قازاق ادەبيەتىندەگى كاسىبي اۋدارما ابايدان باستالادى دەيدى اۋدارماشى, دراماتۋرگ كەنجەباي احمەت. قازىرگى اۋدارما قانداي بولۋ كەرەك دەگەن سۇراققا كىرىسپەنى وسىلايشا باستادى. اباي باسقا زاماندا ءومىر ءسۇردى. اۋدارمالارىنىڭ كوبىندە «الەمدە وسىنداي ادەبيەت ۇلگىلەرى بار» دەپ بىرىنشىدەن اعارتۋشىلىق باعىتتى كوزدەسە, ەكىنشى جاعىنان اۋدارعان اۆتورلارىمەن ىشتەي جارىسقا ءتۇسىپ, باسەكەلەسكەندەي كورىنەدى. «سەن مىنا تاقىرىپتى وسىلاي جىرلاعان ەكەنسىڭ, مەن سونى دالمە-ءدال قوتارا وتىرىپ, وسىلاي قوسار ەدىم» دەگەندەي مىسالداردى اڭعارامىز.
استانا قالاسى تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ باسقارماسى مەن جازۋشىلار وداعى استانا فيليالى قولعا العان «قالامگەر ۇستاحاناسىنىڭ» ادەبي لەكتسياسىن بۇل جولى ادەتتەگىدەي اقىن باۋىرجان باباجان ۇلى اشىپ بەردى. باسقالارىن ايتپاعاندا, دج.بوككاچچونىڭ «دەكامەرون نوۆەللالارىن», دانتەنىڭ «قۇدىرەتتى كومەدياسىن», ستەفان تسۆەيگتىڭ «بالزاگىن» اۋدارعان كەنجەباي احمەت اڭگىمەسىن الگىندەي ساباقتادى. دارىسكەردىڭ ايتۋىنشا, اۆتور ءستيلىن ساقتاي وتىرا دالمە-ءدال اۋدارما جاساعان العاشقىلاردىڭ ءبىرى – ماعجان جۇماباەۆ. شامالى عانا تارجىمەلەرىن تۇپنۇسقامەن سالىستىرعاندا, ايىرماشىلىق بايقالا قويمايدى. كولەمى, ماعىناسى, بۋىن سانى, ۇيقاسىنىڭ ءوزىن بىردەي كەلتىرگەن. تەك قانا كولتسوۆتان اۋدارعان سەگىز بۋىندىق «پەسنيا ستاريكا» ولەڭىن ون ءبىر بۋىنعا سوزعان. سويتسەك, كولتسوۆ شىعارماسىن ورىس اۋەنىمەن جازسا, ماعجان ونى حالىق اندەرىندەي قارا ولەڭ سارىنىنا ءتۇسىرىپ, اۋەزىنە ءمان بەرگەن.
شىعارما تۇپنۇسقادا قانداي بولسا, اۋدارمادا دا سونداي بولعانى باستى تالاپ دەيدى اۋدارماشى. تۋىندىنى جەڭىلدەتۋ, وقىرمانعا تۇسىنىكتى ەتۋ نەمەسە كۇردەلەندىرۋ دەگەندەر جۇرمەيدى. ءتىپتى اۆتور كوزقاراسىندا ءسىز كەلىسپەيتىن نارسە بار ما – مەيلى, سول قالپىندا قوتارىلۋعا ءتيىس. تىگىسىن جاتقىزىپ جىبەرۋگە قاقىڭىز جوق. اۆتوردىڭ ويى مەن جازۋ ەرەكشەلىگىن ساقتاۋ مىندەت. كوبىنە تارجىمەشى سوزگە عانا نازار اۋدارىپ كەتەدى. بىراق سوزبە ءسوز اۋدارۋ شارت ەمەس. سويلەم استارىنداعى رەڭك پەن بوياۋ كورىنۋ كەرەك. اراسىندا جازۋشى مىسقىلداپ وتىرۋى مۇمكىن. كەرى سويلەۋ ارقىلى كەيدە تۇزىك ايتىپ وتىرۋى دا عاجاپ ەمەس. جالپى, سيپاتتاۋمەن بىرگە وسىنداي ەرەكشەلىكتەر تۇگەلىمەن قوتارىلسا – قۇبا-قۇپ.
