ەل جانە پرەزيدەنت: قاۋىرت تا جەمىستى جىل

سەنىمدى ەكونوميكالىق ءوسىم

ر.جەلدىباي, ەڭ باستى ناتيجە –  حالىق­تىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىندە وڭ وزگەرىس انىق بايقالىپ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ, قامبا استىققا تولعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالىنىپ, كولىك جولدارى جاڭارتىلدى.

«قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىنە جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, 50-دەن اسا وندىرىستىك, عىلىمي, الەۋمەتتىك-مادەني نىساندى ارالاپ كوردى. سونداي-اق پرەزيدەنت 16 وبلىس جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا اكىمدەرىنىڭ ەسەبىن تىڭدادى», دەدى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى.

وسى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكالىق ءوسىم 6 پايىزدان اسادى دەپ كۇتىلەدى. بۇل كەيىنگى ون جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ وتىر.

ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 300 ملرد دوللاردان استى. ول جان باسىنا شاققاندا 15 مىڭ دوللاردان كەلىپ وتىر. ەلىمىزدە جالپى قۇنى 1 478,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 185 جوبا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 22,8 مىڭنان اسا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان.

ال جوبالاردىڭ بارلىعى تولىق قۋاتىنا كوشكەن كەزدە ەكونوميكاعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرمەك. وسىلايشا, ءوندىرىس كولەمى 2,3 ترلن تەڭگەگە جۋىق­تايدى. بيىل پرەزيدەنت دوستىق – مويىنتى تەمىرجولىنىڭ ەكىنشى جەلىسىن, قوستاناي وبلىسىنداعى «KIA Qazaqstan» اۆتوكولىك زاۋىتىن ىسكە قوستى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى شىمكەنت جانە قىزىلوردا اۋەجايىنىڭ جاڭا تەرمينالدارىن ارالاپ كورىپ, استاناداعى «Stadler Kazakhstan» زاۋىتى شىعارعان العاشقى جولاۋشىلار ۆاگونىمەن تانىستى.

بۇدان بولەك, ر.جەلدىبايدىڭ جازباسىندا قارا جانە ءتۇستى مەتاللۋرگيا, حيميا, تسەلليۋلوزا-قاعاز, جەڭىل جانە تاعام ونەركاسىبىندە, قۇرىلىس يندۋستريا­سىندا بىرقاتار جوبا ىسكە قوسىلعانى دا اتالعان.

 

كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ىلگەرىلەۋ

«مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكا الەۋەتىن كەڭەيتىپ, ەلىمىزدى ەۋرازياداعى ءىرى ترانزيت حابىنا اينالدىرۋعا ءجىتى ءمان بەرەدى. 2025 جىلى 13 مىڭ شاقىرىم اۆتوكولىك جولىن سالۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى باس­تال­دى. جاڭا جولداردىڭ ۇزىندىعى – 1,9 مىڭ شاقىرىم. ستراتەگيالىق تۇرعىدان ما­ڭىز­دى كۇرەجولدار قاتارىندا ورتالىق – باتىس اۆتوماگيسترالى, قاراعاندى – جەزقازعان, اقتوبە – ۇلعايسىن, اتىراۋ – دوسسور ۋچاسكەلەرى بار», دەدى ر.جەلدىباي.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن زايسان, كاتونقاراعاي جانە كەندىرلىدە ءۇش جاڭا اۋەجاي قۇرىلىسى باستالىپ, ارقالىق اۋەجايىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى دا قولعا الىنىپتى.

«پرەزيدەنت اۋە ارقىلى جۇك تاسىمالدايتىن العاشقى ۇلتتىق كومپانيانى قۇرۋ باستاماسىن قولدادى. بۇل ەلىمىزدىڭ كولىك الەۋەتىن دۇرىس پايدالانىپ, الەمدىك نارىققا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

2025 جىلى ەل نارىعىنا بىرقاتار جاڭا اۆياكومپانيا كىردى. بۇدان بولەك, 35-تەن اسا جاڭا باعدار, سونىڭ ىشىندە تۇڭعىش رەت شانحاي, گۋانچجوۋ مەن ميۋنحەنگە تىكەلەي رەيستەر اشىلدى», دەپ تولىقتىردى پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى – ءباسپاسوز حاتشىسى.

