يندۋستريالاندىرۋ – ەكسپورت تىرەگى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «KAZNEX INVEST» اق باس­قارما توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى مەيىرجان ماي­كەنوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ول وتاندىق تاۋار ەكسپورتىنا قاتىستى ماسە­لەلەر جونىندە ايتتى. قازىرگى كەزەڭدە الەمدەگى قايبىر ەلدەر تاۋار ەكسپورتىنان ايتارلىقتاي قيىندىق كورىپ وتىرعانى ءمالىم. بۇل ماسەلە ءبىزدىڭ ەلدەن دە تىسقارى ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ ءبىر ايقىن مىسالىن ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 4 ايىندا قازاقستاندا تاۋار اينالىمى 37 پايىزعا تومەندەگەنىنەن كورەمىز. «بارشامىزعا بەلگىلى, بۇگىندە الەم ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تۇراقسىز كۇيىن باستاپ كەشiرىپ جاتىر. وسى كەزەڭدە كوپتەگەن ەلدەردە ەكونوميكالىق دامۋ ءوسiمi باياۋلاپ, باسەكەلەستiك ۇلعايىپ, ال تۇتىنۋ ازايىپ, نارىق كiشiرەيىپ كەلەدى. بۇل فاكتورلار, وكiنىشكە قاراي, قازاقستاندى دا سىرت اينالىپ وتكەن جوق. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭعى 4 ايىنا تالداۋ جاساعاندا ەلىمىزدەگى تاۋار اينالىمى بiرتiندەپ تومەندەپ جاتىر دەگەن ويعا توقتادىق. اتاپ ايتقاندا, وسى كەزگە دەيىن تاۋار اينالىمى 37 پايىزعا تومەندەدi. ونىڭ iشiندە يمپورت 17, ەكسپورت 46 پايىزعا دەيىن ازايعان», دەدi توراعا ورىنباسارى. مامانداردىڭ پايىمىنا سالساق, ەكسپورتتىڭ تومەندەۋiنە ەڭ الدىمەن سىرتقى نارىقتارداعى جاعداي تiكەلەي اسەر ەتكەن. «ەكسپورتتىڭ تومەندەۋiنە, نەگiزiنەن شيكiزات تاۋارلارى ەكسپورتىنىڭ ازايۋى ىقپال ەتiپ وتىر. قازiرگi ۋاقىتتا شيكiزات تاۋارلارىنىڭ باعاسى الدەقايدا تومەن جانە وتكەن جىلعى كورسەتكiشپەن سالىستىرعاندا كوپ ايىرماشىلىق بار. بۇعان قوسا, كوپتەگەن حالىقارالىق ساراپشىلار قىتاي ەكونوميكاسىنا باتپاقتاپ قالعان دەگەن باعا بەرىپ وتىر. بۇل قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمىنا دا اسەر ەتiپ, ەلiمiزدەگi مەتاللۋرگيا ونiمدەرiنiڭ ەكسپورتى 40 پايىزعا تومەندەدi. ەل ەكسپورتىنىڭ تومەندەۋiنە اسەر ەتۋشى ءۇشiنشi فاكتورى رەتiندە رەسەي نارىعىن اتاۋعا بولادى. بۇل – رەسەيلiك رۋبلگە قاتىستى ورىن العان ەكونوميكالىق جاعدايلار. ناقتى مالىمەتكە جۇگىنەر بولساق, سوڭعى ءتورت ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىزدىڭ ەل مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 18 پايىزعا كەمىگەن. مۇنى اقشاعا شاعىپ ايتار بولساق, 1 ملرد. دوللاردان اسادى. سونداي-اق, رەسەي مەن بەلارۋس اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 30 پايىزعا ازايعانىن دا ايتىپ ءوتۋ ءلازىم. ءتورتiنشi فاكتور – ورتالىق ازيا ەلدەرi. سەبەبى, ەلدەگى وڭدەلگەن تاۋار­لاردىڭ 11 پايىزى ورتالىق ازيا ەلدەرiنiڭ ۇلەسiندە. ال سوڭعى جارتى جىلدا مۇن­داعى ەلدەردىڭ بارلىعى ۇلتتىق ۆاليۋتا باعا­مىنا تۇزەتۋلەر جۇرگiزگەنى بەلگىلى. ءناتي­جەسiندە, قازاقستان تاۋارلارى بۇل نارىقتاردا شامامەن 20 پايىزعا قىمبات­تاپ, باسەكەلەستىگى السىرەي ءتۇستى. وسىنىڭ سالدارىنان, بۇل ەلدەرگە ەكسپورت تا ازايدى», دەدi «KAZNEX INVEST» وكiلi. