Shakarim University-دە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن, AI-Sana ۇلتتىق باعدارلاماسى اياسىندا «AI-Sana Shakarim Solveathon: AI&Agriculture-2025» اتتى ءىرى تەحنولوگيالىق سولۆاتون ءوتتى. بۇل – جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى تسيفرلىق جانە اگروتەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
«AI-Sana Shakarim Solveathon – ستۋدەنتتەر, جاس عالىمدار, زەرتتەۋشىلەر مەن ستارتاپ-كوماندالارعا ناقتى اگرارلىق سەكتوردىڭ ماسەلەلەرىنە قىسقا مەرزىم ىشىندە ءتيىمدى جانە پراكتيكالىق شەشىمدەر ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرگەن ءۇش كۇندىك يننوۆاتسيالىق مارافون. سولۆاتوننىڭ باستى ماقساتى – جي تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان جاڭا جوبالار مەن ونىمدەر ازىرلەۋ بولدى», دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.
ولاردىڭ ايتۋنشا, ءىس-شارا عىلىم, ءبىلىم جانە بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستى تەرەڭدەتۋدى, وڭىرلىك اگروسەكتوردىڭ تۇراقتى دامۋىنا جاستاردىڭ تەحنولوگيالىق الەۋەتىن تارتۋدى كوزدەيدى. بۇل – جاڭا بۋىن ماماندارىنىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن شىڭداپ, اگروسالانى تسيفرلاندىرۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىن الاڭ.
سولۆاتون قوناقتارى الدىمەن ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى شاكارىم مۋزەيىندە بولىپ, ۇلى ويشىلدىڭ رۋحاني مۇراسىمەن تانىستى. وندا قاتىسۋشىلارعا جي سالاسىنداعى عىلىمي ۇدەرىستەر تۋرالى ايتىلدى. يننوۆاتسياعا باستايتىن كەز كەلگەن قادام رۋحاني نەگىزدەن باستالۋى ءتيىس ەكەنىن ءتۇسىندىرىلدى.
ءىس-شارانىڭ رەسمي اشىلۋىندا شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى دۋمان ورىنبەكوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ەسكە الدى.
«اگرارلىق مىندەتتەردى تەك ءداستۇرلى تاسىلدەرمەن شەشۋ مۇمكىن ەمەس. بىزگە جاساندى ينتەللەكت سياقتى جاڭا تەحنولوگيالار قاجەت. بۇگىنگى سولۆاتون – پرەزيدەنتتىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ بىرەگەي الاڭى», دەدى رەكتور.
سونىمەن قاتار دۋمان رىمعالي ۇلى اۋىل شارۋاشىلىعىندا ۇلكەن دەرەكتەردى تالداۋ مەن جي جۇيەلەرىن ەنگىزۋ ارقىلى رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ, ونىمدىلىكتى بىرنەشە ەسە ارتتىرۋ مۇمكىندىگىنە توقتالدى. بۇل جوبالار ءوڭىردىڭ اگروسالاسىن تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋدىڭ ماڭىزدى قادامى ەكەنىن جەتكىزدى.
ال اباي وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى دۋمان وسپانوۆ بۇل باستامانىڭ ءوڭىر ەكونوميكاسىن ارتاراپتاندىرۋعا, اگروسەكتوردى جاڭا تەحنولوگيالىق دەڭگەيگە كوتەرۋگە زور ىقپال ەتەتىنىن, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر بۇل شەشىمدەردى قولداۋعا دايىن ەكەندىگىن جەتكىزدى.
سونىمەن قاتار عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى دينارا ششەگلوۆا اگرارلىق سالانى تەحنولوگيالاندىرۋ – ەل دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
ەلىمىزدەگى ءىرى اگروونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ وكىلدەرى: «Qazaq-astyq group» باس ديرەكتورى ماكسوت كۋلتۋركمەنوۆ, «ZhanAssyl» جشس ديرەكتورى باعلان دانابەكوۆ, «Eurasia AgroSemey» جشس وكىلى ساعيت يسلامبەك اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇردىسى, سمارت-فەرمەرلىك جۇيەلەردىڭ بولاشاعى جانە وندىرىستەگى جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرىنىڭ ءرولى جونىندە پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
تۇركىستان وبلىسىنداعى «ZhanAssyl» جشس ديرەكتورى باعلان دانابەكوۆ ماقتانىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس جاساۋ ماڭىزدى دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋا رايىن الدىن-الا بولجاۋ, توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ, ولاردى زيانكەستەردەن قورعاۋ, داقىلعا قولدانىلاتىن تىڭايتقىشتاردىڭ مولشەرىن ناقتى ەسەپتەۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگى زور.
