قازاقستاندا كونستيتۋتسيالىق رەفورما شەڭبەرىندە جاڭا اتا زاڭ جوباسىن قولداۋ شارالارى جالعاسىپ جاتىر. 12 اقپاندا رەسپۋبليكالىق «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى رەسمي جاريالاندى. قۇجات 2025 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ ازىرلەندى. الداعى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم 15 ناۋرىزعا جوسپارلانعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى رەفورمالىق پروتسەستە بەلسەندى ءرول اتقارىپ, ازاماتتاردان كەلگەن 600-گە جۋىق باستامانى جان-جاقتى ساراپتاپ, مازمۇندىق جانە ستراتەگيالىق ماڭىزدى ۇسىنىستاردى پارلامەنتتىك رەفورما جونىندەگى وتىرىستارعا شىعاردى. ينستيتۋت ديرەكتورى ناتاليا پان جۇمىس توبى قۇرامىندا نەگىزگى ەرەجەلەردى تالقىلاۋعا قاتىسىپ, جاڭا جوبانىڭ كاسىبي ساراپتاماسىن قامتاماسىز ەتتى.
پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىندا وتكەن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ ءىس-شاراسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, ساراپشىلار مەن عالىمدار قاتىستى. ءىس-شارانى ينستيتۋت ديرەكتورى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا پان جۇرگىزدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى سەرىك ەگىزباەۆ كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ زاماناۋي سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرەتىنىن اتاپ ءوتىپ, ونىڭ ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋعا جانە حالىقتىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋعا قاتىسۋىن نىعايتۋعا باعىتتالعانىن ايتتى.
«كونستيتۋتسيا – ۋاقىت پەن قوعام سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن ومىرشەڭ قۇجات بولۋى ءتيىس», دەدى دەپۋتات.
ول اتا زاڭدى قابىلداۋ بۇكىل حالىقتىڭ ورتاق شەشىمى بولۋى قاجەتتىگىن ايتىپ, ازاماتتاردى الداعى رەفەرەندۋمدا جوبانى قولداۋعا شاقىردى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءۇنزيلا شاپاق حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ نورمالارىنا كەڭىنەن توقتالدى.
«حالىقارالىق جانە ۇلتتىق قۇقىق ءوزارا ءىس-قيمىل مەن ۇيلەستىرۋ تەتىكتەرىنە نەگىزدەلەدى, بۇل ەكى قۇقىقتىق جۇيەنىڭ دەربەستىگىن ايقىندايدى» دەدى ءۇ.شاپاق.
ۇسىنىلىپ وتىرعان جاڭاشىلدىقتار قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنە ادالدىعىن ساقتاي وتىرىپ, قۇقىقتىق ايقىندىقتى قامتاماسىز ەتەدى.
پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتى سايلاۋى: وكىلەتتىك مەرزىمى جانە داۋىس بەرۋ ەرەجەسى ناقتىلاندى
قوعامدىق سانا مەن ازاماتتىق بىرەگەيلىكجيىندا سونداي-اق ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ «زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتى» ديرەكتورى ينديرا اۋباكيروۆا, «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گ ۇلىسحان ناحباەۆا جانە قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى عالي دىنمۇحاممەد ءازىمباي ۇلى بايانداما جاسادى.
عالي دىنمۇحاممەد ءازىمباي ۇلى سوڭعى الەۋمەتتىك زەرتتەۋ دەرەكتەرى بويىنشا ازاماتتاردىڭ 70-75 %-ى ءوزىن ەڭ الدىمەن قازاقستان ازاماتى رەتىندە ايقىندايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل قوعامدا ازاماتتىق سانا باسىمدىققا يە تەپە-تەڭدىك ساقتالعانىن بىلدىرەدى. مۇندا ءبولىنۋ ەمەس, ورتاق ازاماتتىق نەگىز تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر», دەدى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, ء«بىز – قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس حالقىمىز» دەگەن تۇجىرىم جالپىۇلتتىق بىرلىك يدەياسىن بىلدىرەدى, ال ءار ازامات ەتنيكالىق تيەسىلىگىن ەركىن ايقىنداي الادى.
گ ۇلىسحان ناحباەۆا «قازاقستان جاستارى – 2025» زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرىن كەلتىرىپ, جاستاردىڭ ساياسي ۇدەرىستەرگە قاتىسۋعا بەيىم ەكەنىن ايتتى.
«ساياسي كۇن تارتىبىنە قىزىعۋشىلىق ءارتۇرلى دەڭگەيدە قالىپتاسقان: 34,6 %-ى مەزگىل-مەزگىل نازار اۋدارادى, 26,8 %-ى ماڭىزدى وقيعالار كەزىندە بەلسەندى, ال 14,3%-ى تۇراقتى تۇردە قاداعالاپ وتىرادى», دەدى گ. ناۋحاباەۆا.
جاڭا كونستيتۋتسيادا جەكە دەرەكتەردى ساقتاۋعا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلەدى
قورىتىندىكەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدايتىندارىن جاريالاپ, ونىڭ مەملەكەتتى ودان ءارى دامىتۋ, دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جانە ازاماتتاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ تۇرعىسىنان ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا كونستيتۋتسيادا ەل ازاماتتىعىنا قاتىستى قانداي ەرەجەلەر ۇسىنىلعان؟