بىرلەسكەن جوبالار ەل ىرىسىن ەسەلەيدى

تۇركىستاندا وتكەن «Turkistan invest­ment and tourism forum – 2025» حالىق­ارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىنىڭ تۇپكى ماقساتى دا جولداۋدا جۇكتەلگەن مىن­دەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بولعانى انىق. شەتەلدەن 200 كومپانيا, ەلىمىز­دىڭ وڭىرلەرىنەن 100-دەن استام ءىرى كوم­پانيا, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ور­گاندارىنىڭ وكىلدەرى قاتىسقان شارا با­رىسىندا ءوڭىردىڭ قولونەر بۇيىمدا­رى, تۋريستىك نىساندارى مەن اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىنىڭ كورمەسى تانىستىرىلدى. سونىمەن قاتار وبلىستا ىسكە اسىپ جاتقان ينۆەستيتسيالىق جوبالار لەگى ۇسىنىلدى.

ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق جانە تۋريستىك الەۋەتىن ىلگەرىلەتۋ, ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا ينۆەستيتسيا تارتۋ, شەتەلدىك جەتەكشى كومپانيالارىمەن ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن ءوندىرىس ورىندارىن كوبەيتۋ ماقساتىنداعى حالىقارالىق فورۋم اياسىندا «تۇركىستان – قازاقستاننىڭ جاڭا ينۆەستيتسيالىق تسيكلىنىڭ درايۆەرى» تاقىبىرىندا پلەنارلىق وتىرىس ءوتتى. وبلىس اكىمى نۇرالحان كوشەروۆ تۇركىستان وبلىسى قۇرىلعاننان باستاپ, قىتاي كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى قۇنى 165,5 ملن دوللار قۇرايتىن 7 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلعانىن ايتا كەلە, وڭىردە ينۆەستورلارعا دايىن ينفراقۇرىلىمى بار عيماراتتاردى ۇسىناتىن يندۋستريالىق ايماقتار, دايىن عيماراتتار ورناتىلعان شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ينۆەستورلاردى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى. سەسسيا بارىسىندا جالپى قۇنى 432,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 7 ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, قۇنى 75,3 ملرد تەڭگەلىك قازاقستان-قىتاي يندۋستريالىق ايماعىن قۇرۋ جونىندەگى جوباسى, دجينس ماتاسىن ءوندىرۋ, ىلمەك جانە ماتا ءوندىرۋ, حالىقارالىق تەكستيل ورتالىعىن قۇرۋ, اليۋكاتسينك قاعازدارىن ءوندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جوباسى, جارىقتاندىرۋ جابدىقتارى مەن كۇن پانەلدەرىن ءوندىرۋ باعىتىنداعى ينۆەستجوبا ماقۇلداندى.

ساۋران اۋدانىندا 16 ملرد تەڭگەلىك اگروونەركاسىپتىك جوبا ىسكە اسىرىلادى. جوبا اياسىندا شەتەلدىك «Xiang Hopi i Ma Aerial Machinery» كومپانيا­سىمەن ەكىجاقتى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. كومپانيا توپىراق وڭدەۋ, ەگىن جيناۋ, اگرووندىرىستىك ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان جوعارى تەحنولوگيالى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋگە ماماندانعان.

سايرام اۋدانى مەن قحر ينۆەستورلارى ستراتەگيالىق ماڭىزى جوعارى ەكى مەموراندۋمعا قول قويدى. العاشقى كەلىسىم اۋىر جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان تىركەمەلەر وندىرەتىن جاڭا ءوندىرىس الاڭىن قۇرۋدى كوزدەيدى. قۇنى 2,5 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا جەرگىلىكتى 500 ازاماتتى جۇمىسپەن قامتىماق. ەكىنشى مەموراندۋم «Qazaq Air Tecnology» جشس مەن قىتايدىڭ «Huankun Industrial Investment Limited» كومپانياسى اراسىندا بەكىتىلدى. جوبا زاماناۋي تەحنولوگيا نەگىزىندە ساپالى كىرپىش وندىرەتىن ءوندىرىستى ىسكە قوسۋدى قامتيدى. قۇنى – 1 ملرد تەڭگە. قۇرال-جابدىقتار ورناتىلعاننان كەيىن زاۋىت اي سايىن 2,5 ميلليون دانا كىرپىش شىعاراتىن بولادى. وندىرىستە 30-دان استام ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى.

وبلىستا اگرارلىق سەكتوردى تسيفر­لاندىرۋ ارقىلى ونىمدىلىكتى جاڭا دەڭ­گەيگە كوتەرۋ باعىتىندا اۋىل شا­رۋاشىلىعىنا ارنالعان درون ءوندىرىسى, بەينەباقىلاۋ كامەرالارى مەن وپتي­كالىق جابدىقتار, كابەل ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىتتاردى اشۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جونىندە فورۋم اياسىندا وتكەن «تۇركىستاننىڭ دامۋىنداعى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا مەن جاساندى ينتەللەكت» تاقىرىبىنداعى پانەلدىك سەسسيادا ايتىلدى. «تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا ينۆەستيتسيالار: ونەركاسىپ­تەن اگروونەركاسىپ كەشەنىنە دەيىن» تاقىرىبىندا وتكەن سەسسيا وتىرىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇربول تۇراشبەكوۆ قازىرگى ۋاقىتتا وڭىردە 210 مىڭنان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلى جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى.

