تابىسقا اپارار انىق جول

اۋەل باستا پرەزيدەنت­تىڭ الەم­دەگى ەڭ ۇزدىك 5 جوعارى وقۋ ور­نىنىڭ قازاقستاندا فيليا­لىن اشۋ تۋرالى تاپسىرماسىنان باستالعان باستاما بۇگىندە ۇلكەن كارتا جاساۋعا الىپ كەلدى. بۇل – ەلىمىزدە شەتەلدىكتەرمەن ىنتىماقتاستىق نەگىزىندە قۇرىل­عان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك, فيليال, قوس ديپلومدى باعدارلاما, بىرلەسكەن ءبىلىم باعدارلاماسى, شەتەلدىك وقۋ ورنى, كونسورتسيۋم, جاھاندىق كامپۋس.

قازىرگى ۋاقىتتا ءارتۇرلى فورماتتا (ستراتەگيالىق سەرىكتەس­تىك, فيليال, قوس ديپلومدى باع­دار­لاما, بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدار­لاماسى, شەتەلدىك وقۋ ورنى, كونسورتسيۋم, جاھاندىق كامپۋس) 33 شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنى جۇمىس ىستەپ تۇر. ەلدەر بويىنشا ەسەپ مىناداي: رەسەي فەدەراتسياسى – 7, اقش, ۇلىبريتانيا جانە قىتاي – ارقايسىسى 5-تەن, وڭتۇستىك كورەيا – 3-تەن, فرانتسيا جانە گەرمانيا – ارقايسىسى 2-دەن, يتاليا, پولشا, تۇركيا, وزبەك­ستان – ارقايسىسى 1-دەن.

بۇگىندە اتالعان جۇمىس ناقتى مەملەكەتتىك قۇجاتپەن جۇيلەنىپ بەكىتىلگەن, دالىرەك ايتساق, شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023–2029 جىلدار­عا ارنالعان تۇجى­رىمداما­سىندا كوزدەلگەن. ال ەندى وسى باعىتتا وتاندىق جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن ىلگەرىلەتكەن قانداي ىنتىماقتاستىققا قول جەتكىزدىك, بۇل بىزگە نە بەرەدى؟

قارجى. مامان دايارلاۋ, ەل ازاماتتارىنا ەڭبەك نارىعى­نىڭ سۇرانىسىنا ساي جوعارى ءبىلىم بەرۋ ۇلكەن سوماداعى قارا­جاتتى تالاپ ەتەتىن, مەملەكەتتىڭ قالتاسىنا كادىمگىدەي سالماق سالاتىن اۋقىمدى ءىس. وسى شارۋانى جەڭىلدەتۋ, سويتە تۇرا ساپانى كوتەرۋ – بۇگىنگى جوعارى ءبىلىم مەنەدجەرلەرىنىڭ تاكتيكالىق ءجۇرىسى بولىپ تۇرعانداي. مىسالى, بيىل ەلىمىزگە كەلگەن شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ سانى 35 مىڭنان اسقان. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستانعا شامامەن 30 ملرد تەڭگە تابىس ءتۇستى.

وسىعان قوسا ءبىلىمنىڭ ساپالى بولۋى ونداعى ينفراقۇرىلىم جاعدايىنا دا كەلىپ تىرەلەدى. ءدال سول ينفراقۇرىلىمنىڭ ءوزى دە – مەملەكەت قورجىنىنا جۇك بولارلىق جۇمىس. ال شەتەلدىك جوعارى ءبىلىم وكىلدەرىمەن, ورتا­لىقتارى, ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن ارىپتەستىك اتالعان ماسەلەنىڭ ءتيىمدى شەشىمىنىڭ ءبىر جولى بولعانداي. ماسەلەن, فيليال­داردىڭ قۇرىل­تايشىلارى قوماق­تى ينۆەستيتسيالار (De Montfort University – شامامەن 20 ملن اقش دوللارى, Cardiff University – شامامەن 25 ملن اقش دوللارى, Coventry University – شامامەن 70 ملن اقش دوللارى) تارتقان. بۇل قارا­جات وقۋ عيماراتتارىن ساتىپ الۋعا جانە ولاردى قاجەت­تى قۇرال-جابدىقتارمەن جا­راق­تاندىرۋعا باعىتتالعان. سەۋل­تەحتىڭ «LUPIC» جوباسى اياسىندا كورەي تاراپى 750 شارشى مەتر اۋماقتى قامتيتىن بيزنەس-ينكۋباتسيالىق ورتالىق پەن AI-كوۆوركينگتى قۇرۋعا 52,5 ملن تەڭگە ءبولدى. اتالعان ينفراقۇرىلىمعا «AI Coworking», «Game Dev Center», «Digital Creativity Lab», «Hardware Lab», «Cyber Sports Room» جاساقتاۋعا, سونداي-اق پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ جانە سەۋلتەح عالىمدارىن قىزىلوردا قالاسى­نا ىسساپارعا جىبەرۋ شارالارى كىرەدى. فيليال­داردى قولداۋدا يندۋستريالىق سەرىكتەستەردىڭ ءرولى ەرەكشە. ماسەلەن, «قاز­فوسفات» جشس رحتۋ فيليالىن قولداۋعا 1,026 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولدى.

