كەشە اقتوبە قالاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ “2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىنداعى بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قورىتىندىلارى تۋرالى” اتتى رەسپۋبليكالىق كەڭەس ءوتتى. كەڭەسكە پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن رەسپۋبليكا دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ جينالعانداردىڭ الدىندا قىسقاشا ءسوز سويلەپ, كەڭەس جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسىنە باسىمدىلىق بەرە وتىرىپ, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە نازاردا ۇستاپ كەلەدى. مەن اقتوبە ءوڭىرىنىڭ حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا جانە دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا ءوزىندىك ۇلەس قوسىپ وتىرعانىنا قۋانىشتىمىن. بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق جۇيەسىن ەنگىزۋ باستاماسى وتە ومىرشەڭ يدەيا. العاشقى جارتى جىلدىق قورىتىندىلارىن شىعارا وتىرىپ, ونىڭ ءبىزدىڭ وڭىردە تابىستى جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا سەندىرەمىن. ماماندار جەتكىلىكتى دايارلانۋدا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جىل وتكەن سايىن نىعايىپ كەلەدى, قارجىلاندىرۋ دا ارتا ءتۇستى. سوڭعى ءۇش جىلدا الپىستان استام دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى, – دەدى ەلەۋسىن ناۋرىزباي ۇلى. وبلىس باسشىسى ودان ءارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە كورسەتىلىپ وتىرعان قارجىلاي قولداۋ-كومەك تۋرالى ايتتى. بەس جۇزدەن استام دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەر وبلىس اكىمىنىڭ اقشالاي سىيلىعىنا يە بولعان ەكەن. جالپى وبلىستا مەديتسينا سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان ءساتتى قادامداردى وزگەلەرگە ونەگە رەتىندە تاراتۋعا ابدەن بولاتىنداي جاعدايدا دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
سودان كەيىن كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ قۇتىقتاپ ءسوز سويلەدى. ەلىمىزدەگى بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرىن تاراتىپ ايتىپ, وسى باعىتتاعى قول جەتكەن تابىستاردى اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدىردى. ول بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ماسەلەسىن ۇكىمەتتىڭ باستى نازاردا ۇستاپ وتىرعانىنا توقتالدى. بۇل جۇيەنىڭ ستاتسيونارلىق جانە ستاتسيونار الماستىرۋشى قىزمەت كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتەتىنى, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدەگى مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەردى قارجىلاندىرۋ ءجايلى ءسوز قوزعادى.
– بىرىڭعاي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى وسىنداي كەڭەس بىلتىر قوستانايدا, ال بيىل ءساۋىر ايىندا استانادا وتكىزىلدى. مۇنداي ءوزارا پىكىر الىسۋلار ءبىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ بارىسىن قورىتىندىلاپ قانا قويماي, الداعى اتقارىلاتىن شارۋالاردى بولجاۋعا دا العىشارت جاسايدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان “سالاماتتى قازاقستان” اتتى جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسى نەگىزىندە ودان ءارى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. اتالعان ءماسەلەلەردى جان-جاقتى تالقىلاۋ جاڭا جۇيەنى تەزىرەك ەنگىزۋگە ىقپال ەتەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى ەربول تۇرمۇحان ۇلى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ءساليدات قايىربەكوۆا بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ 2010 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىنداعى بارىسى تۋرالى باياندادى. بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق جۇيەسىن ەنگىزۋ ناتيجەسىندە مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا باسەكەلەستىك ورتانى قۇرۋعا, مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ بىرىڭعاي تاريفتەرىن بەلگىلەۋگە, اۋرۋلاردىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارعا قولجەتىمدىلىگىنە, اشىقتىق پەن ەركىن تاڭداۋ قۇقىعىنا قول جەتكىزىلەتىن بولادى. وڭىرارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ەمحانالاردا ەمدەلۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى. بۇعان دەيىن مۇنداي جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ پالاتالىق جاعدايدا نەمەسە كۆوتا بويىنشا عانا مۇمكىن بولاتىن-دى. وسىلايشا ەمدەلۋگە جاتقىزۋ بيۋروسىندا تىركەلگەن 258 مىڭ ادامنىڭ ەركىن تاڭداۋ قۇقىقتارى ساقتالا وتىرىپ, 96 پايىزى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ەم السا, 3 پايىزى رەسپۋبليكالىق ەمحانالاردا ەمدەلىپتى. 2009 جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىمەن سالىستىرعاندا گوسپيتالداۋدان باس تارۋعا شاعىمدانۋ 8 ەسە كەمىگەن كورىنەدى.
بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, دەنساۋلىق ساقتاۋدا جەكە سەكتوردى دامىتۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق قىزمەتتى ساتۋعا تەڭ جاعداي تۋعىزىلا باستاپتى.مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن جاسالعان 838 كەلىسىم-شارتتىڭ 103-ءى مەملەكەتتىك ەمەس سەكتور ۇيىمدارى بولىپ تابىلادى. بۇدان باسقا باسەكەلەستىك نەگىزى رەتىندە ءبىرىڭعاي ءتاريفتىڭ بەلگىلەنۋىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. مەديتسينالىق-ەكونوميكالىق تاريف باعاسى ءساۋىر ايىندا 39 پروتسەنت ءوسۋ جاعىنا قارالعان كورىنەدى. ۇستىمىزدەگى جىلعى العاشقى جارتى جىلدىقتا تاۋلىك بويعى ستاتسيونارلىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ 118, ستاتسيونار الماستىرۋشى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ 87,6, ال, جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ 100,4 پايىزدى قۇراپتى.
ءساليدات قايىربەكوۆانىڭ ءمالىمدەۋىنشە, بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن جەتىلدىرىلگەن مەديتسينالىق-ەكونوميكالىق حاتتامالاردى ەنگىزۋدى, نەگىزسىز گوسپيتالداۋدى توقتاتۋ بويىنشا شارالار الۋدى, توسەك قورىن راتسيوناليزاتسيالاۋدى جانە وڭتايلاندىرۋدى ۇسىنادى. سونداي-اق, ساۋىقتىرۋ ءجانە قالپىنا كەلتىرۋ ەمدەۋ تەحنولوگياسىن دامىتۋ, عىلىمي جانە رەپۋبليكالىق ەمحانالاردا, ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگتە جاڭا حالىقارالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, وڭىرلەردە جوعارى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى دامىتۋ دا كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر. ءدارى-ءدارمەكتەرمەن كىدىرىسسىز قامتاماسىز ەتۋدى جەتىلدىرۋگە, شالعايداعى ارتتا قالعان اۋدانداردىڭ مەديتسينا مەكەمەلەرىن كەپىلدى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ديففەرەنتسيالاندىرىلعان ەڭبەكاقى تولەۋدى جۇزەگە اسىرۋعا, بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى مەديتسينالىق قاۋىمداستىق جانە تۇرعىندار اراسىندا تۇسىنىك جۇمىستارىن ءجۇرگىزۋگە دە باسا كوڭىل بولىنەدى. “سك-فارماتسيا” باس ديرەكتورى سىزدىق بايمۇقانوۆ بىرىڭعاي ديستريبۋتسيا اياسىندا ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى اڭگىمەلەدى. كەڭەسكە قاتىسۋشىلار ءبىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى ءوزارا پىكىر الىسىپ, ءوز وڭىرلەرىندە ونىڭ قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنان حاباردار ەتتى.
ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.