سونىمەن قاتار قىزىلجار – مويىنتى ەكىنشى جولىنىڭ, الماتى ماڭىنداعى اينالما جولدىڭ, داربازا – ماقتاارال جانە باقتى – اياگوز جاڭا تەمىرجول جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ەل اۋماعىنداعى 124 ۆوكزالعا كۇردەلى جوندەۋ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

 

اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتى

اگرارلىق سالانى دامىتۋ – مەم­لەكەتتىك ساياساتتىڭ سترا­تەگيالىق باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. پرە­­زي­دەنت اتاپ وتكەندەي, اۋىل شارۋا­شى­­لىعىن دامىتۋ ماسەلەسىنە اۋىل-ايماق­تاردى, ياعني بۇكىل ەلدى دامىتۋ دەپ قاراعان ءجون.

مەملەكەت باسشىسى قاراشا ايىندا وتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەر­لەرىنىڭ ءىى فورۋمىندا مال شارۋاشى­لىعىن دامىتۋ, اۋىلشارۋاشى­لىق جەرلەرىن وڭتايلى پايدالانۋ, سۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى جاڭعىرتۋ, اگروونەركاسىپتى قارجىلاندىرۋ تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ, سالانى تسيفرلاندىرۋ, ءونىمدى تەرەڭ وڭ­دەۋ سەكىلدى بىرقاتار نەگىزگى مىندەتتەردى ايقىنداپ بەرگەن.

وسى رەتتە جىل باسىنان بەرى اگرارلىق سالاداعى نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا 20 پايىزعا ۇلعايىپ, 790 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى. ءسويتىپ, كەيىنگى ءۇش جىلدا ەڭبەك ونىمدىلىگى 37,3 پايىزعا ارتىپ وتىر.

ر.جەلدىباي بيىل ەلىمىزدە العاش رەت اۋىل شارۋاشىلىعىنا جەڭىلدىكپەن بەرىلگەن نەسيە كولەمى 1 ترلن تەڭگەدەن اسقانىنا توقتالىپتى.

«بۇگىندە اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىنا ىشكى سۇرانىستىڭ 90 پايىزىن وتاندىق ءوندىرىس قامتاماسىز ەتەدى. ەلىمىزدەگى 10 زاۋىتتا الەمگە بەلگىلى برەندتەردىڭ 19 ءتۇرلى تەحنيكاسى قۇراس­تىرىلادى», دەدى ول.

ال اگروونەركاسىپ ونىمدەرى 70 ەلگە ەكسپورتتالادى. ونىڭ جالپى قۇنى 5 ملرد دوللاردان اسادى. بيىل ديقاندارىمىز 27 ملن توننا استىق جيناپ, ەل قامباسىن تولتىرۋعا بارلىق ءوڭىر اتسالىسقان.

 

تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت

پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا قازاقستاندى الداعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە تولىق تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالدىرۋ جونىندە ستراتەگيالىق مىندەت قويعان ەدى. سايكەسىنشە, ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋ اياسىندا پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن قىرۋار شارۋا اتقارىلدى.

«جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ­نىڭ قابىلدانۋى – اتالعان سالاداعى جاڭالىقتىڭ ءبىرى. وسىلايشا, قازاقستان جي سالاسىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە زاڭ جۇزىندە نەگىز قالاعان الەمدەگى العاشقى ەلدەردىڭ قاتارىنا ەندى.

اتالعان سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى قۇرىلدى.

