ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى جوباسىنىڭ نەگىزگى تۇجىرىمدارى ساراپتامالىق تالقىلاۋدان ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شارا اياسىندا ساراپشىلار كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن, ولاردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق مازمۇنىن جانە ەلدىڭ ساياسي-قوعامدىق جۇيەسىنە ىقتيمال اسەرىن قاراستىردى. ەرەكشە نازار قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى جاڭارتۋ ماسەلەلەرىنە اۋدارىلدى.
تالقىلاۋعا جەتەكشى عالىمدار, اكادەميالىق قاۋىمداستىق وكىلدەرى, مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, سونداي-اق ەۇۋ-دىڭ وقىتۋشىلارى مەن دوكتورانتتار قاتىستى.
ءىس-شارا بارىسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى الىشەر ساتۆالديەۆ, «قازاق گازەتتەرى» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى ديحان كامزابەك ۇلى, ەۇۋ-دىڭ كونستيتۋتسيالىق جانە ازاماتتىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەرمەك ابدراسيلوۆ, قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى ءمادينا نۇرعاليەۆا, سونداي-اق «قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» اق باسقارما ءتورايىمى, كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا بايانداما جاسادى. كەزدەسۋگە ەۇۋ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ مودەراتورلىق ەتتى.
قازاقستاننىڭ ساياسي پارتيالارى جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسىن تالقىلادى
تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر كونستيتۋتسيوناليزم قاعيدالارىن نىعايتۋعا, بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى بايلانىستى ارتتىرۋعا جانە ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋداعى ءرولىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا جوباسىندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدىڭ قۇقىقتىق مەحانيزمدەرىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە ءسوز بولدى.
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى الىشەر ساتۆالديەۆ بۇل قۇجات ەلىمىزدە كەڭ كولەمدە تالقىلانىپ جاتقان ماڭىزدى باستاما رەتىندە كورىنىپ وتىرعانىن, ول مەملەكەتتىك ينستيتۋتتىق قۇرىلىمعا دا, قوعامدىق قاتىناستاردىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىنە دە اسەر ەتىپ, قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىن انىقتايتىنىن جەتكىزدى.
«ەل كولەمىندە قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان بۇل قۇجاتتى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالاردىڭ لوگيكالىق جالعاسى ءارى زاڭدى قورىتىندىسى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. 2022 جىلعى رەفەرەندۋمنان كەيىن باستالعان كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرتۋ ۇدەرىسى 2026 جىلى جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ۇسىنىستارمەن جالعاسىپ وتىر», دەدى سپيكەر.
«قازاق گازەتتەرى» جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى ديحان كامزابەك ۇلى ەگەر نەگىزگى زاڭعا 84% وزگەرىس ەنگىزىلىپ جاتسا, بۇل ەلدىڭ دامۋىنىڭ قاجەتتىلىگى رەتىندە قابىلدانۋى ءتيىس ەكەنىن جانە جاڭارتۋ وزگەرىستەر سانى بويىنشا ەمەس, ولاردىڭ كونتسەپتۋالدىق مازمۇنى بويىنشا باعالاناتىنىن اتاپ ءوتتى.
«كونستيتۋتسيا جوباسىندا مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋ, مىڭجىلدىق تاريحي ساباقتاستىقتى ساقتاۋ, شەكارا مەن ەل اۋماعىنىڭ تۇتاستىعى, ادىلەتتى قوعام قۇرۋ ماسەلەلەرى ناقتى كورىنىس تاپتى. ادىلەتتىلىك باعىتتارى انىقتالدى, مادەنيەت, ءبىلىم جانە عىلىمنىڭ قۇندىلىعى ناقتى كورسەتىلدى. سونىمەن قاتار تابيعاتقا قامقورلىقپەن قاراۋ ماسەلەلەرى جانە ەلىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى كوپتەگەن باسقا ماڭىزدى يدەيالار قامتىلدى», دەدى عالىم.
ەۇۋ-دىڭ كونستيتۋتسيالىق جانە ازاماتتىق قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەرمەك ابدراسيلوۆ كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ پرەامبۋلاسىنىڭ ماڭىزدى رولىنە توقتالدى.
«پرەامبۋلا كولەمدى بولماسا دا, ونى كونستيتۋتسيانىڭ فيلوسوفياسى دەپ اتاۋعا بولادى. ول كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى ءتۇيىنىن ايقىندايدى. پرەامبۋلادا ەل الدىندا تۇرعان كوپتەگەن ماسەلەلەر كورسەتىلگەن. ەڭ الدىمەن وندا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتى بەلگىلەنگەن. ەكىنشىدەن, قازاق حالقىنىڭ قازاق جەرىندەگى بايىرعى مەملەكەتتەردىڭ ءداستۇرىن ساقتاۋى قاجەتتىگى اتاپ وتىلگەن. مەن بۇل ۇلكەن جەتىستىك دەپ سانايمىن», دەدى ساراپشى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى – قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ءمادينا نۇرعاليەۆا مەن «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» جشس باسقارما ءتورايىمى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا كوميسسيانىڭ جۇمىس ۇدەرىسى قالاي ۇيىمداستىرىلعانىن ايتىپ بەردى.
«اۋىل» فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى اتا زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان قولدادى
تالقىلاۋ بارىسىندا وتباسىلىق جانە نەكەلىك ماسەلەلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى, بۇل قاتىسۋشىلار اراسىندا جاندانا تۇسكەن پىكىرتالاس تۋدىردى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىنداعى پەرسپەكتيۆالار
كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قوعامدىق-ساياسي رەفورمالاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تالقىلاۋعا ساراپشىلىق قوعامداستىقتى تارتۋدىڭ وزەكتىلىگى مەن ماڭىزدىلىعى دالەلدەندى. سونىمەن قاتار, پىكىرتالاس قورىتىندىسى بويىنشا كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەلەرىنە ۇسىنىمدار بەرىلدى.
ءىس-شارا بارىسىندا سۇراق-جاۋاپ سەسسياسى دا وتكىزىلدى.