– كەيىنگى 6 جىلدا وبلىس ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 10,5 ملرد دوللاردى قۇراپ وتىر. ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن ينۆەستيتسيالىق احۋالدى ودان ءارى جاقسارتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەمىز. تۇركىستان وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەل كولەمىندە كوش باستاپ تۇرعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى, – دەدى ن.تۇراشبەكوۆ.

سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا وبلىس­تىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى, وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەنگە ينۆەس­تيتسيا تارتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ, جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ءونىم ءوندىرۋ باعىتىنداعى جوسپارلار دا قاراستىرىلدى. ايتا كەتەيىك, بيىل تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كاپيتالىنا 155,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. جالپى, ءونىم كولەمى 1 ترلن 207 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ەكسپورت كولەمى 355,5 ملن دوللاردى قۇرادى. وڭىردە ەت كلاستەرىن دامىتۋ باعىتىندا 7 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن بىرگە ەل كولەمىندە العاش رەت تۇركىستان وبلىسىندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىمەن كۇرىش ءوسىرۋ جوباسى ىسكە استى.

2025–2027 جىلدار ارالىعىندا 78 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. «Turan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا «تۇركىستان ماقتا اگروونەركاسىپ كەشەنى» جشس ماقتانى تەرەڭ وڭدەپ, دايىن ءونىمدى ەكسپورتتايتىن كوپسالالى نىساننىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر.

حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋم اياسىندا وتكەن «مۋلتيتۋريزم – ءوڭىردىڭ تۇراقتى ءوسۋىنىڭ درايۆەرى» تاقىرىبىنداعى پانەلدىك وتىرىس­تا وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى زۇلپىحار جولداسوۆ بيىل تۋريزم سالاسىنداعى نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 97,6 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن ءمالىم ەتتى. تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا 47 تۋريستىك ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. وڭىردەگى تاريحي ورىندارعا بيىل 911,2 مىڭ ادام ساياحاتتاپ كەلگەن. ارنايى ورنالاستىرۋ ورىندارىندا دەمالعاندار سانى 151 مىڭ ادامعا جەتىپ وتىر. وبلىستا 251 ورنالاستىرۋ ورىندارى مەن 117 ساناتوريلىك-كۋرورتتىق ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورتتىق سايىستار ۇيىمداستىرىپ, تۋريستەردى تارتۋ ماقساتىندا زاماناۋي نىساندار پايدالانۋعا بەرىلىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – 500 سپورتشىعا ارنالعان «ەسكەك ەسۋ» كانالى.

شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن كەزدەسۋدە وبلىس اكىمى قىتاي مەن ەۋروپا اراسىندا تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ 85%-ى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق تران­زيت ءدالىزى ارقىلى وتەتىنىن ايتىپ ءوتتى.

– تۇركىستان وبلىسىنان وتەتىن بۇل ءدالىز الەمدىك نارىققا شىعۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشادى. سونىمەن قاتار قىتايداعى ليانيۋنگان پورتىنداعى قازاق-قىتاي لوگيستيكالىق تەرمينالى, سيانداعى قۇرعاق پورت سياقتى بىرلەسكەن جوبالار ترانزيتتىك الەۋەتىمىزدى ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستا ينۆەستورلارعا دايىن ينفرا­قۇرى­لىمى بار جەر ۋچاسكەلەرىن ۇسىناتىن يندۋستريالىق ايماقتار, دايىن عيمارات­تاردى جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن جالداۋ نەمەسە ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن بەرىلەتىن شاعىن ونەركاسىپتىك پاركتەر بار. ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا دا ينۆەستورلارعا مۇمكىندىك مول. ماڭىزدى جوبالاردى سۇيەمەلدەپ, تولىق قولداۋ كورسەتۋگە دا­يىنبىز. ماقساتىمىز – ءوندىرىس ورىندارىن كوبەيتۋ, – دەدى ن.كوشەروۆ.

ايتا كەتەيىك, وبلىستا 2025–2028 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اساتىن 111 ينۆەستجوبا پۋلى قالىپتاسقان. جوبا تولىق ىسكە اسقان جاعدايدا 23 915 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلگەن. بۇگىندە 34 ينۆەستجوبا ىسكە قوسىلىپ, 4 889 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. سونىمەن قاتار بيىل 10 ايدىڭ قورىتىندىسىندا وبلىس كاپيتالىنا 1 178,4 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. وڭىرگە 2025 جىلى 475 ملن دوللار كولەمىندە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتۋ ينديكاتورى بەكىتىلگەن. II توقساننىڭ قورىتىندىسىندا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمى 543,5 ملن دوللار قۇراپ, جىلدىق جوسپار ارتىعىمەن ورىندالدى. جىل باسىنان بەرى 90-نان استام شەتەلدىك كومپانيامەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ, قحر, يران, وزبەكستان ەلدەرىنە رەسمي ساپار ۇيىمداستىرىلدى.

تۇركىستان وبلىسى