جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى قاتارداعى ەڭبەك ادامدارىنىڭ مەرەيىن ءوسىردى. جاستاردىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارعا, ءوندىرىس سالاسىنا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى. ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى قاراپايىم ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ تە ەلدىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, العىسىن ارقالاۋعا بولاتىنىن جاقسى بىلەدى.
تالعار اۋدانى تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن تۇراقتى تۇردە قامتاماسىز ەتۋگە, كارىز جۇيەسىنە جاۋاپتى مەكەمەدە 265 ادام ەڭبەك ەتەدى. جۇمىسشىلار اراسىندا سان جىل بويى تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان, وسى سالانىڭ مايتالمان ماماندارى اتانعان پلۋجنيكوۆتەر, بەلوۆتار سىندى اۋلەت, وتباسىلار دا بار. اعايىندىلاردىڭ الدى وسى سالادا شيرەك عاسىرعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
«اlatau Public Utilities» جشس تالعار اۋداندىق پايدالانۋ ۋچاسكەسىنىڭ باس ينجەنەرى تۇرسىنباي بەكبوسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جارتىجىلدىقتا سۋ قۇبىرىندا 1417, كارىز جۇيەسىندە 432 اپاتتىق جاعداي ورىن الىپ, جوندەۋ جۇمىسى اتقارىلعان. بۇعان قوسا تۇرعىنداردان ءتۇرلى شاقىرتۋ تىنباي ءتۇسىپ جاتادى.
«اۋداننىڭ تالعار قالاسىنان بولەك, بەساعاش, پانفيلوۆ, داۋلەت اۋىلدارىنداعى كوپقاباتتى ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىساندار كارىز جۇيەسىنە قوسىلعان. قۇبىرلار وتە ەسكى, اپات ءجيى ورىن الادى. ونى قالىپقا كەلتىرۋ وڭاي ەمەس. بۇل جۇمىسقا جاستار مۇلدە جولامايدى. ەكى-ءۇش كۇندىك سىناق مەرزىمىن اياقتاماي, جالتارىپ كەتەدى. وسى قيىن جۇمىستى ەڭسەرۋدە جوعارىدا اتالعان وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەگى ەرەن», دەيدى باس ينجەنەر.
اۋلەتتىڭ وتاعاسى يۆان بەلوۆ بۇل مەكەمەدە جاستايىنان جۇمىسقا ورنالاسقان. بۇگىندە ۋچاسكە باسشىسى بولىپ ابىرويلى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
«العاشقى ەڭبەك جولىمدى «الماتى» ۇجىمشارىندا دانەكەرلەۋشى, تراكتور جۇرگىزۋشى بولىپ باستاپ, ءۇش جارىم جىل جۇمىسقا توسەلدىم. مۇندا كەلگەن سوڭ, ەكسكاۆاتورعا وتىردىم. ودان كەيىن اۆتوكولىك جۇرگىزدىم. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەكەمەنىڭ بارلىق تەحنيكاسىن تىزگىندەدىم, بىرەر جىل سلەسار دا بولدىم. تاجىريبە تولىسا كەلە شەبەر, كەيىنگى 20 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ۋچاسكە باسشىسى رەتىندە جاۋاپتى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرىپ كەلەمىن. جاستايىمنان كەلگەن مەكەمە ەكىنشى ۇيىمە اينالدى. توڭىرەگىمە قولىنان ءىس كەلەتىن جۇمىسشى مامانداردى توپتاستىرىپ, ۋاقىت وتە كەلە ولاردىڭ جۇمىسقا قىزىعۋشىلىعى وياندى. كۇندەلىكتى تىرشىلىككە اۋاداي قاجەت اۋىزسۋ مەن كارىز جۇيەسىندە جۇمىس ىستەۋدەگى شەبەرلىكتەرى شىڭدالدى. بۇگىنگى كۇنى وسى سالادا باۋىرلارىم ەۆگەني مەن نيكولاي دا سلەسار بولىپ ەڭبەك ەتەدى», دەيدى ول.
«اكە كورگەن وق جونار» دەمەكشى, ەۆگەنيدىڭ ۇلى دميتري انەنكو ەلەكترگاز دانەكەرلەۋشى, نيكولايدىڭ ۇلى كيريلل مازەين دانەكەرلەۋشى, يۆان بەلوۆتىڭ ۇلى ۆاديم دە سلەسارلىقتى مەڭگەرىپ, اكەلەرىنىڭ جولىن جالعاستىرىپ كەلەدى. ال ۆلاديمير پلۋجنيكوۆ ۋچاسكە باسشىسى, قىزى ولەسيا وپەراتور بولىپ ەڭبەك ەتەدى. اۋىزبىرلىگى مەن تىرشىلىگى ۇيلەسكەن اعايىندىلاردىڭ قول جەتكەن تابىستارى تولايىم. جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە دە ءوز مىندەتتەرىن ابىرويلى اتقارىپ, كوپتىڭ العىسىنا بولەنىپ كەلەدى.