پرەزيدەنت شىلدە ايىندا استانادا اlemcloud ۇلتتىق سۋپەركومپيۋتەرىن رەسمي تۇردە ىسكە قوستى. قاراشا ايىنداعى تەستىلەۋ ناتيجەسىندە اتالعان جۇيە سۋپەركومپيۋتەرلەردىڭ الەمدىك TOP-500 رەيتينگىندە 86-ورىنعا يە بولدى.

«قازاقتەلەكوم» اق الماتىعا ەكىنشى Al Farabium سۋپەركومپيۋتەرىن جەتكىزدى. ول جاھاندىق رەيتينگتە 103-ورىنعا تابان تىرەدى.

«پرەزيدەنت, ەڭ الدىمەن, بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا باسا ءمان بەرۋ قاجەت دەپ سانايدى. سوندىقتان ەلىمىزدە جي سالاسىنداعى ارناۋلى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋدى ۇسىندى. استانادا Alemai حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى اشىلدى. ستۋدەنتتەرگە ارنال­عان AI-Sana باعدارلاماسى باستالدى. سول ارقىلى قازىردىڭ وزىندە 440 مىڭنان اسا ستۋدەنت جي سالاسىن مەڭگەردى.

جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى العاشقى قازاقستاندىق ء«سىڭارمۇيىز» ستارتاپ – Higgsfield AI پايدا بولدى», دەدى ر.جەلدىباي.

 

جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى

پرەزيدەنت جارلىعىمەن جاريالانعان جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىن رەفورمالاۋمەن جانە قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىن دارىپتەۋمەن ەستە قالدى.

مەملەكەت باسشىسى جىل بويى وندىرىستە جانە الەۋمەتتىك سالادا ەڭبەك ەتەتىن قىزمەتكەرلەردى اقوردادا قارسى الىپ, ەرەكشە قۇرمەت كورسەتتى.

رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس سالاسىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن 500-گە جۋىق ازاماتقا جوعارى ماراپات تابىستالدى. ولاردىڭ 138-ءى – ەڭبەك ديناستياسىنىڭ وكىلدەرى.

سونىمەن قاتار 130-دان اسا پەداگوگ پەن عالىم, 100-دەن اسا مەديتسينا قىزمەتكەرى مەملەكەتتىك ناگراداعا يە بولدى. كاسىبي مەرەكەلەرىنە وراي كولىك, ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز, اۋىل جانە سۋ شارۋاشىلىعى, جەدەل قىزمەتتەر, ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت, جۋرناليستيكا سالاسىنىڭ وكىلدەرىنە ەرەكشە سىي كورسەتىلدى.

 

ءىزاشار زاڭ

بيىل مەملەكەت باسشىسى 95 زاڭعا, 388 جارلىققا, 80 وكىمگە, 22 وتىرىس حاتتاماسىنا, 3 504 قىزمەتتىك قۇجاتقا قول قويعان. ولاردىڭ قاتارىندا بيۋدجەت, سالىق, سۋ كودەكستەرىنىڭ جاڭا رەداكتسيالارى مەن «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭدى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت «تۇركىستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا, سونداي-اق «الاتاۋ قالاسىنا دامۋ قارقىنى وزىق قالا» ارناۋلى مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اتالعان شەشىم­دەرى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا ورتاسىن قالىپتاستىرۋدى, تۇركىستاندى مادەني-تۋريستىك ورتالىققا, ال الاتاۋ قالاسىن جوعارى تەحنولوگيالىق يندۋس­ترياسى بار, ىسكەرلىك حابقا اينالدىرۋدى كوزدەيدى.

 

جاھاندىق سۇحباتتاستىق

ءبىر جىل ىشىندە مەملەكەت باسشىسى 23 رەت شەتەلگە شىققان. ونىڭ ىشىندە رەسەيگە جانە وزبەكستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن بارسا, قحر, يوردانيا, تۇركيا, قىرعىزستان جانە جاپونيا سەكىلدى ەلدەرگە 5 رەسمي ساپار ۇيىمداستىرىلىپتى. رەسەي (ەكى رەت), اقش (ەكى رەت), تۇرىكمەنستان (ەكى رەت), ءباا, وزبەكستان, ازەربايجان, تاجىكستان جانە قىرعىزستان سياقتى مەملەكەتتەرگە 16 مارتە جۇمىس ساپارىمەن بارعان.