اكادەميالىق دامۋ. ءيا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفراقۇرىلى­مى كەرەمەت, گرانتى كوپ, ستيپەندياسى جاقسى بولسىن دەيىك. الايدا كەز كەلگەن سالانىڭ سال­ما­عى ونداعى مامانداردىڭ كاسىبي الەۋەتىمەن, مازمۇنىمەن ولشەنەدى. ايتالىق, فيليالداردا 162 ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا وقىتىلادى. ال وندا­عى پروفەسسورلاردىڭ 500-گە جۋىعى – شەتەلدىك. بۇل  – وقى­تۋ­­شىلارىمىزدىڭ شەتەلدىك ارىپتەس­تەرىمەن جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ ۇلكەن تاجىريبە جيناۋىنا جاعداي جاسايدى ءارى ستۋ­دەنتتەرىمىز ءوز ەلىندە-اق الەمنىڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنان كەلگەن پروفەسسورلاردان ساباق الا الادى دەگەن ءسوز. 

فيليالداردىڭ مازمۇندىق ىقپالىنان بولەك كادرلاردى دايار­لاۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋ, پراكتيكالىق باعىتتاعى وقىتۋعا نەگىزدەلگەن وقۋ جوسپارلارى, اعىلشىن تىلىندەگى ءبىلىم باعدارلامالارى, باس ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ تسيفرلىق پلاتفورمالارىن, سونىڭ ىشىندە ولار جازىلعان ەلەكتروندىق كىتاپ­حانالاردى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

مۇنداي ارىپتەستىك اكادەميا­لىق الەۋەتتى ارتتىردى, ءبىز مۇنى وتكەن 4 قاراشادا جاريالانعان QS Asia 2026 رەيتينگىندە كوردىك. اتالعان رەيتينگكە 44 وتاندىق جوعارى وقۋ ورنى ەندى, ونىڭ ىشىندە 10 جاڭا ۋنيۆەرسيتەت بار (2025 جىلى رەيتينگتە 35 ۋنيۆەرسيتەت بولعان). رەيتينگ دەرەكتەرى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىر­لەسكەن ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي جوبالارعا بەلسەندى قاتىسۋى, سونداي-اق جەتەكشى شەتەلدىك ۋني­ۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدا­رىن اشۋ ۇلتتىق جوعارى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ اكادەميالىق الەۋەتىن نىعايتا تۇسەدى ءارى باسەكەگە قابى­لەتتىلىكتى ارتتىرادى. ايتالىق, رەيتينگكە ەنگەن 44 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ 29-ى الەمنىڭ جەتەك­شى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن ستراتە­گيالىق سەرىكتەستىكتەرگە يە بولسا, 15 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بازاسىندا جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالى جۇمىس ىستەيدى.

وندىرىسكە جول. شەتەل­دىك ارىپتەستەرمەن ىنتى­ماقتاستىقتىڭ بولۋى كەيبىر ءىرى وتاندىق جانە الىس-جاقىن شەتەلدىك كومپانيالارمەن وندىرىستىك باعىتتا بايلانىس ورنا­تىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەر­دىڭ زەرت­تەۋدى ناقتى وندىرىسكە باعىت­تاۋىنا جاعداي جاسايدى. ويت­كەنى بۇل ارىپتەستىك تەك ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ مىسالدارى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بىرلەسكەن عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى تەحنولوگيالار ترانسفەرىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ماسەلەن, قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن اريزونا ۋنيۆەرسيتەتى كۇكىرتتى قايتا وڭدەۋ تەحنولوگيالارى سالاسىندا بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى باستادى. اتالعان زەرتتەۋلەر پوليمەرلىك ماتەريالدار, اككۋمۋلياتورلار, وپتيكالىق ونىمدەر جانە اۋىل شارۋاشى­لىعى تىڭايتقىشتارىن وندىرۋگە ارنالعان. تاعى ءبىر ماڭىزدى جوبا – اگروونەركاسىپتىك كەشەن بويىنشا كونسورتسيۋم. بۇل جوبا اياسىندا حالىقارالىق دەمونستراتسيالىق اۋىل شارۋا­شىلىعى ستانساسى قۇرىلدى, اگروكومپەتەنتسيالار ورتالى­عى اشىلدى, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ءتوزىمدى سۇرىپتارىن شىعارۋ, بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ, اگرار­لىق تەحنولوگيالار ترانس­فەرى جانە عىلىمي كادرلاردى دايار­لاۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

قالاي دەسەك تە, بيىل ستراتە­گيالىق سەرىكتەستىكتەردى قۇرۋ ار­قى­لى جوعارى وقۋ ورىندارىن ترانسفورماتسيالاۋ قارقىندى قولعا الىنعانى كورىندى. ال بۇل باستاما ەلىمىزدىڭ جاھاندىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە كەتىگىن تاۋىپ كىرىگۋىنە نەگىزى بولىپ تۇر. مۇنىڭ تابىسى مەن تيىمدىلىگىن ۋاقىت ەكشەيتىنى انىق.