عاسىر ءۇنى جاڭعىرعان كەش

سونىڭ ءبىرى – كۇلاش بايسە­يىتوۆا اتىنداعى كامەرالىق زال ساحناسىندا وتكەن «ونەر تارلاندارى» توپتاماسى اياسىنداعى العاشقى كونتسەرت. « ۇلى دالا داۋىسى» دەپ اتالعان مۋزىكا­لىق كەشتە وپەرا ترۋپپاسىنىڭ سوليستەرى مەن شاقىرىلعان ارتىستەر ەرمەك سەركەباەۆتىڭ وپەرالىق, كامەرالىق, سونىمەن قاتار حالىق اندەرى رەپەرتۋارىنان تۋىندىلار تارتۋ ەتتى. فورتەپيانو پارتياسىن ورىنداعان تەاتردىڭ مۋزىكالىق كەڭەسشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى راۋشان بەسكەمپىروۆا باري­تون­نىڭ قازاق مۋزىكا مادەنيەتىندەگى ­ورنىنا توقتالدى:

– ەرمەك بەكمۇحامەد ۇلى – قازاق مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ اسا كورنەكتى وكىلدەرى­­نىڭ ءبىرى, ۇلتتىق ونەردىڭ دامۋىنا ولشەۋ­­سىز ۇلەس قوسقان تۇلعا. ەڭ الدىمەن, ەرمەك سەركەباەۆ قازاقتىڭ كاسىبي ۆوكال­­دىق ونەرىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرگەن ء­ان­شى رەتىندە باعالانادى. ول – وپەرا مەن كامەرالىق ۆوكال جانرىندا ەرەكشە شەبەرلىگىمەن تانىلعان ليريكالىق باريتون داۋىس يەسى. اسىرەسە ءانشىنىڭ ورىنداۋىندا قازاقتىڭ حالىق اندەرى مەن وتان­دىق كومپوزيتورلاردىڭ شىعارمالارى تەرەڭ مازمۇنعا, بيىك كوركەمدىك دەڭگەي­گە يە بولدى. اڭىزعا اينالعان تۇلعانىڭ 100 جىلدىعىنا تەاترىمىزدا تۇتاس كونتسەرتتەر لەگىنىڭ ارنالۋ سەبەبى – ءبىز ونەر يەسىنىڭ بارلىق قىرىن اشقىمىز كەلە­دى, – دەپ اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول سوناۋ 90-جىلدارى ەرمەك سەركەباەۆ كوكشەتاۋ­عا گاسترولمەن بارعان كەزىندە ونەر يەسى­نىڭ شىعارماشىلىق كونتسەرتىن فورتەپيا­نودا سۇيەمەلدەگەن ءساتىن جىلى ەسكە الدى:

– ول كىسى شىرقاعان كلاس­سي­­كا­لىق تۋىندىلاردى سۇيە­مەل­­­دەدىم, ال حالىق ءانى «ياپۋ­راي­دى» ورىنداعاندا فوتەپيانودا ەرمەك اعانىڭ ءوزى وينادى. سول كەزدە ءانشىنىڭ اسپاپتى قا­لاي شەبەر مەڭگەرگەنىنە ءھام سۋىرىپ­سالمالىق دارىنىنا ايرىقشا ءتانتى بولدىم. كونسەرۆاتوريانى ەندى عانا ءبىتىرىپ كەلگەن مەن ءۇشىن بۇل تاڭ­عالار­لىق جايت ەدى. اتاقتى ەرمەك سەركەباەۆپەن ءبىر كونتسەرتتە ونەر كورسەتىپ, اڭىز تۇلعا­نىڭ شىعارماشىلىعىنا ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ ­ز­ور ماقتانىش, – دەدى مۋزىكانت.

قازاق وپەرا ونەرىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان ەرمەك سەركەباەۆ ۇلتتىق رەپەرتۋاردىڭ قالىپتاسۋىنا دا زور ىقپال ەتتى. ونەر يەسىنىڭ ساحنا مادەنيەتى مەن اكتەرلىك شەبەرلىگى كەيىنگى بۋىن انشىلەرگە دە ونەگە بولدى. سول ءىزباسارلاردىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى شاحيماردان ءابىلوۆ.

– قازاق وپەرا ونەرى مەن ءۇشىن ەرمەك سەركەباەۆ ەسىمى­مەن ەگىز ءورىلىپ جاتىر دەسەم, قاتەلەسپەيمىن. سەبەبى ول كىسى ۇلتتىق ۆوكال مەكتەبىنىڭ اسەم ءۇنى مەن تەرەڭ بولمىسىن الەمدىك ساحناعا تانىتىپ, كسرو مەن ەۋروپا تەاترلارىندا ونەر كورسەتىپ, قازاق ونەرىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى. سول كەزەڭدەگى تالاي جاس انشىگە بوي تۇزەر تاماشا ۇلگى بولا ءبىلدى. 1981 جىلى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتوريادا بىرگە قىزمەت اتقارىپ, ماعان دا ءانشىنىڭ تاعىلىمدى اڭگىمەلەرىن تىڭداۋ باقىتى بۇيىردى. ال 1991 جىلى تاۋەلسىزدىك جاريالانعان ساتتەگى: ء«بىز ەگەمەن ەل بولدىق!» دەگەن تولقىنىستى ءسوزى ءالى كۇنگە دەيىن جادىمدا ساقتاۋلى. قازاقتىڭ حالىق اندەرىن الەمگە تانىتۋ – ەرمەك اعانىڭ اسىل ارمانى ەدى. بۇل كەش – ۇلى داۋىسقا تاعزىم عانا ەمەس, ۇلتتىق ونەردىڭ بيىك رۋحىنا جاسالعان قۇرمەت, – دەپ ءانشى اعا تۋرالى ساعىنىش پەن قۇرمەتكە تولى ەستەلىگىن اعىنان اقتارىلا اڭگىمەلەدى.

كونتسەرتتە «ەكى جيرەن», ء«شاپيباي-اۋ», «قىزىل بيداي», «تىلەۋ-قاباق», «القوڭىر», «ياپۋراي», ء«بىر بيداي-ارپا» سىندى حالىق اندەرى شىرقالدى. سونىمەن قاتار ءبىرجان سالدىڭ «بۋرىلتاي», اقان سەرىنىڭ «سىرىمبەت», جاياۋ مۇسانىڭ «سۇرشا قىز», ابايدىڭ «ايتتىم سالەم, قالامقاس» اندەرى كەش كوركىن قىزدىردى.

شاقىرىلعان ارتىستەرمەن بىرگە ساحنا­عا «استانا وپەرا» سوليستەرى – قازاقستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى ايگۇل نيازوۆا, تالعات مۇساباەۆ, جان ءتاپين, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى جاننات باقتاي, سونداي-اق سايان يسين باستاعان وزگە دە ونەرپازدار شىقتى. تاعى­لىمدى كەشتە كورەرمەن تەك مۋزىكالىق تۋىندىلاردى تىڭداپ قانا قويماي, ەرمەك سەركەباەۆتىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىق مۇراسى تۋرالى مازمۇندى اڭگىمەلەرگە دە قانىقتى.

ايتا كەتەرلىگى, يۋنەسكو 2026 جىلعا ارنالعان اتاۋلى داتالار كۇنتىزبەسىنە ەرمەك سەركەباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن ەنگىزدى. وسىعان وراي «استانا وپەرا» مەرەيلى داتا قارساڭىندا كونتسەرتتەر تسيكلىن باستاعان ەلورداداعى العاشقى تەاترلاردىڭ ءبىرى بولدى.