اۋدارماشىنىڭ جەڭىسى – تۇپنۇسقاداعى سەزىمدى قازاق وقىرمانىنا سول قالپىندا تانىتۋ. ول قاي تىلگە قوتارادى, سول ءتىلدى جاقسى بىلۋگە ءتيىس. ورىس تىلىندەگى «بىل» دەگەن ءسوزدى سەزىنبەگەن ادام بولدى دەپ ۇسىنا سالادى. ول الگى جەردە بولدى ما, بولىپتى ما, بولعان با, بولعان ەكەن بە, سەزىنىپ بەرگەن ماڭىزدى. ياعني ءتىلدى ءبىلۋ دەگەن ءسوزدى جاتتاپ الۋ ەمەس. ءسوزدىڭ بوياۋى, ءمانى, رەڭكى, ءتىپتى باسقا ماعىنادا ويناپ تۇراتىن كەزىن دە ءتۇسىنىپ جانە سونى ءدال اۋدارۋ.
اۋدارماشى اۋەلى كىمدى اۋداراتىنىن جانە قوتاراتىن شىعارماسىن تانىپ العانى ءلازىم. كانديدات, دوكتور دارەجەسى شارت ەمەس, الايدا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە زەرتتەۋشى بولۋعا ءتيىس. ماسەلەن, ءبىر اۆتور ءار شىعارماسىندا ءتۇرلى قىرىنان كورىنۋى مۇمكىن. مىسالى, ستەفان تسۆەيگ بىردە ەرتەگىشى رەتىندە جازسا, كەيدە ازىلدەپ يۋمور ارالاستىرىپ, ەندى بىردە فيلوسوف رەتىندە اڭگىمەلەيدى. پسيحولوگ تۇرعىسىنان دا جازعاندارىنا ۇشىراستىق. ءار شىعارماسىندا ءارتۇرلى قىرىنان كورىنەدى. اينالىپ كەلگەندە مالىمەتىنىڭ وتە كوپتىگى, ءبىلىمىنىڭ مولدىعى ەرتەگى جازسا دا بايقالادى. ال اۋدارماشى سونى سەزىنۋى كەرەك. ناقتى بىلمەسە دە, جوبالاپ, سول اۋىلدىڭ توڭىرەگىن شارلاپ وتەتىندەي قابىلەت تابىلۋ كەرەك بويىنان. ايتپەسە, ەڭبەك زايا.
«شەبەرلىگىڭ جەتىپ جاتسا, ورىس تىلىندە ەكى سوزبەن بەرگەن نارسەنى ءبىر-اق سوزبەن سەزدىرىپ وتۋگە تۋرا كەلەدى. ەپيكالىق, درامالىق ۇلگىدەگى شىعارمالاردى اۋدارۋ پوەزياعا قاراعاندا جەڭىلدەۋ. قيىنى, ليريكالىق پوەزيانى اۋدارۋ. ليريكادا سەزىم, اسەر, ەموتسيا بار, ونىڭ ءسوزىن عانا الىپ بەرسەڭ, جانسىز شىعادى. دەمەك, ولەڭنىڭ قاسيەتىن ءتۇسىنىپ, انا اقىنعا اينالىپ, قايتادان قازاققا قايتىپ كەلۋىڭىز كەرەك قوي. ليريكالىق پوەزيانى اۋدارۋدىڭ قيىندىعى وسىندا.
اۋدارماشى اۆتوردىڭ ءبىر كوشىرمەسى سياقتى بولۋى كەرەك, ونىڭ ءوزى اۋدارمانى جاساپ وتىرعان كەزدە سول سياقتى ويلانىپ, سول سياقتى كورىپ, سول سياقتى باعالاپ, سول سياقتى اسەرلەنىپ, جەك كورسە جەك كورىپ, جاقسى كورسە جاقسى كورىپ وتىرعان كەزدە, ياعني شىعارماعا ەنۋى كەرەك قوي. اۆتوردىڭ ءوزى سياقتى. سوندا اۋدارما جۇرەدى. ال سۋىق قاراپ اۋدارا سالعان بولمايدى» دەيدى كەنجەباي احمەت.