مەكەمە تالعار قالاسىنان بولەك, 33 ەلدى مەكەندى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. بارلىعىنا اۋىزسۋ جەراستى سۋ كوزدەرىنەن بەرىلەدى. بۇل ماقساتتا سورعىلار ىسكە قوسىلعانىمەن, ولاردىڭ دا توزىعى جەتكەن. وعان قوسا سۋقويمالارىنىڭ سىيىمدىلىعى از بولعاندىقتان, حالىققا سۋ قاجەتتى مولشەردە جەتە بەرمەيدى. شىعىن كوپ, كىرىس جوق مەكەمەدەگى جۇمىسشىلاردىڭ ايلىعى ازدىعىن ايتقان سالا باسشىلارى سونىڭ سالدارىنان جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ تاپشىلىعىن جويۋ مۇمكىن بولماي تۇرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
«تالعار قالاسى تاۋداعى بۇلاق كوزدەرىنەن جينالعان سۋلارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قىس ايلارىنداعى قاتتى ايازدى كۇندەرى سۋعا مۇز قاتادى. قۇبىرلاردى بىتەپ تاستاماسىن دەپ ارناۋلى بريگادالار كۇنى-ءتۇنى كەزەكشىلىك ەتىپ, سۋ بەتىندەگى قابىرشىق مۇزداردى ارنايى سۇزگىمەن قالقىپ, تازالاپ وتىرادى. بۇل – وتە اۋىر جۇمىس. قاتتى ايازدى كۇندەرى ءجيى قايتالانادى. سونداي قيىن ساتتەردە جۇمىسشىلار جاندارىن شۇبەرەككە تۇيە ءجۇرىپ, ايانباستان تەر توگەدى», دەيدى «اlatau Public Utilities» جشس تالعار اۋداندىق پايدالانۋ ۋچاسكەسىنىڭ باستىعى قۇرمانعالي رامەتوۆ.
جالپى, جاز ماۋسىمىندا دا مۇنداعى مامانداردىڭ جۇمىسى جەڭىلدەمەيدى. اشىق سۋ كوزىنەن الىناتىندىقتان, كۇن قاتتى قىزعاندا تاۋداعى مۇزدىقتار ەرىپ, سۋ لايلانادى. تالعار قالاسى تۇرعىندارىنىڭ سۋدان تارشىلىق كورمەۋى جولىندا ماماندار جۇدىرىقتاي جۇمىلا ەڭبەك ەتەدى. سولاردىڭ ءبىرى – اسحات بەلەكوۆ. ونىڭ وسى مەكەمەدە ەڭبەك ەتكەنىنە 25 جىلدان اسقان.
«اسحات – قىرىق تەسىك بوپ جاتاتىن سۋدى ءوز دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋدا بىلىكتىلىك تانىتىپ وتىرعان ەڭ مىقتى مامان. قالاداعى قۇدىقتاردىڭ قايسىسى قانداي كۇيدە ەكەنىن كوزىن جۇمىپ ايتىپ بەرەدى. بۇگىندە 50 مىڭنان استام تۇرعىنى بار تالعارلىقتاردىڭ اۋىزسۋدان تارىقپاۋىنا تىكەلەي جاۋاپتى. ۋاقىتپەن ساناسۋدى بىلمەيدى. تاۋدان باستاپ قالاداعى بۇكىل سۋ قۇبىرلارىن قاداعالايدى. جىل ون ەكى اي جۇمىس باسىنان تابىلادى. حالىقتىڭ قامىن كۇيتتەگەن ازامات ۇجىمنىڭ ماقتانىشى», دەدى قۇرمانعالي امانتۇردى ۇلى.
تالعار قالاسىنداعى اۋىلشارۋاشىلىق كوللەدجىن تامامداعان اسحات – ۇلگىلى وتباسىنىڭ يەسى, ءۇش بالانىڭ اسقار تاۋ اكەسى.
«سۋمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قيىندىعى كوپ, ونىڭ قىر-سىرىن كونەكوز مامانداردان ۇيرەندىم. تاجىريبە ۋاقىت وتە تولىسادى. وسى جىلدار ىشىندە بارلىق جۇمىستى ىستەپ كوردىم. ۋچاسكە باسشىسى رەتىندەگى بۇگىنگى مىندەتىم – جۇمىس باستالماس بۇرىن تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىكتى ءتۇسىندىرىپ, بريگادا قۇرامىنا تاپسىرما بەرۋ, اتقارىلعان جۇمىستىڭ ساپاسىن قاداعالاۋ. دەگەنمەن بۇيرىق بەرىپ قاراپ تۇرۋ ادەتىمدە جوق. جىگىتتەر جۇمىلا جۇمىس ىستەيمىز. ويتكەنى ماماندار جەتىسپەيدى. قارا جۇمىستان قاشادى جاستار. جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلىنا وراي ەڭبەكاقى ءوسىپ, جۇمىسشىلاردىڭ مارتەبەسى كوتەرىلسە, بالكىم كەلەشەكتە كوبەيە جاتار دەگەن ءۇمىت تە جوق ەمەس», دەيدى ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرى.
الماتى وبلىسى