بۇۇ-نىڭ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسىنىڭ ساراپشىلارى كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى الەمدەگى بارلىق ورمانعا قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن ايتتى. بۇل جاعداي تەمپەراتۋرانىڭ كوتەرىلۋى, اۋا ىلعالدىلىعىنىڭ تومەندەۋى جانە زيانكەستەردىڭ جاپپاي تارالۋىنان تۋىنداعان ورمان ءورتى مەن قۇرعاقشىلىقتىڭ جيىلەۋىمەن بايلانىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz انادولى باسىلىمىنا سىلتەمە جاساپ.
ەەك باقىلاۋىنداعى ايماقتارعا ەۋروپا, سولتۇستىك امەريكا, كاۆكاز جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى كىرەدى. بۇل جەردە 1,76 ميلليارد گەكتاردان استام ورمان بار, ول الەمدىك ورمان قورىنىڭ 40%-دان استامىن قۇرايدى. ايماقتارداعى ورمان اۋدانى 60 ميلليون گەكتارعا ارتقانىمەن, جاھاندىق دەڭگەيدە جىل سايىن شامامەن 10,9 ميلليون گەكتار ورمان جويىلىپ وتىر.
بۇۇ ەەك وكىلى پاولا دەدا اتاپ وتكەندەي, 2021 جىلى ورتەنگەن 12,6 ميلليون گەكتار ورمان – گرەكيانىڭ جەر كولەمىنە تەڭ. سونىمەن قاتار, يسپانيا مەن پورتۋگاليانى بىرىكتىرەتىن اۋماققا پارا-پار تاعى 73 ميلليون گەكتار ورمان زيانكەستەر مەن ءتۇرلى اۋرۋلاردان زارداپ شەكتى.
«ەگەر وسى ءۇردىس جالعاسا بەرسە, قازىرگى كەزدە كومىرتەكتى سىڭىرەتىن ورماندار شىعارىندىلار كوزىنە اينالىپ, جاھاندىق كليماتتىق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن», دەپ ەسكەرتتى پاولا دەدا.
بۇۇ ەەك مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قولداۋىمەن ورمانداردى قورعاۋ باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا ورتالىق ەۋروپاداعى بۇرىن ەكوجۇيەگە زيان كەلتىرگەن قىشقىل جاڭبىرمەن كۇرەس شارالارى بار.
1990 جىلدان بەرى بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ, توپىراق پەن سۋ رەسۋرستارىن قورعاۋ ماقساتىندا بولىنگەن اۋماق ەكى ەسەگە ۇلعايىپ, بۇگىندە 300 ميلليون گەكتاردان استام ورمان زاڭمەن قورعالعان. ايتا كەتەيىك, بۇل يتاليانىڭ تولىق اۋماعىنا تەڭ.
دەگەنمەن, كليماتتىڭ وزگەرۋى ورمانداردىڭ دەگراداتسياسىن جەدەلدەتىپ, ونداعان جىلدىق قورشاعان ورتا جەتىستىكتەرىن جوققا شىعارۋى مۇمكىن. ەەك ساراپشىلارى اسىرەسە بورەالدىق ورماندارعا نازار اۋدارىپ وتىر. اركتيكا ماڭىنداعى بۇل ورماندار جەردەگى كومىرتەگى قورلارىنىڭ 32%-ىن ساقتايدى. ماڭگىلىك مۇزدىڭ ەرۋى مەن تەمپەراتۋرانىڭ جوعارىلاۋى ولارعا زيان تيگىزەدى. سوندىقتان ولاردىڭ قورعالۋى حالىقارالىق ساياساتپەن كەلىسىلگەن تۇردە جۇزەگە اسۋى قاجەت.
برازيليانىڭ بەلەم قالاسىندا وتكەن COP30 كليماتتىق ءسامميتى قارساڭىندا ەەك الەمدىك كوشباسشىلارعا ورمانداردى قورعاۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى, ورتتەردىڭ الدىن الۋ, زيانكەستەرمەن كۇرەسۋ جانە كەڭ كولەمدە ورمانداردى قالپىنا كەلتىرۋدى سۇرادى.
1990 جىلدان بەرى ورمانداعى كومىرتەگى قورى 11%-عا وسكەن. پاولا دەدا اتاپ وتكەندەي, «الەمدەگى ەڭ ۇلكەن ورمان ەلى برازيليا ەمەس, رەسەي. سولتۇستىك ورماندار كليماتتى تۇراقتاندىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى».
بۇۇ ەەك اتقارۋشى حاتشىسى تاتيانا مولچان سوڭعى 30 جىلدىقتاعى جەتىستىكتەر كليماتتىق داعدارىس سالدارىنان قاتەرگە ۇشىراپ تۇرعانىن ايتتى.
«سوڭعى ءۇش ونجىلدىقتاعى بارلىق جەتىستىكتەر كليماتتىق داعدارىس سالدارىنان قاۋىپكە ۇشىراپ وتىر. ءبىز پلانەتانى قورعايتىن ەڭ مىقتى تابيعي مەحانيزمدى جوعالتۋعا جول بەرە المايمىز», دەدى ول.
ونىڭ پىكىرىنشە, ورماندارعا كەلەتىن زالال سونشالىقتى ۇلكەن بولۋى مۇمكىن, ولاردىڭ قالپىنا كەلۋى مۇمكىن بولماي قالۋى ىقتيمال.
«حالىقارالىق قوعامداستىق, اسىرەسە بەلەمگە جينالعان كوشباسشىلار, ورمانداردى قورعاۋدى تەك ەكولوگيالىق مىندەت ەمەس, جاھاندىق كومىرتەگى قاۋىپسىزدىگىنىڭ نەگىزگى شارتى رەتىندە قابىلداۋى ءتيىس», دەدى بۇۇ ەەك باسشىسى.