استانا قالالىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلوردانىڭ كوپەتنوستى قوعامىندا ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى. اسسامبلەيانىڭ باستى ماقساتى – ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن, ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىن ساقتاپ, دامىتۋعا جاعداي جاساۋ, ەلدەگى بىرەگەيلىك پەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى قالىپتاستىرۋ.
جالپى, اسسامبلەيا ەلدەگى ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى ورنىقتىرۋدان بولەك, مادەني-اعارتۋ, شىعارماشىلىق جۇمىستار جۇرگىزەدى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك تە كومەك كورسەتەدى. ال بۇل جۇمىستاردىڭ ويداعىداي ىسكە اسۋىندا ەلوردالىق دوستىق ءۇيىنىڭ ۇلەسى از ەمەس. بۇل ۇجىمدى استانا قالالىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەتكە ۇستار ايناسى دەۋگە بولادى.
دوستىق ۇيىندە حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالار وتكىزىلەدى. 2018 جىلى اشىلعان ەلوردالىق دوستىق ءۇيى بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن اقپاراتتىق-ادىستەمەلىك جانە مادەني ورتالىققا اينالعان. مۇندا 23 ەتنومادەني بىرلەستىك, 10 ەتنولينگۆيستيكالىق مەكتەپ, قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى, مەدياتسيا كابينەتى, انالار مەن اقساقالدار كەڭەستەرى, شىعارماشىلىق ۇجىمدار, «اسسامبلەيا جاستارى» قالالىق شتابى, «انالار اماناتى» شىعارماشىلىق ورتالىعى جانە «مامىلە» قازاق تىلىندەگى پىكىرسايىس كلۋبى جۇمىس ىستەيدى.
استانا قالاسى قحا بويىنشا حاتشىلىعىنىڭ باس مامانى جاننا ءابدۋاليدىڭ ايتۋىنشا, ەلوردانىڭ دوستىق ءۇيى بۇگىندە ەسىگىن جۇرتشىلىققا كەڭىرەك اشىپ, استانالىق قوعام ءومىرىنىڭ ماڭىزدى ورتالىعىنا اينالعان.
– بيىل جۇمىسىن باستاعانىنا سەگىز جىل تولعان بۇل مەكەمە قالانىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك دامۋىنا, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسكەن فورۋمدار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزۋگە ايرىقشا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. دوستىق ۇيىندە كوپتەگەن شىعارماشىلىق ۇجىم, كلۋبتار مەن كەڭەستەر, عىلىمي-ساراپتاما توبى تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. ايلىق جوسپارعا كوز جۇگىرتسەك, مەكەمەنىڭ ءىشى ءبىر كۇن دە بوس تۇرمايدى. بۇل جەردە تەك ەتنوستاردىڭ شىعارماشىلىعى ەمەس, ونەرى مەن قابىلەتىن دامىتقىسى كەلەتىن كەز كەلگەن قالا تۇرعىنىنا دا مۇمكىندىك بەرىلگەن. سەگىز جىل ىشىندە دوستىق ءۇيى كوپتەگەن مادەني جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردى جۇزەگە اسىردى, – دەيدى ج.ابدۋالي.
ول سونداي-اق مۇنداعى ەتنومادەني شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ جۇمىسىندا دا تىنىم جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءان جانە بي انسامبلدەرى, ءتۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتا وينايتىن توپتار, اجەلەر حورى – قالانىڭ بارلىق مەرەكەلىك شارالارىنا بەلسەندى قاتىسادى. قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر رەسپۋبليكالىق جانە قالالىق ءىس-شارالارعا جۇيەلى تۇردە تارتىلىپ, مەرەيتويلارعا وراي ماراپاتتارمەن دە اتاپ ءوتىلدى. اسسامبلەيانىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا دوستىق ءۇيى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ورتالىعى عانا ەمەس, شىن مانىندەگى دوستىق پەن بىرلىكتىڭ ءرامىزى ەكەنىن دالەلدەپ وتىر. ءبىر شاڭىراق استىندا ءتۇرلى مادەنيەتتى بىرىكتىرگەن بۇل مەكەمە ەلورداداعى ەتنوساياساتتىڭ كوپسالالى ءارى ۇيلەسىمدى جۇزەگە اسۋىنا جول اشىپ كەلەدى, – دەيدى استانا قالاسى قحا بويىنشا حاتشىلىعىنىڭ باس مامانى جاننا ابدۋالي.
دوستىق ءۇيى قۇرىلىمىندا 56 شىعارماشىلىق ۇجىم بار ەكەن. ولاردىڭ بەسەۋىنە «حالىقتىق» اتاعى بەرىلگەن. بۇل ەلوردالىق ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.
اسسامبلەيا جىل سايىن كوپشىلىككە ارنالعان تاعىلىمدى دا تانىمدىق مادەني-كوپشىلىك شارالار ۇيىمداستىرىپ وتىرادى. اتاپ ايتقاندا, ناۋرىز مەيرامى, العىس ايتۋ كۇنى, ءتۇرلى فەستيۆالدار, كورمەلەر مەن كونتسەرتتەر – ءبارى-ءبارى ەتنوسارالىق دوستىقتى دارىپتەپ, ەل ىشىندەگى بىرلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ سالتانات قۇرۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ كەلەدى.