شەتەلدىك ساپارلاردا ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق, كولىك-لوگيستيكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىقپالداستىقتى نى­عايتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلىپتى. ال سول حالىقارالىق كەزدەسۋلەر كەزىندە جالپى سوماسى 70 ملرد دوللاردان اساتىن كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەر جاسالىپتى.

پرەزيدەنت سونىمەن قاتار شەت مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەت باسشىلارىمەن, باسقا دا جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا­لارى­مەن, حالىقارالىق قۇرىلىمدار جەتەك­شىلەرىمەن, ىسكەرلىك توپ وكىلدەرىمەن جانە ساراپشىلارمەن 186 كەزدەسۋ وتكىزگەن.

ال بيىل شەت مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى قازاق­ستانعا 30 رەت cاپارمەن كەلگەن ەكەن. ولاردىڭ اراسىندا قحر, يتاليا (ەكى رەت), گرۋزيا, وزبەكستان, سلوۆەنيا, ۆەتنام, ءباا, رۋاندا, سولتۇستىك ماكەدونيا, بولگاريا, سلوۆاكيا, يوردانيا, كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى, ميانما, ماجارستان, ازەربايجان, فينليان­ديا, ەستونيا, ارمەنيا, تۇرىكمەنستان, شۆەيتساريا جانە يران ەلدەرىنىڭ مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى بار.

پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى – ءباسپاسوز حاتشىسى رۋسلان جەلدىباي قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وزگە دە پرەزيدەنتتەرمەن 43 مارتە تەلەفون ارقىلى سويلەسكەنىنە دە توقتالعان. بۇدان بولەك, 4 رەسمي ءراسىم بارىسىندا 30 مەملەكەتتىڭ ەلشىلەرىنەن سەنىم گراموتالارىن قابىلداعان.

جالپى العاندا, ءبىر جىل ىشىندە پرەزيدەنت وڭىرلەرگە جانە شەت مەملەكەت­تەرگە جاساعان ساپارى بارىسىندا 168 960 شاقىرىم جول ءجۇرىپ, 252 ساعات ۋاقىتى ۇشاقتا وتكەن ەكەن.

 

قوعام ءۇنى مەن سەنىمى

ر.جەلدىباي مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى – «حا­لىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجى­رىمداماسى دا جەمىستى جۇزەگە اسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە 82,5 مىڭ ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن ەكەن. بۇگىندە ازاماتتاردىڭ تالاپ-تىلەگىن ساپالى قاراۋ ءۇشىن eOtinish جۇيەسىندە تولىق تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم جاساق­تالىپ, وعان 50 مىڭ ۇيىم جانە 320 مىڭ قىزمەتكەر قوسىلىپتى.

«وتىنىشتەردى قاراۋ ۇدەرىسى ۇدايى جەتىلدىرىلىپ وتىرادى: جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلىپ, اقش, وڭتۇستىك كورەيا جانە سينگاپۋر سەكىل­دى وزىق ەلدەردىڭ تسيفرلىق ۇكىمەت تاجىريبەسى زەردەلەنىپ جاتىر», دەپ جازدى ر.جەلدىباي.

سونداي-اق ديالوگ وفلاين-فورماتتا دا جۇرەتىنى ايتىلعان. ناقتىلاي تۇسسەك, وڭىرلەردە ازاماتتاردان ءوتىنىش قابىل­دايتىن 150-دەن اسا ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇر ەكەن. ناتيجەسىندە, بيىل 360 مىڭنان اسا ادامعا ءتيىستى كومەك كورسەتىلىپتى.