استانادا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى (ققدي) وتباسى جانە گەندەرلىك ساياسات سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر ورتالىعى ازىرلەگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ تۋرالى» ۇلتتىق باياندامانىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.
بۇل ءىس-شارا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ «زورلىق-زومبىلىقسىز 16 كۇن» حالىقارالىق ناۋقانىنىڭ باستالۋىمەن ورايلاستىرىلىپ وتىر. ايتا كەتسەك, اتالعان ناۋقان 25 قاراشادان 10 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسپاق. تۇرمىستىق زومبىلىقتى ءتۇپ-تامىرىمەن جويۋعا باعىتتالعان باستاماعا قازاق ەلى دە ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.
بايانداما تانىستىرىلىمىندا ءسوز سويلەگەن مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ەۆگەني كوچەتوۆ بۇۇ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان بيىلعى ناۋقاننىڭ تاقىرىبى ايەلدەر مەن قىزدارعا قاتىستى تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەستە كۇش بىرىكتىرۋگە ارنالعانىن ايتتى. وسى ورايدا رەسپۋبليكامىزدا 500-گە تارتا ءىس-شارا جوسپارلانعانىن, ونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق جۇمىستار, سەمينارلار, مامان كەڭەستەرى, سونداي-اق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ مەن جابىرلەنۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان قوعامدىق ءارى جاستار باستامالارى بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«باستى ماقساتىمىز – ءاربىر بالانىڭ, ءار ادامنىڭ وتباسىندا جانە قوعامدا ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنۋى. زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ تەك زاڭنامامەن نەمەسە قىزمەتتەرمەن شەكتەلمەيدى, ول تۇلعالار اراسىندا ءوزارا قۇرمەت پەن قولداۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى ول.
ە.كوچەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بايانداما مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن جىلىنا ەكى رەت ازىرلەنەدى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلىمىزدەگى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىن تەرەڭ زەرتتەپ, ونى شەشۋگە ارنالعان ناقتى تاجىريبەلىك ۇسىنىستار ازىرلەۋ.
«ۇلتتىق بايانداما وڭىرلەردەگى جاعدايدى وبەكتيۆتى باعالاۋعا, ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن انىقتاۋعا جانە قانداي باعىتتاردى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – قابىلداناتىن شارالاردىڭ قوعامنىڭ شىنايى قاجەتتىلىكتەرىنە ساي بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى اناليتيكالىق قۇرال. بايانداماداعى دەرەكتەر ساراپشىلار قاۋىمداستىعى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان كەڭىنەن پايدالانىلادى, ال بايانداما ۇسىنىمدارى ستراتەگيالىق جانە نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى ازىرلەۋدە ەسكەرىلەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
ە.كوچەتوۆ بىلتىر ەلىمىزدە زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, تۇرمىستىق زومبىلىققا قاتىستى كەيبىر اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق ساناتىنا اۋىستىرىلعانىن, سودان بەرى وڭ ۇردىستەر بايقالىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ سانى ءۇش ەسەگە كوبەيىپ, 33-تەن 131-گە دەيىن ارتقان. جىل باسىنان بەرى بۇل ورتالىقتارعا 44,5 مىڭنان اسا ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. ونىڭ ىشىنەن 20 مىڭ وتباسى قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك كەڭەس السا, 15,4 مىڭ وتباسى كەشەندى قاداعالاۋدا ءجۇر.
«ۇلتتىق بايانداما مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قوعامدا ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ باعىتىندا وڭ وزگەرىس بار. مۇنداي كوزقاراستاعى ادامدار سانى كەيىنگى ەكى جىلدا 8 پايىزعا ارتىپ وتىر», دەدى ول.
ايتا كەتسەك, ۇلتتىق بايانداما ءتورت اناليتيكالىق بلوكتەن تۇرادى: قازىرگى جاعدايدى باعالاۋ, زورلىق-زومبىلىقتىڭ جاسىرىن تۇرلەرىن تالداۋ, قولدانىستاعى شارالاردىڭ جانە پروفيلاكتيكالىق تاجىريبەلەردىڭ تيىمدىلىگىنە شولۋ. زەرتتەۋ الەۋمەتتانۋلىق ساۋالناما دەرەكتەرىنە, رەسمي ستاتيستيكالارعا جانە ساراپتامالىق باعالاۋعا نەگىزدەلگەن.
ققدي باسشىسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا باياندامانىڭ وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق سالاسىنداعى احۋالدى تالداۋعا ارنالعان ماڭىزدى قۇرال ەكەنىن جانە ونىڭ زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان شەشىمدەردى ايقىنداۋعا نەگىز بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەت ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن دە تىلگە تيەك ەتتى.
جيىن بارىسىندا وزگە دە قاتىسۋشىلار ءسوز الىپ, وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان مەملەكەت ساياساتىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.