ەلوردا تورىندە ورنالاسقان قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىق قورىندا اراب, پارسى, تۇركى تىلدەرىندە جازىلعان قۇندى جازبالار ساقتاۋلى تۇر. سولاردىڭ ءبىرى – ەجەلگى تۇركى مۇراسى «شادجارات ءال-اتراك» شىعارماسى.
مەكەمەنىڭ ەسەپكە الۋ, ساقتاۋ, كورمە جانە وقۋ زالدارى جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى انار بايماعامبەتوۆا ۇسىنعان مالىمەتكە جۇگىنسەك: «بۇل كونە جازبانى عالىمدار ەجەلگى تۇركىلەردىڭ گەنەالوگيالىق تامىرى دەپ تانيدى. ال ءبىزدىڭ قوردا تۇرعان نۇسقا پارسى تىلىندەگى اۋدارماسى. كىتاپتىڭ تۇپنۇسقاسى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (اقش) حوۋتون كىتاپحاناسىندا ساقتالعان», دەيدى.
سونداي-اق زەرتتەۋشى ۆ.تيزەنگاۋزەن «شادجارات ءال-اتراك» قولجازباسى شامامەن حV عاسىردىڭ ورتاسىندا قۇراستىرىلىپ, كەيىن مىرزا ۇلىقبەكتىڭ «ۋلۋس-ي اربا-ين» شىعارماسى نەگىزىندە كەيبىر تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن دەپ تۇسىندىرەدى.
جالپى, شىعارمادا شىڭعىس حان جانە تۇرىكتەر شەجىرەسى نەمەسە تۇركى بيلەۋشىلەرىنىڭ تاريحى جانە ولاردىڭ شىعۋ تەگى تۋرالى ميفولوگيالىق تاريحي تۇسىنىكتەر باياندالىپتى. اتاپ ايتساق, قولجازبادا تۇركىلەردىڭ شىعۋ تەگىن نۇح پايعامباردىڭ ۇلى يافەتتەن تاراتادى. وعىز حان ءداۋىرى, ودان شىڭعىس حان ءداۋىرى باياندالىپ, قاعاننىڭ ءتورت ۇلى جوشى, شاعاتاي, وگەدەي, تولۋيدىڭ پاتشالىق قۇرعان كەزەڭى تۋرالى مالىمەتتەر بار.
سونىمەن قاتار كىتاپتا, تۇركى تايپالارىنىڭ ساياسي وداقتارى, ولاردىڭ اتاۋلارى, تۋىستىق قاتىناستارى جانە قونىستانعان ايماقتارى مەن بيلەۋشى اۋلەتتەرى تۋرالى مالىمەت بەرىلۋمەن قاتار, ەتنوگرافيالىق تۇسىنىكتەر, ادەت-عۇرىپتار, تۇرمىس-سالتى, الەۋمەتتىك داستۇرلەرى تۋرالى سيپاتتامالار بار.
بۇل تۋىندى زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن ۇلكەن قۇندىلىققا يە. سەبەبى ەجەلگى تۇركىلەردىڭ ەتنوستىق تاريحىن ءبىلىپ, شىعۋ تەگى تۋرالى ورتاعاسىرلىق تۇسىنىكتەردى قالپىنا كەلتىرۋ, تۇركى گەنەالوگياسى مەن تايپالىق قۇرلىمىن زەرتتەۋ ءۇشىن تاپتىرمايتىن ەڭبەك.
قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىق ماماندارى بولاشاقتا اتالعان تۋىندىنى ءحى عاسىر مۇراسى ءابۋ سايد گارديزيدىڭ «زاين ءال-احبار» («جاڭالىقتاردىڭ ءىنجۋ-مارجاندارى»), ماحمۇد قاشقاريدىڭ «ديۆان لۇعات ات-تۇرك», راشيد اد-ءديننىڭ «جامي ات-تاۋاريح» ەڭبەكتەرىمەن سالىستىرمالى تالداۋ جۇرگىزۋدى قولعا الىپ جاتىر ەكەن.