«جومارت جان» ۇيلەستىرۋ ورتالىعى جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەر از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلارعا, قارتتارعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا تۇراقتى تۇردە كومەك كورسەتىپ وتىرادى ەكەن. بىلتىر ەلىمىزدىڭ بىرنەشە وبلىسىندا بولعان سۋ تاسقىنىنان بولعان توتەنشە جاعداي كەزىندە دە ەلوردادا جەدەل شتاب قۇرىلىپ, قاجەت زاتتار جينالىپ, زارداپ شەككەن وڭىرلەرگە جىبەرىلدى.
دوستىق ۇيىندە استانا قالالىق قحا جانىنداعى ەتنومەدياتسيا ورتالىعى جۇمىس ىستەيتىنىن ەستىپ, كوڭىل جايلاندى. بۇل قوعامداعى داۋلاردى سوتسىز شەشۋگە ىقپال ەتەتىن تەتىك ەكەنىن ەسكەرسەك, ەتنوسارالىق ماسەلەدە مەدياتسيانىڭ الار ورنى ايرىقشا. بۇگىندە قالا بويىنشا 8 قوعامدىق مەدياتور تىركەلگەن ەكەن.
ورتالىق جەتەكشىسى روزا بەكىشەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەتنومەدياتسيا ورتالىعى بيىل قۇرىلىپ, بۇرىنعى مەدياتسيا كابينەتىنىڭ نەگىزىندە جۇمىسىن باستاعان.
– دوستىق ۇيىندە ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ وكىلدەرى قىزمەت اتقاراتىندىقتان, كەيدە تۇرمىستىق نەمەسە جۇمىس بارىسىنداعى داۋلار مەن تۇسىنبەۋشىلىكتەر تۋىنداۋى مۇمكىن. ورتالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – مۇنداي ماسەلەلەردى سوتقا جەتكىزبەي, تاراپتاردى تاتۋلاستىرۋ, كەلىسىمگە كەلتىرۋ. قازىر مەدياتسيا ينستيتۋتى ەلىمىزدە قارقىندى دامىپ كەلەدى. ال استاناداعى ەتنومەدياتسيا ورتالىعى ەتنوستارعا مادەني جانە تىلدىك ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ كومەك كورسەتۋمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇگىندە اسسامبلەيا قۇرامىندا 28 مەدياتور بار. ولاردىڭ بەسەۋى – ارنايى كۋرستاردان وتكەن, سەرتيفيكاتتارى بار كاسىبي مەدياتور. سونىمەن قاتار 13 قوعامدىق مەدياتور جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قالعانى – ءار ەتنوستىڭ وكىلدەرى, ولار ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىنە قاراي كومەك كورسەتەدى, – دەيدى ر.بەكىشەۆا.
ورتالىق تەك داۋلاردى شەشىپ قانا قويماي, سەمينارلار, ترەنينگتەر, كۋرستار وتكىزىپ, مەدياتورلاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سىندى اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق باعىتتا دا جۇمىس جۇرگىزەدى ەكەن.
قىسقاشا ايتقاندا, ەتنومەدياتسيا ورتالىعى قوعامداعى داۋلاردى كەلىسىم ارقىلى شەشەتىن تاتۋلاستىرۋ الاڭى, ەتنوستار اراسىنداعى ىنتىماق پەن تۇسىنىستىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ۇيىم رەتىندە ءوز جۇمىسىن جوعارى دەڭگەيدە اتقارىپ كەلەدى.
سونداي-اق مۇنداعى «مامىلە» كلۋبى ەتنوستار اراسىندا قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدى ىنتالاندىرىپ, ەركىن سويلەۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
ايرىقشا ايتا كەتەرلىگى, دوستىق ءۇيى حالىقتىق ديپلوماتيا الاڭىنا دا اينالعان. مۇندا بولگاريانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى يليانا يوتوۆا, نەلسون ماندەلانىڭ نەمەرەسى نديلەكا ماندەلا, سينگاپۋر پرەزيدەنتى حاليما ياكوب, يتاليا, رەسەي, ارمەنيا, وزبەكستان, بەلارۋس, پولشا, باشقۇرتستاننىڭ رەسمي دەلەگاتسيالارى جانە باسقا دا ەلدەردىڭ وكىلدەرى قوناق بولعان ەكەن. بۇل – ەلوردالىق اسسامبلەيا جۇمىسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە جوعارى باعالاناتىنىن كورسەتەدى.
دوستىق ۇيىندەگى ANK Live تىكەلەي ەفير ستۋدياسى مەن دىبىس جازۋ بولمەسىن دە كىرىپ, تاماشالاپ كوردىك. وندا زاماناۋي مەدياونىمدەر ازىرلەۋگە مۇمكىندىك مول. مۇنداعى ماماندار كاسىبي دەڭگەيدەگى پودكاستتار, بەينەجوبالار, مۋزىكالىق كليپتەر تۇسىرۋمەن دە تانىمال ەكەن. قازاقتىڭ تانىمال تۋىندىلارى ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ ۇلتتىق اسپاپتارىندا ورىندالىپ, جاڭا فورماتتاعى مادەني جوبالار ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى.
قورىتا ايتساق, استانا قالاسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلوردا تۇرعىندارىن ورتاق قۇندىلىقتار توڭىرەگىنە ۇيىستىرىپ, بىرلىكتىڭ بەكەم بولۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ەتنومادەني ورتالىقتار, قايىرىمدىلىق باستامالارى, مادەني جوبالار مەن حالىقارالىق بايلانىستار – ەلوردانىڭ قوعامدىق ءومىرىن بايىتىپ, ەلىمىزدىڭ تاتۋلىق پەن كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن ساياساتىن نىعايتۋعا قىزمەت ەتىپ وتىر.