ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىز باستاۋىن كونە زامانداردان الاتىن, بەرتىن كەلە تاريحىمىزداعى ءاز-تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسى» ارقىلى كورىنىس بەرەتىن باستى قۇجاتتاردىڭ بۇگىنگى كەلبەتى دەپ ويلايمىن.
بۇل ەندى مەنىڭ قاراپايىم جۇمىسشى رەتىندەگى كوزقاراسىم. جەكە قۇقىق تۋرالى بالا كەزدە مەكتەپ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ, از-كەم وقىعانىمىز بولماسا, ەل مەن جەردىڭ قۇقىنا قاتىستى ۇعىمدى قاريالاردىڭ اۋزىنان ەستىپ, قۇلاققا قۇيىپ العانبىز. ال قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ ادام قۇقى قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەتىندىگىنەن حابارىم مول جانە وندا ادام قۇقىنا قاتىستى باپتار وتە كوپ. سوندىقتان, ءوز قۇقىمنىڭ مەملەكەتتىك تۇرعىدان قورعالاتىندىعىن جاقسى بىلەمىن. مەن قازىر ەلوردامىزداعى ورىنبور كوشەسىن جاعالاي ورنالاسقان مينيسترلىكتەر ءۇيىنىڭ الدىن جاسىل جەلەكپەن كومكەرىپ, اباتتاندىرۋ ىسىنە ارالاسىپ كەلەمىن. استانانىڭ كوركەيۋىنە ءوز ۇلەسىمدى مۇراپشى رەتىندە قوسىپ جاتىرمىن. ياعني, قىزمەتىنە ساي وزىمە تيەسىلى جەرگە ەگىلگەن گۇلدەر مەن اعاشتاردى, جاسىل جەلەكتى سۋارامىن. اتقاراتىن مىندەتىم اسا جەڭىل بولماسا دا, جاسىما لايىق, ورىنداي الۋعا قاۋقارلىمىن. تاعى ءبىر 4-5 جىل ەڭبەك ەتسەك, وسى بەينەتىمىزدىڭ زەينەتىن كورەمىز. مەن جوعارىدا اتاپ وتكەن قۇقىمنىڭ مەملەكەتتىك تۇرعىدان قورعالۋىنىڭ بىردەن-ءبىر كورىنىسى سول بولۋ كەرەك. ياعني, جاسىم جەتكەندە زەينەتكە شىعىپ, ۇزاق جىلدىق ەڭبەگىمنىڭ راحاتىن كورەمىن. ونى مەملەكەت قامتاماسىز ەتەدى ەمەس پە؟!. مۇنى ءبىر دەپ قويىڭىز. ەندىگى ءسوزىمدى دايەكتەي ءتۇسۋ ءۇشىن ءوز ومىرىمنەن ناقتى ءبىر مىسالدار كەلتىرەيىن. ءبىز ءوزى ءبىلىمدى كەڭەس زامانىندا العاندىقتان, بەلگىلى ءبىر سالاعا بەيىمدەلىپ ماماندىق الۋعا مۇمكىندىك بولمادى. دەسەك تە, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋى ءبىزدىڭ تولقىن وكىلدەرىنە بىرقاتار اۋىرتپالىقتار ءتۇسىرىپ, جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. اۋىرتپالىعى سول, ءبىز ەكى زاماننىڭ كۋاگەرلەرىندەي كۇيگە تۇستىك. سالىستىرمالى تۇردە ايتار بولسام, قازىرگى كەزدە قۇقىڭنىڭ قورعالۋىنا مەيلىنشە جاعداي جاسالعان. ونى وسى كۇندەرى باسىمنان وتكەرىپ جۇرگەن مىناداي جاعدايمەن ايعاقتاي الامىن. مەنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلۋىم – وسى ەلدىڭ ەڭ باستى بايلىعىنىڭ ءبىر بولشەگى ەكەندىگىم. وسىنى وتە جاقسى سەزىنەمىن جانە تۇسىنەمىن. ال بۇل, ءوز كەزەگىندە مەنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىمنىڭ قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرىلەتىندىگىن ايعاقتايدى. ەندەشە, وسى ازاماتتىق قۇقىمنىڭ قورعالۋىنان تۋىندايتىن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايلارىمنىڭ تۇزەلۋىن تارقاتا ايتىپ بەرەيىن. بەلگىلى ءبىر زاڭ سالاسىندا وقىعان-توقىعانى بار مامان بولماسام دا, ازامات رەتىندە قورعالۋىم كەرەكتىگىن لوگيكالىق تۇرعىدان سەزەمىن. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان اۋىلىندا تۋىپ, ءوسىپ ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتتىك. وتكەن جىلعا دەيىن كەڭەستىك جۇيەدەگى سوۆحوزىمىزدان قالعان شارۋاشىلىقتىڭ شاشاۋىن شىعارماي-اق ۇستاپ كەلدىك تە, اقىلداسا كەلە, مۇلكى مەن تەحنيكاسى جوق, ەسەسىنە, گەكتارلاپ جاتقان جەرى بار قوجالىعىمىزدى بولىسكە سالدىق. الايدا, ول جەردە ماعان جانە مەنىڭ ءتورت بالامنان تۇراتىن وتباسىما تيەسىلى ۇلەسىم تيمەي قالدى. ال اۋىل ىرگەسىندە ءالى دە بولسا بولىسكە سالىنباعان جەر جاتىر. ءبىز كەتەرمىز-اۋ, بىراق, بۇگىنگى بالالارىم مەن ەرتەڭگى ۇرپاعىمنىڭ ەنشىسىنە بۇيىرۋى ءتيىس پايىمدى باعالاي وتىرىپ, 2-3 گەكتار جەر بولسا دا الۋىم كەرەك ەدى. ول مۇمكىن بولماعاندىقتان, قازىرگى كەزدە اۋىل مەن اۋدان, وبلىستاعى ءتيىستى ماماندارمەن سويلەسىپ, ءوز ۇلەسىمدى ەنشىلەۋگە بارىمدى سالىپ, جۇگىرىپ ءجۇرمىن. ءتىپتى, وسى ماسەلە بويىنشا ءوز ولكەمىزدەن سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتىنىڭ قابىلداۋىندا دا بولىپ, ونىڭ كومەكشىسىمەن تىكەلەي بايلانىستا وتىرمىن. بار ماقساتىم – ەرتەڭ زەينەتكە شىققاندا نەمەرەلەرىمە مۇرا رەتىندە قالدىراتىن زاڭدى جەرىم بولسا دەپ ويلايمىن عوي. قازىرگى كەزدە جان-جاقتى تەكسەرىپ, سەبەبىن انىقتاۋ, ءتۇسىندىرۋ, ناقتىلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. وڭ ناتيجەگە قول جەتكىزەمىن دەگەن ۇمىتتەمىن. ال ەگەر بولماي جاتسا, ەلباسىنىڭ اتىنا حات جازىپ, اراشا سۇراۋ دا ويىمدا جوق ەمەس. بۇل مەنىڭ ەل ازاماتى ءارى قاراپايىم جۇمىسشى رەتىندەگى ءوز ويىم. ويتكەنى, ماعان اتا زاڭىمىز وسىنداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى. جاۋاپتى ۆەدومستۆولار مەن ءتيىستى قۇزىرلى ورگاندارعا ارىز, شاعىمىڭدى ايتا وتىرىپ, ءوز قۇقىڭدى قورعايسىڭ. ەگەر ولاردىڭ جۇمىسىنا كوڭىلىڭ تولماسا, ءتىپتى, پرەزيدەنتكە دەيىن حات جازىپ, ءوز قۇقىڭنىڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتە الاسىڭ. ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىز ازاماتتارعا وسىنداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى. سالىستىرا وتىرىپ, سارالاپ كورىڭىز ەندى, كەڭەس زامانىندا وسىنداي مۇمكىندىكتەر بولدى ما ءوزى؟!.
قۇرالباي سارسەنوۆ,
«استانا كوگالداندىرۋ» اق مۇرابى.