• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
پرەزيدەنت 20 قاڭتار, 2026

كونستيتۋتسيالىق رەفورما: ەلدىڭ جاڭا ساياسي تۇرپاتى

23 رەت
كورسەتىلدى

كەشە استانادا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن پارلامەنتتىك رەفورما جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى.

جيىندا مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين پرەزيدەنتكە جۇمىس توبىنىڭ اتقارعان قىزمەتى تۋرالى بايانداپ, پار­لا­مەنت­تى ترانسفورماتسيالاۋعا قاتىس­تى ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيا­لىق وزگەرىستەردىڭ كولەمى اۋقىمدى ەكەنىنە نازار اۋداردى. مەملەكەتتىك كەڭەسشى جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ ورتاق پىكىرىن جەتكىزىپ, بۇل وزگەرىستەر ساياسي جۇيەنى ۋاقىت تالابىنا ساي جاڭعىرتۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى.

پرەزيدەنتتىڭ قۇقىقتىق ماسەلەلەر جونىندەگى كومەكشىسى ەرجان جيەنباەۆ ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار نەگىزىندە كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى جۇمىس توبى مۇشەلەرى ازىرلەگەن باستى تاسىلدەر تۋرالى باياندادى. اتاپ ايتقاندا, بىلتىرعى قازان ايى­نان بەرى ءوتىپ كەلە جاتقان وتىرىستاردا جاڭا پارلامەنتكە قاتىستى ماسەلەلەر­دىڭ ءبارى قارالدى. ونىڭ ىشىندە دەپۋ­تاتتار سانى, وكىلەتتىك مەرزىمدەرى, سايلاۋ ءتارتىبى, ءبىر پالاتالى پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋ تەتىكتەرى, سونداي-اق ونىڭ بيلىكتىڭ وزگە ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى قامتىلدى.

پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا پان ازاماتتاردان, ساراپشىلاردان, قوعامدىق بىرلەستىكتەردەن e-Otinish جانە eGov پلاتفورمالارى ارقىلى كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار تۋرالى اقپارات بەردى. بىرنەشە اي ىشىندە ساياسي پارتيالاردىڭ بارلىعى, ونداعان ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم, بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرى, قۇقىقتانۋشى عالىمدار مەن ساراپشىلار كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا قاتىستى ءوز باستامالارىن جولداعان. پارلامەنتتىك رەفورمادان بولەك, جۇمىس توبىنا ازاماتتاردان مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ جالپى ماسەلەلەرى مەن ساياسي جانە قوعامدىق ينستيتۋتتاردى جەتىلدىرۋگە قاتىستى 1,6 مىڭعا جۋىق ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى.

پارلامەنت ماجىلىسىندەگى «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ەلنۇر بەيسەنباەۆ جانە «اق جول» پارتيا­سىنىڭ كوشباسشىسى ازات پەرۋاشەۆ, «جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەمو­كراتيا­لىق پارتيا» فراكتسياسىنىڭ باسشىسى اسحات راحىمجانوۆ پارلامەنتتىك رەفور­ما اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن كونس­تيتۋتسيالىق وزگەرىستەردىڭ اۋقىم­دى ەكەنىن مالىمدەدى. ولار وڭىرلەر­دە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ جۇمىس كەزدەسۋلەرى بارىسىندا ازاماتتار­دىڭ الداعى ساياسي رەفورماعا ايرىقشا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق جيىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان بەك­نازاروۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ءۇنزيلا شاپاق, مارات ءباشىموۆ, نيكيتا شاتالوۆ, ساياساتتانۋشى ءبورىحان نۇرمۇحامەدوۆ پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.

وتىرىستى قورىتىندىلاعان مەم­­لە­كەت باسشىسى الداعى كونستيتۋتسيالىق رە­فور­­مانى تالقىلاۋ باستالعالى بەرى جار­­­تى جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەنىن ەسكە سال­­دى. وسى كەزەڭ ىشىندە قوعامدا ەلدىڭ جوعا­رى زاڭ شىعارۋشى ورگانىن ترانس­­فور­­­­ما­­تسيالاۋدىڭ ماقساتتارى مەن مىن­­دەت­­­­تەرىنە قاتىستى دۇرىس تۇسىنىك قالىپتاستى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قىركۇيەك ايىنداعى حالىققا ارناعان جولداۋىنان كەيىن وربىگەن قوعامدىق پىكىرتالاستاردى مۇقيات قاداعالاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى تالقىلاۋ ناتيجەسىن, ساراپتاما قورىتىندىلارىن, ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردىڭ جوبالارىن, سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا قاتىستى ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ەگجەي-تەگجەيلى زەردەلەۋدە.

ساياسي جۇيەنى ودان ءارى رەفورمالاۋدىڭ ماڭىزى مەن مازمۇنىنا توقتالعان پرەزيدەنت ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزدى تەرەڭ جاڭعىرتۋ جانە زاڭ شىعارۋشى بيلىك تارماعىن جۇيەلى تۇردە قايتا فورماتتاۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.

– ەرتەڭ ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا مەن ەلىمىزدىڭ تاعدىرىنا قاتىستى بۇل ماسەلە بويىنشا ناقتى پىكىر­لەرىم­دى ايتامىن. ناقتىلاي ايتقاندا, ەلى­مىز­دىڭ ساپالىق تۇرعىدان مۇلدەم جاڭا ساياسي تۇرپاتى قالىپتاسىپ جاتىر. پار­لامەنتتىك رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيانىڭ بىردەن بىرنەشە ءبولىمىن قايتا قاراۋ قاجەت بولادى. سوندىقتان اتا زاڭىمىزعا وسىعان دەيىن ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەردى ەسكەرسەك, جۇمىس توبى ۇسىنىپ وتىرعان تۇزەتۋلەر جوباسى قازاقستاننىڭ شىن مانىندە جاڭا كونستيتۋتسياسى تۋرالى ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. 

سوڭعى جاڭالىقتار