. ء“XXى عاسىرداعى ەۋرازيا قاۋىپسىزدىگى جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق” سەمينارىنا قاتىسقان ونداعان مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرى ەكى بىرلەستىك اراسىندا كەشەندى ىقپالداستىق ورناتۋ ارقىلى, قۇرلىقارالىق قاۋىپسىزدىك پلاتفورماسىنا جول اشىلۋى ىقتيمال دەگەن پىكىردى قولدادى. قالاي بولاتىنىن كورە جاتارمىز, بىراق حالقىمىز “جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس” دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك.
ءبىر قۋانىشتىسى, ەقىۇ باسىنداعى قازاقستاننىڭ قىزمەتى جاقسى نيەتپەن شەكتەلمەي, ناقتى ىستەرمەن دە ايشىقتالۋدا. توراعالىقتىڭ ەكىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىلارى وسىنى دالەلدەيتىن سەكىلدى. ەكۆاتور بەلدەۋىنەن وتكەندە قازاقستان توراعالىعى كەمەلىنە كەلە ءتۇستى دەي الامىز.
نۇربەك جولتاي ۇلى.