اتا زاڭ – ەلىمىزدىڭ بۇكىل قۇقىقتىق جۇيەسىنىڭ وزەگى. ول مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ, ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتىڭ بارلىق سۋبەكتىسىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعىتتارىن ايقىندايدى. سونداي-اق اكىمشىلىك, ازاماتتىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك, ەڭبەك جانە وزگە دە قۇقىق سالالارىنىڭ نەگىزىن قالىپتاستىرادى.
مەن زاڭگەر رەتىندە كونستيتۋتسيا جوباسىنا ەنگىزىلەتىن ۇسىنىستاردى تالقىلاۋ جونىندەگى كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا وتىرىستارىنىڭ جۇمىسىن مۇقيات قاداعالاپ وتىردىم. ايتا كەتۋ كەرەك, جوبا جارتى جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى جان-جاقتى قارالىپ, قوعام اراسىندا كەڭ كولەمدە تالقىلاۋدان ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا 2000-عا جۋىق ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ بارلىعى مۇقيات زەردەلەنىپ, ناتيجەسىندە, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ 84 پايىزىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى ۇسىندى. بۇل باستاما قوعام تاراپىنان كەڭ قولداۋ تاپتى.
ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيا جوباسى – تاۋەلسىز ەلىمىز تاريحىنداعى اسا ماڭىزدى ءارى جاۋاپتى قادام. مەنىڭ ويىمشا, العاش رەت كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە «ادىلەتتى قازاقستان» جانە «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتتارى ناقتى ءارى جۇيەلى تۇردە كورىنىس تاپتى. بۇل – قوعام سۇرانىسى مەن ۋاقىت تالابىنا بەرىلگەن ايقىن جاۋاپ. اتالعان قاعيداتتار قۇقىق ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا, ادىلەتتى باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ءارى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان.
جاڭا رەداكتسياداعى 16-1-باپقا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل باپ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا بەرىلەتىن كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋگە, ونىڭ ىشىندە كىناسىزدىك پرەزۋمپتسياسى, ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن قايتادان جاۋاپقا تارتۋعا جول بەرمەۋ مەن ءوزىنىڭ كىناسىزدىگىن دالەلدەۋگە مىندەتتى بولماۋ قاعيداتتارىن قامتيدى. اتالعان نورما ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ باسىمدىعىن ناقتى بەكىتەدى.
17-21-باپتاردى تالداي وتىرىپ, جاڭا تۇزەتۋلەردىڭ بۇرىنعى رەداكتسيامەن سالىستىرعاندا ەلەۋلى ايىرماشىلىعى بار ەكەنىن كورۋگە بولادى. جاڭا وزگەرىستەر ءاربىر ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن قادىر-قاسيەتىن قورعاۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا:
«20-1-تارماق. ادامنىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىنە قول سۇعىلمايدى جانە زاڭمەن قورعالادى.
20-2-تارماق. ەشكىم ازاپتاۋعا, زورلىق-زومبىلىققا, باسقا دا قاتىگەز نەمەسە ادامدىق قادىر-قاسيەتىن قورلايتىن ءىس-ارەكەتتەر مەن جازالارعا ۇشىراتىلماۋعا ءتيىس».
بۇل تۇجىرىمدار جاڭا كونستيتۋتسيا حالىقتىڭ پىكىرى مەن مۇددەسىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەنىنىڭ ايقىن دالەلى. جاڭارتىلعان اتا زاڭ ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا, ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا ءارى قۇقىقتىق مەملەكەتتى نىعايتۋعا بەرىك نەگىز بولارىنا سەنىم مول.
مۇحتار تولەگەن,
س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
باسقارما توراعاسى – رەكتورى