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جاعىمدى جاڭالىقتار دا ايتىلدى. ماسەلەن, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ەكسپورت­­تاعى ۇلەسi 14 پايىزعا جەتىپ قالىپتى. «جالپى, نارىقتار تارىلىپ, سۇرا­نىس تومەندەگەن, نەگiزگi ەكسپورتتىق تاۋار­­لار­دىڭ باعاسى قۇلدىراپ, باسەكەلەستiك كۇشەيگەن قازiرگi ۋاقىتتا ەكسپورتتى جۇزەگە اسىرۋ وڭاي ەمەس ەكەنiن ايتقىم كەلەدi. وسى ورايدا, قازاقتاندا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە شيكiزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى دامىتۋ دەر كەزىندە قولعا الىنىپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىنداعى جاڭا وندiرiستەردiڭ ەكسپورتتاعى ۇلەسi 14 پايىزدى قۇراعانىن ەسكە سالامىن. دەمەك, ەگەر بۇل شارالار جۇزەگە اسىرىلماعان بولسا, وندا ەلدەگi ەكسپورت كورسەتكiشi تاعى 14 پايىزعا تومەندەگەن بولار ەدi. جالپى, سىرتقى نارىقتا ەلىمىز تۇراقتى ورىنعا جايعاسقانى انىق. قازاقستان الەمنiڭ iرi 50 ەكسپورتتاۋشىلارىنىڭ قاتارىنا كiرiپ, 43-ورىندا تۇر. بۇعان قوسا, بiزدiڭ ەلiمiز الەمگە سارى فوسفور مەن ۋراننىڭ ءنومiرi بiرiنشi جابدىقتاۋشىسى رەتiندە تانىلدى جانە ۇن ەكسپورتى بويىنشا تۇركيادان كەيiنگi ەكiنشi ورىندا ەكەنىن ۇمىتپايىق», دەدi م.مايكەنوۆ. جىل سوڭىنا قاراي قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق كورسەتكىشتەرى ارتاتىن كورى­نەدى. «ءار جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايى كوم­پانيالاردىڭ كەلىسىمشارتتارى جاڭارتى­لاتىن نەمەسە قايتا جاسالاتىن كەزى بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتەن, بارلىعىندا ىسكەرلىك بەلسەندىلىك تومەندەيدى. الايدا, قازىرگى كەزدە ازىق-ت ۇلىك جانە جەڭىل ونەركاسىپتىڭ, قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ كوپتەگەن كاسىپورىندارىنىڭ وزدەرىنىڭ ونىمدەرىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جەتكىزۋ بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى شارتتاردى بەكىتۋ تۇرعىسىندا جوسپارلارى بار. سوندىقتان جىل سوڭىنا قاراي احۋال تۇراق­تايتىن بولادى. ويتكەنى, بىزدە ەكس­پورتتىق شارتتاردى ارتتىرىپ, ءونىمدى جەتكىزۋ جۇمىستارى باستالادى. وسى ورايدا, جىل سوڭىنا قاراي وڭتايلى ستاتيس­تيكا قالىپتاسادى. دەسەك تە, ورىن الىپ وتىرعان قيىن­دىق­تار­دى ەسكەرە كەلىپ, ەكسپورتتىق الەۋەتى جو­عارى كاسىپ­ورىنداردى قولداۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتقا­لى وتىرمىن. بۇل تۇرعىدا ءاربىر ەكسپورت­تاۋشىعا اتاۋ­لى قولداۋ ­بويىن­شا ۇكى­مەتتەن ءتيىستى كومەك سۇراۋدى ءجون دەپ تاپتىق», دەدى باسقار­ما توراعاسى­نىڭ ورىنباسارى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».