«سۋدى ۇنەمدەۋ ماقساتىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىنا جاساندى ينتەللەكت قوساتىن بولساق, توپىراقتىڭ ىلعالدىلىعىنا بايلانىستى قاجەتتى سۋدىڭ مولشەرىن بىلۋگە بولادى. بۇل – قازىرگى ۋاقىتتا سۋدى ۇنەمدەۋدىڭ ءتيىمدى شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى. ەلىمىز اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارقا سۇيەگەن ەل بولعاندىقتان, ءبىز ونى دامىتۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا دايىن بولۋىمىز كەرەك», دەيدى كاسىپكەر.
سولۆاتونعا قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ جۇمىسىن باعالاعان كوميسسيا توراعاسى جولداس بورىباەۆ بۇل سولۆاتوننىڭ ەلىمىزدەگى العاشقى جوبالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
«مۇنىڭ حاكاتوننان ايىرماشىلىعى – ونەركاسىپ سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە لايىقتى جوبانى ۇسىنىپ قانا قويماي, ونى ناقتى ەنگىزۋگە جول اشادى. ياعني, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كومپانيالاردىڭ كۇندەلىكتى بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان كەيبىر پروبلەمالارىن شەشۋدىڭ جولىن تاۋىپ بەرەتىن ءىس-شارا. جاساندى ينتەللەكتىنى اۋىل شارۋاشىلىعىنا باتىل تۇردە ەنگىزىپ كورۋىمىز كەرەك. ويتپەسەك, بىزدە تاجىريبە قالىپتاسپايدى. ال AI-باعدارلاما ارقىلى ءبىز اگروسالاداعى ماسەلەلەردى شەشسەك, ول تاجىريبەنى وزگە ەلدەرگە ساتۋعا دا بولادى», دەيدى ول.
ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان «AI-Sana Shakarim Solveathon: AI&Agriculture-2025» رەسپۋبليكانىڭ سەگىز جوعارى وقۋ ورنىنىڭ كوماندالارىن باسىن قوستى. قاتىسۋشىلار ءۇش كۇن بويى ناقتى مىندەتتەردى شەشۋگە ارنالعان پروتوتيپتەر جاساپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن بولاشاققا باستايتىن جاڭا ونىمدەر ازىرلەدى. كوماندالار وسى سولۆاتوندا ءوز شارۋاشىلىعىنداعى ماسەلەلەردى ورتاعا سالعان كاسىپورىنداردىڭ پروبلەمالارىن شەشۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن جي باعىتىنداعى جوبالار ۇسىنىپ, كوميسسيا الدىندا قورعادى.
سونىمەن, ءى ورىندى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كومانداسى ۇتىپ, 1 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىنا يە بولدى. ءىى ورىندى شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتى, ءاليحان بوكەيحان ۋنيۆەرسيتەتى جانە حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بىرلەسكەن كومانداسى ەنشىلەسە,(700 مىڭ تەڭگە) ال ءىىى ورىنعا د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كومانداسى لايىق دەپ تانىلىپ, 500 مىڭ تەڭگەنى ولجالادى.
بۇل سولۆاتون – اگرارلىق سالاداعى ناقتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان جاساندى ينتەللەكت قولدانبالارىنىڭ مۇمكىندىگىن ايقىنداعان ءىس-شارا بولدى. ءۇش كۇنگە جالعاسقان اۋقىمدى ءىس-شارا ناتيجەسىندە قاتىسۋشى كوماندالار جاڭا يدەيالار ۇسىنىپ قانا قويماي, ولاردىڭ وندىرىستە قولدانۋعا جارامدىلىعىن دالەلدەدى. جەڭىمپاز دەپ تانىلعان جوبالار سەرىكتەس كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس ۇدەرىستەرىن وڭتايلاندىرۋعا, شىعىنداردى ازايتۋعا جانە ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ۇلەس قوسپاق.
«AI-Sana Shakarim Solveathon: AI&Agriculture-2025» اگروتەحنولوگيا مەن جاساندى ينتەللەكت ينتەگراتسياسىنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاپ, ەلىمىزدىڭ جاس زەرتتەۋشىلەرى مەن ازىرلەۋشىلەرىن يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر جاساۋعا جىگەرلeندىردى. بۇل باستاما الداعى ۋاقىتتا اگروسالانىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسىنا سەرپىن بەرەتىن ءتيىمدى پلاتفورمالاردىڭ بىرىنە اينالادى دەپ سەنەمىز.
اباي وبلىسى